VI SA/Wa 2035/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant: Tomasz Dziadak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2005 r. ze skargi H. B. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia postanawia: odrzucić skargę Decyzją Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad – Oddział w [...] z dnia [...] listopada 2003 r., Nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 13 ust. 2a i 2b tabela lp. 5 pkt 1 lit b), lp. 5 pkt 5 lit a), art. 18a ust. 5 i art. 20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.), w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) oraz § 5 ust. 4 i § 5 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 32, poz. 262), obciążono przewoźnika – p. H. B. karą pieniężną w łącznej wysokości 3.000,00 zł. W uzasadnieniu przypomniano, że pismem z dnia [...] października 2003 r. strona złożyła wyjaśnienia, w których podała, że w kontrolowanym pojeździe przeciążenie drugiej, czwartej i piątej osi było wynikiem awarii zaworu sterującego podnoszeniem pierwszej osi w naczepie (trzeciej w zespole). Skutkiem tej awarii było to, że trzecia oś była niedociążona o około 3,0 t, a to z kolei spowodowało przeciążenie nacisku na siodło i na dwie pozostałe osie w naczepie. Masa całkowita kontrolowanego pojazdu nie przekroczyła wielkości dopuszczalnej. Organ rozpatrujący sprawę stwierdził, że przywołane okoliczności nie miały znaczenia w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzony przejazd z przekroczonymi naciskami osi – bez zezwolenia. Przepisy ustawy– Prawo o ruchu drogowym, a w szczególności art. 61 st. 2 pkt 1 tej ustawy nakładają na korzystających z dróg obowiązek takiego umieszczenia ładunku na pojeździe, aby nie powodować przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Z chwilą korzystania przez pojazd z dróg publicznych muszą być zachowane parametry masy całkowitej i dopuszczalnych nacisków poszczególnych osi, wynikające z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Wystąpienie awarii zaworu sterującego podnoszeniem pierwszej osi w naczepie, w wyniku czego wystąpiły przekroczenia nacisku osi na trzech pozostałych osiach, nie wyłącza odpowiedzialności przewoźnika za stwierdzony przejazd pojazdem z przekroczonymi naciskami osi. Przejazd zespołem – ciągnikiem marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...], nr rej [...] - z przekroczonymi naciskami osi (II – o 12,03 kN, kara w wysokości 1.560 zł; IV – o 3,18 kN, kara w wysokości 720 zł; V – o 2,99 kN, kara w wysokości 720 zł) po drodze krajowej nr [...] został stwierdzony w dniu [...] września 2003 r., co zostało wykazane w protokole nr [...] z tej samej daty z zatrzymania i kontroli pojazdu, stanowiącym integralną część decyzji. Stwierdzone w protokole naruszenie stanowi podstawę do wymierzenia kary pieniężnej wobec przewoźnika. Odwołanie od powyższej decyzji złożył przewoźnik przywołując dotychczasowe argumenty o awarii, której nie mógł przewidzieć, i za którą nie ponosi winy; była ona prawdopodobnie następstwem złej jakości drogi, po której poruszał się pojazd. Poza tym powołał się na trudna sytuacje swojej jednoosobowej firmy, wykonującej jedynie przewozy na potrzeby własne. Decyzją Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] marca 2004 r., Nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 13 ust. 2a i 2b tabela lp. 5 pkt 1 lit b), lp. 5 pkt 5 lit a) ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.), w związku z art.10 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U Nr 200, poz. 1953) oraz w związku z § 5 ust. 4 i § 5 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 32, poz. 262), po rozpatrzeniu wniosku strony utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że nie kwestionuje przywołanych rzez stronę okoliczności stwierdzonych przekroczeń nacisków. Okoliczności te nie mogą jednak stanowić podstawy do wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika i spowodować zaniechanie wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzony przejazd po drodze publicznej z przekroczonymi naciskami trzech osi. Organ rozpatrujący sprawę odwołał się do przepisów § 5 ust. 4 (dla osi pojedynczej) i § 5 ust. 5 pkt 4 (dla osi składowej) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, w których zostały określone dopuszczalne naciski osi na drogę. Dochowanie warunku nieprzekroczenia nacisku 100 kN dla osi pojedynczej i 80 kN dla osi składowej w przypadku poruszania się po sieci dróg krajowych, która została określona w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 marca 2003 r. (Dz.U. Nr 62, poz. 563), jest jednym z podstawowych obowiązków przewoźnika. Obowiązek ten wynika z przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a w szczególności art. 61 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, według którego "Ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, ab nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę." Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w przypadku stwierdzenia w pojeździe przekroczenia jednego z następujących parametrów: długości, wysokości, szerokości, ciężaru lub nacisków osi, obciążenie przewoźnika karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym jest obligatoryjne. Przepisy te nie przewidują bowiem żadnych wyjątków od przewidzianych w nich zasad, m.in. nie dają podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej ze względu na to, że do ich powstania doszło wskutek awarii zaworu sterującego naciskiem osi, która powstała podczas poruszania się po nierównej nawierzchni drogi publicznej. Obowiązujące przepisy, powołane w podstawie prawnej decyzji, nie dają również podstaw wyłączenia z konieczności uiszczenia kary pieniężnej w sytuacji trudności finansowych firmy. Podczas kontroli stwierdzono przekroczenie nacisków trzech osi, a pomiar był wykonany prawidłowo, zatem wymierzenie kary pieniężnej określonej w art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.) było zasadne. Ponadto dwoma decyzjami Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad: z dnia [...] maja 2004 r. oraz z dnia [...] czerwca 2004 r., o numerach – odpowiednio - [...] oraz [...], rozłożono skarżącemu należność pieniężną nałożoną na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. na raty. Skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] marca 2004 r., Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję obciążającą skarżącego karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, złożył dnia [...] września 2004 r. (data wpływu: [...] września 2004 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przewoźnik, wnosząc o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy. W uzasadnieniu stwierdził, że czuje się pokrzywdzony decyzją, gdyż w momencie stwierdzenia wykroczenia przewożony przez niego towar nie przekraczał dopuszczalnej masy całkowitej oraz był rozmieszczony równomiernie na całej naczepie, a sam skarżący nie był w stanie stwierdzić, że nastąpiła awaria zaworu sterującego podnoszeniem pierwszej osi przy naczepie. Awaria nastąpiła bowiem w trakcie jazdy i była wynikiem złej jakości drogi, po której poruszał się pojazd skarżącego. Dodatkowo skarżący powołał się na swoją złą sytuację materialną, związaną m.in. z zaprzestaniem działalności gospodarczej, która była niedochodowa i przynosiła od lat straty. Obecnie skarżący wraz z żoną oczekują na przyznanie rent strukturalnych i pozostają na utrzymaniu rodziców skarżącego – emerytów. W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad – Oddział w [...] wniósł o jej odrzucenie z powodu złożenia ze znacznym uchybieniem terminu przewidzianego do jej wniesienia. W uzasadnieniu organ przypomniał, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu dnia [...] marca 2004 r., a skarga została wniesiona bezpośrednio do Sądu dnia [...] września 2004 r., a więc po pięciu miesiącach od upływu terminu przewidzianego do jej wniesienia. Zaskarżona decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o trybie i terminach wnoszenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu, stąd wniosek o odrzucenie skargi jest uzasadniony. Niezależnie od powyższego Generalny Dyrektor odniósł się w odpowiedzi na skargę. do merytorycznych zarzutów skarżącego, podtrzymując w tym zakresie swoje dotychczasowe stanowisko. Ponadto stwierdził, że bez znaczenia dla obowiązku wymierzenia kary pieniężnej jest fakt wystąpienia awarii zaworu sterującego podnoszeniem pierwszej osi przy naczepie. Co więcej, w ocenie organu niesprawność techniczna pojazdu jest okolicznością obciążającą przewoźnika, który nie może poruszać się po drogach publicznych pojazdem niesprawnym technicznie. Odnosząc się do zarzutu trudnej sytuacji finansowej strony organ stwierdził, że obowiązujące przepisy prawa nie dają organowi możliwości miarkowania wymierzonej kary z uwagi na sytuacje materialną stron. Jednakże organ w odrębnym postępowaniu uwzględnił tę okoliczność rozkładając karę na dziesięć rat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga przewoźnika na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] marca 2004 r., utrzymującą w mocy decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad – Oddział w [...] z dnia [...] listopada 2003 r., obciążającą skarżącego karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym (przekroczeniem dopuszczalnych nacisków na drogę na trzech osiach) bez zezwolenia. Stan faktyczny w sprawie został ustalony w sposób nie budzący wątpliwości. Skarżący nie kwestionował wyników ważenia i ustalania nacisków osi pojazdu na drogę, które zostały przyjęte w protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu, a organ nie kwestionował przedstawionej przez skarżącego przyczyny przekroczenia tych nacisków (wystąpienie w trakcie przewozu awarii zaworu sterującego podnoszeniem pierwszej osi przy naczepie). Stan prawny sprawy również nie budzi wątpliwości. Organ rozpatrując dwukrotnie sprawę oparł się na właściwych przepisach i zastosował je prawidłowo. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad trafnie stwierdził, że odpowiedzialność z tytułu dokonywania przewozu pojazdem nienormatywnym ma charakter zobiektywizowany i jest niezależna od woli organu, który w przypadku stwierdzenia jednego z wymienionych w przepisach prawa naruszeń ma obowiązek wymierzenia kary. Wysokość tej kary nie podlega miarkowaniu, nie jest zależna od stopnia winy przewoźnika czy jego sytuacji majątkowej, lecz jest jednoznacznie określona – dla danego rodzaju naruszenia – w przepisach ustawy. Przy tej metodzie regulacji organ administracji działa w warunkach tzw. uznania związanego, nie pozostawiającego mu żadnych "luzów" przy podejmowaniu decyzji. Natomiast za zgodne z ogólnymi zasadami K.p.a. i prostą przyzwoitością należy ocenić rozłożenie na raty kary nałożonej na przewoźnika. W zaistniałej w sprawie sytuacji powyższe uwagi mają jedynie znaczenie hipotetyczne, gdyż złożenie przez przewoźnika skargi z pięciomiesięcznym opóźnieniem, bez wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia, zobowiązuje Sąd do odrzucenia skargi. Już na marginesie rozpatrywanej sprawy należy jedynie stwierdzić, że nakładanie kar za przejazd po drogach publicznych pojazdami nienormatywnym bez zezwolenia w sytuacji, gdy – jak podnosi skarżący - stan tych dróg, za który odpowiada m.in. organ nakładający kary, może być niejednokrotnie przyczyną owej nienormatywności, jest moralnie dwuznaczne. Gdyby skarżący był w stanie dowieść związku przyczynowego pomiędzy stanem drogi krajowej nr [...] a stwierdzoną awarią zaworu i jego skutkami w zakresie zwiększenia nacisku osi pojazdu na drogę, wówczas nie byłby w procesie cywilnym o odszkodowanie bez szans. Ponieważ jednak przedmiotem tego postępowania była ocena stwierdzenia naruszeń i nałożenia kary w płaszczyźnie prawa administracyjnego, w postępowaniu administracyjnym, to w przedstawionym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.