VI SA/Wa 204/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Protokolant apl. prok. Łukasz Pastuszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2009 r. sprawy ze skargi O.,[...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "Zawór oddechowy" oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2008 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] września 2008 r., wniosku O. z siedzibą w C. o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Zawór oddechowy" – oddalił wniosek. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Podaniem z dnia [...] czerwca 2003 r. P. Sp. jawna A. K., J. D. (dalej zwana spółką P) wystąpiła o udzielenie prawa ochronnego na wzór użytkowy pod nazwą "Zawór oddechowy". Z dołączonego opisu wynika m.in., że przedmiotem wzoru użytkowego jest zawór oddechowy przeznaczony do powyrównywania ciśnienia wewnątrz zbiorników służących do magazynowania produktów ropopochodnych w rodzaju etyliny czy olejów napędowych i przeznaczony do stosowania w instalacjach stacji paliwowych zhermetyzowanych. Ponadto zawór oddechowy przeznaczony jest do montowania go na otworach oddechowych zbiorników. Z 1 zastrzeżenia ochronnego wynika, że chodzi o zawór oddechowy wyposażony w dwie cechowane spiralne sprężyny znamienny tym, że posiada opisaną w zastrzeżeniu budowę uwzględniającą wmontowanie do zaworu filtra oraz metalowych krążków lub siatki. Z 2 zastrzeżenia ochronnego wynika, że chodzi o zawór z zastrzeżenia 1 znamienny tym, że korpus jest wyposażony w poprzeczkę w kształcie litery C, do której jest mocowana konstrukcja filtra, podczas gdy w korpusie są wykonane w jednej płaszczyźnie metalowe nadlewy, zaś w kielichowym kołnierzu są wykonane soczewkowe otwory, natomiast w pobocznicy nakrętki są wykonane w płaszczyźnie poprzecznej otwory. Z 3 zastrzeżenia ochronnego wynika, że chodzi o zawór oddechowy z zastrzeżenia 1 znamienny tym, że siatkę stanowi zwinięty krążek wykonany z paska blachy w postaci taśmy z przylegającym do niego trwale drugim paskiem blachy w postaci pofalowanej taśmy lub krążek stanowią warstwy plecionej siatki. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Urząd Patentowy udzielił prawa ochronnego na wzór użytkowy "Zawór Odechowy" i wydał świadectwo ochronne [...]. O udzieleniu prawa UP ogłosił w WUP 12/06 z dnia 29 grudnia 2006 r. Wniosek o unieważnienie prawa ochronnego nr [...] na wzór użytkowy pt. "Zawór Odechowy" złożyła do UP dnia [...] marca 2007 r. firma O. z siedzibą w C. USA (dalej zwana O.). Powołując się na art. 89 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 1117, z późniejszymi zmianami, cytowana dalej jako p.w.p.) w związku z art. 94 ust. 1 p.w.p. podała, że nie zostały spełnione warunki do uzyskania świadectwa ochronnego na wzór użytkowy. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że O. od wielu lat sprzedaje w wielu krajach oraz w Polsce zawory oddechowe [...]. Udzielone świadectwo ochronne [...] stanowi zagrożenie dla sprzedaży zaworu [...] w Polsce i stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, bowiem uprawniona spółka P. od 1996 r. pozostawała w stosunkach gospodarczych z O. i prowadziła dystrybucję i serwis wielu produktów O., w tym zaworu [...]. Spółka P. zaczęła produkować podrobione zawory. Zgłoszony zawór w dacie zgłoszenia nie był nowy. Spółka P. nie uznała zasadności wniosku o unieważnienie i wniosła o jego oddalenie. Wyjaśnia, że jej rozwiązanie nie jest tożsame z rozwiązaniami O. Zgłoszony do ochrony zawór posiada nową konstrukcję spełniającą rolę zaworu różnicowo-ciśnieniowego oraz bezpiecznika przeciwogniowego. Konstrukcja zaworu pozwala na oddzielenie strefy Z-0 panującej wewnątrz zbiornika od strefy Z-1 panującej wewnątrz zaworu oddechowego i od strefy Z-2 panującej w obszarze poza zaworem oddechowym w promieniu 1,5m kuliście od zaworu oddechowego. Wnioskodawca O. podniósł, że potrzeba dodania do zaworu oddechowego [...] przerywacza płomieni została zalecona przez Główny Instytut Górnictwa w świadectwie atestacyjnym dla tego zaworu. W opisie ochronnym zaworu oddechowego 62769 do zaworu oddechowego [...] dodano metalowe krążki wykonane z siatki, stanowiące powszechnie znany przerywacz płomienia. Jedynym dodatkowym elementem wzoru użytkowego [...] są te metalowe krążki z profilowanej siatki. Uprawniona spółka P. podniosła, że opracowała nową konstrukcję zaworu oddechowego spełniającą zalecenia Głównego Instytutu Górnictwa i spełniającą funkcję przerywacza płomienia. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Urząd Patentowy RP powołując się na art. 94 ust.1 p.w.p. w związku z art. 100 ust.1 p.w.p. oddalił wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Zwór oddechowy" nr [...]. Kolegium orzekające wskazało, iż wnioskodawca miał interes prawny do złożenia wniosku o unieważnienie prawa ochronnego, gdyż jest konkurentem uprawnionego. Organ przypomniał, że zgodnie z art. 94 ust.1 p.w.p. wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Dla udowodnienia braku nowości musi być udowodnione łączne spełnienie trzech przesłanek: udostępnienie rozwiązania do wiadomości powszechnej, w takim zakresie, aby dla znawcy z danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania tego rozwiązania, przed datą według, której oznacza się prawo do uzyskania prawa ochronnego. Sporny wzór użytkowy różni się od wzoru [...], gdyż posiada przerywacz płomieni w dolnej części zaworu w postaci metalowych krążków lub siatki, natomiast w górnej części korpusu dodany jest filtr oraz prowadnica sprężyny. Dla umieszczenia tych znanych elementów trzeba było użyć myśli twórczej, wprowadzić zmiany konstrukcyjne, a nie tylko adaptacje do wymagań. To doprowadziło do powstania zaworu o nowych dodatkowych cechach, przynoszących efekt w postaci zwiększenia bezpieczeństwa, których to cech nie posiada zawór przeciwstawiony. Rozwiązanie oceniono całościowo w zakresie nowości i uzyskanego skutku technicznego. Zalecenia wydane w orzeczeniu atestacyjnym przez Główny Instytut Górnictwa nie wskazują żadnych konkretnych środków technicznych, jakimi miałby być osiągnięty cel wskazany przez Instytut. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła na powyższą decyzję O. z siedzibą w C.. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie w szczególności art. 89 p.w.p., art. 94 ust.1 p.w.p., art. 25 p.w.p. i art. 100 p.w.p. W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżąca wskazała, iż przed datą zgłoszenia ([...] czerwca 2003 r.) uprawniona sprzedawała w Polsce zawory produkowane przez skarżącą [...], które to zawory nie zostały przedstawione w opisie stanu techniki w zgłoszeniu wzoru użytkowego. W stanie techniki podanym przez uprawnioną podano zawory ukraińskie posiadające całkowicie odmienną budowę. Z opisu wynika, że uprawniona zgłosiła jako swój wzór użytkowy zawór oddechowy wnioskodawcy [...]. Cechy opisane w zastrzeżeniu ochronnym są znane i nie mogą występować w części znamiennej. W orzeczeniu atestacyjnym Głównego Instytutu Górnictwa opisane są zawory [...] i [...] produkowane przez skarżącą. Instytut zalecił dodanie do zaworu przerywacza płomieni. W spornym wzorze dodano powszechnie znany przerywacz płomieni z siatki. Zdaniem skarżącej wzór został udostępniony przed datą zgłoszenia do powszechnej wiadomości, bowiem część zgłoszonego rozwiązania – zawór [...] była znana, a uzupełnienie tego rozwiązania o przerywacz płomieni zalecił Główny Instytut Górnictwa. Twórcą zaworu zgłoszonego do ochrony jest więc pracownik Głównego Instytutu Górnictwa, który zalecił zastosowanie przerywacza płomieni w zaworze zgłoszonym do atestacji. Zawór oddechowy z przerywaczem płomieni był rozwiązaniem znanym, skoro pracownik Głównego Instytutu Górnictwa zalecił zastosowanie przerywacza płomieni. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że przedmiotowy wzór różni się od przeciwstawionego zaworu [...]. Z orzeczenia atestacyjnego nie wynika w sposób jednoznaczny, o jakiej konstrukcji ma być przerywacz płomieni i jak ma być umieszczony, czyli uprawniona sama to określiła. Ponadto, dla umieszczenia w zaworze znanych elementów konieczna była zmiana niektórych jego kształtów. Poprzez umieszczenie znanych elementów w znanym zaworze uzyskano nowe zestawienie zaworu. Zarzut uzyskania prawa ochronnego przez osobę nieuprawnioną nie był rozważany przez organ, gdyż nie był podnoszony we wniosku o unieważnienie, w którym zarzucano jedynie brak nowości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej także p.p.s.a.). W ocenie Sądu analizowana w powyższy sposób skarga O. z siedzibą w C., nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP nie narusza prawa. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 246 p.w.p. w okresie 6 miesięcy od daty ogłoszenia o udzieleniu prawa ochronnego każdy może wnieść umotywowany sprzeciw przeciwko prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu prawa ochronnego podnosząc okoliczności, które uzasadniają unieważnienie tego prawa. W tym stanie rzeczy, ponieważ ogłoszenie o udzieleniu prawa ochronnego ukazało się w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" w dniu 29 grudnia 2006 r., a wniosek o unieważnienie wpłynął do Urzędu Patentowego dnia 22 marca 2007 r., czyli w terminie zastrzeżonym do wniesienia sprzeciwu, kwestia wykazania interesu prawnego do złożenia tego wniosku nie miała w istocie znaczenia. Celem sprzeciwu tak jak wniosku o unieważnienie jest doprowadzenie do unieważnienia udzielonego prawa, zatem wniosek o unieważnienie złożony w terminie z art. 246 p.w.p. nie wymaga wykazania się interesem prawnym, bo w istocie wniosek taki jest sprzeciwem. Po tym terminie zgodnie z art. 89 ust.1 p.w.p. w związku z art. 100 ust.1 p.w.p. wniosek, który ma na celu unieważnienie udzielonego prawa może skutecznie wnieść podmiot legitymujący się interesem prawnym. Omawiane zagadnienia nie miały jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd miał na względzie, że zgodnie z art. 94 ust. 1 p.w.p. wzorem użytkowym podlegającym ochronie jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące: 1/ kształtu, 2/ budowy lub 3/ zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Jak wynika z literalnej treści powołanego przepisu rozwiązanie dotyczy zawsze przedmiotu o trwałej postaci, a polega na nadaniu temu przedmiotowi nowego i użytecznego kształtu, albo zastosowania nowej i użytecznej jego budowy, albo też zastosowania nowego i użytecznego zestawienia elementów przedmiotu (por. Stanisław Sołtysiński, Andrzej Szajkowski, Tadeusz Szymanek "Komentarz do prawa wynalazczego" WP 1990, s.327). Kiedy organ stwierdzi, że rozwiązanie techniczne dotyczy przedmiotu o trwałej postaci, a zgłoszony wzór dotyczy jego kształtu, budowy lub zestawienia elementów składowych, przystępuje do badania cechy nowości i użyteczności zaprezentowanego rozwiązania, jako całości. Wzór użytkowy, który dotyczący rozwiązania wieloelementowego, musi zawierać określenie kształtu części składowych oraz wzajemne powiązanie tych części tj. zestawienie części składowych i budowę całości przedmiotu. Rezultat musi mieć charakter przedmiotu o trwałej postaci i być powtarzalny. Gdy wzór użytkowy polega na zestawieniu elementów składowych, cecha nowości i użyteczności dotyczy efektu zestawienia znanych elementów składowych. W ocenie Sądu z treści zgłoszenia wynika, jaka jest trwała postać "Zaworu oddechowego" wg spornego wzoru i jak tę postać osiągnąć. Z opisu wynika, że niewątpliwie chodzi o rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące budowy i zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Znany zawór oddechowy został przez uprawnionych zmodernizowany i ulepszony poprzez zamontowanie sugerowanego przez Główny Instytut Górnictwa przerywacza płomieni. To uprawniona zaprojektowała przebudowę zaworu, wybrała rodzaj przerywacza płomieni możliwy do zastosowania w omawianym zaworze oddechowym oraz określiła w jaki sposób i w którym miejscu go zamontować. Stworzone przez nią rozwiązanie jest nowe w stosunku do znanego zaworu oddechowego [...], który to zawór bezspornie nie posiadał przerywacza płomieni. Rozwiązanie będące przedmiotem wzoru, jako całość jest więc nowe, zatem zarzut braku nowości zasadnie został uznany przez organ za bezpodstawny. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu organ prawidłowo ocenił, że zgodnie z przedstawionym opisem i zastrzeżeniami ochronnymi, zgłoszone rozwiązanie jest nowym rozwiązaniem technicznym dotyczącym zestawienia przedmiotu o trwałej postaci, zatem odpowiada wymogom ustawy p.w.p. i brak podstaw do unieważnienia udzielonego prawa ochronnego. Chybiony jest też zarzut skargi dotyczący przyznania prawa ochronnego podmiotowi nieuprawnionemu do jego zgłoszenia tj. spółce P., zamiast pracownikowi Głównego Instytutu Górnictwa. Po pierwsze, wniosek o unieważnienie zarzucał jedynie brak cechy nowości i tylko ta okoliczność była przedmiotem badania przez organ. Po wtóre, nieporozumieniem jest pogląd, że sugestia Głównego Instytutu Górnictwa, iż zgłoszony do atestacji zawór powinien być wyposażony w przerywacz płomieni jest równoznaczna z autorstwem projektu zaworu oddechowego z przerywaczem. W świadectwie atestacyjnym Instytut nie wyjaśnia jaki przerywacz, w którym miejscu i w jaki sposób zamontować. Wszystkie te kwestie zostały rozwiązane przez uprawnioną i dlatego to ona uzyskała prawo ochronne na zgłoszony wzór użytkowy. Zważywszy powyższe Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.