VI SA/Wa 2040/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] sierpnia 2008 r. (data stempla pocztowego) R. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] września 2008 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 120 zł - w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu ww. zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Na powyższe zarządzenie skarżący wniósł zażalenie, w którym zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym, Sąd przy piśmie z dnia [...] listopada 2008 r. przesłał skarżącemu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) w celu jego wypełnienia i przesłania do Sądu – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zachowując wyżej wskazany termin, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnych źródeł dochodu. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości ok. 650 zł oraz z bezrobotnym synem. Skarżący wskazał też, iż cierpi na nadciśnienie tętnicze. W rubryce 10 formularza wniosku, zatytułowanej Dochody, podał, iż miesięczny dochód brutto całej rodziny wynosi 2.270 zł. Natomiast jako składniki majątku skarżący wymienił dom o powierzchni 220 m kw oraz mieszkanie o powierzchni 120 m kw. Pismem Sądu z dnia [...] grudnia 2008 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni następujących dokumentów: 1) zeznań podatkowych za rok 2007 skarżącego i jego małżonki, 2) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, 3) odcinka ostatniego przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego małżonki skarżącego lub ostatniej decyzji ustalającej wysokość tego świadczenia, 4) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez syna skarżącego statusu osoby bezrobotnej (ze wskazaniem okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych), 5) kopii umowy najmu lokalu, z którego małżonka skarżącego uzyskuje dochód w wysokości 1.620 zł miesięcznie, 6) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 7) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. czynsz; opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę; telefon; koszty zakupu leków). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał: - umowę najmu lokalu z dnia [...] marca 2008 r. [...], - umowę dzierżawy lokalu z dnia [...] stycznia 2008 r. [...], - zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w L. z dnia [...] stycznia 2009 r. dotyczące R. G. [...], - zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w L. z dnia [...] stycznia 2009 r. dotyczące P. G. [...], - zeznanie podatkowe R. G. [...], - decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] grudnia 2007 r. o wykreśleniu R. G. z ewidencji działalności gospodarczej [....], - zeznanie podatkowe R. G. [...], - zeznanie podatkowe J. G. za rok 2007 [...], - polecenie przelewu J. G. kwoty 380 zł na rzecz Urzędu Skarbowego w L. [...], - fakturę VAT z [...] sierpnia 2008 r. za telefon stacjonarny, wystawioną na kwotę 152,46 zł [...], - fakturę VAT z [...] grudnia 2008 r. za energię elektryczną, wystawioną na kwotę 573,51 zł [...], - fakturę VAT z [...] grudnia 2008 r. za zakup oleju opałowego, wystawioną na kwotę 5.774, 02 zł [...], - fakturę VAT z [...] grudnia 2008 r. za energię elektryczną za okres od [...] października do [...] grudnia 2008 r., wystawioną na kwotę 629,09 zł [...], - decyzję ZUS Oddział w R. z dnia [...] marca 2008 r. o waloryzacji świadczenia przedemerytalnego J. G. [...]. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; por. też postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Z nadesłanych do akt niniejszej sprawy dokumentów wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i 29-letnim synem. Skarżący w dniu [...] stycznia 2007 r. rozpoczął działalność gospodarczą pod nazwą "G. R. Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe Export – Import", [...]. Z powyższej działalności skarżący w roku 2007 osiągnął dochód (po odliczeniach) w wysokości 26.250,16 zł [...]. W związku z zawiadomieniem skarżącego o likwidacji przedmiotowej działalności, Burmistrz Miasta i Gminy L. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. wykreślił z ww. dniem z ewidencji działalności gospodarczej wpis dotyczący jego działalności [...]. Ponadto w 2007 r. skarżący uzyskał dochód w kwocie 6.000 zł z tytułu najmu i dzierżawy [...]. Natomiast w dniu [...] stycznia 2008 r. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku [...]. Małżonka skarżącego pobiera świadczenie przedemerytalne w wysokości 757,79 zł [...]. Jednocześnie wynajmuje lokal użytkowy o powierzchni 63 m kw za 1.500 zł miesięcznie oraz wydzierżawia lokal o powierzchni 32 m kw za 500 zł miesięcznie [...]. W roku 2007 jej dochód zamknął się w kwocie 7.078,66 zł [...]. Natomiast syn skarżącego jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. od dnia [...] listopada 2006 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku [...]. Jako jedyne składniki majątkowe rodziny skarżący wymienił dom o powierzchni 220 m kw oraz mieszkanie o powierzchni 120 m kw. Oświadczył, iż zarówno on, jak i żadna z osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie dysponuje przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro czy jakimikolwiek oszczędnościami. W tym miejscu wskazać należy, iż przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest kara pieniężna w kwocie 3.000 zł nałożona na skarżącego za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Z akt sprawy wynika, iż skarżący przewoził z Holandii do Polski dwa pojazdy marki [...] będące własnością jego syna, któremu skarżący dorywczo pomaga (por. akta administracyjne). Skarżący nie wypowiedział się w ogóle w tej kwestii – nie wiadomo zatem czy jego syn nadal jest właścicielem ww. pojazdów czy też je zbył. Zauważyć również należy, iż w miesiącu grudniu 2008 r. skarżący i jego żona uiścili rachunki na łączną kwotę 6.976,62 zł [...], która to kwota znacznie przekracza miesięczny dochód rodziny wynoszący 2.757,79 zł netto. Ponadto, pomimo wezwania Sądu, skarżący nie przedstawił wyciągów i wykazów z posiadanych przez niego i jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Jednocześnie nie wskazał, iż on i jego żona nie dysponują rachunkami bankowymi. W ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, dokumenty przedłożone przez skarżącego do akt niniejszej sprawy nie przedstawiają w sposób zupełny sytuacji majątkowej jego rodziny, co w konsekwencji uniemożliwia uznanie, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy R. G. wypełnia ustawowe przesłanki przyznania pomocy państwa. W tym miejscu podnieść należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd (referendarz sądowy) musi ustalić, czy istnieją uzasadnione powody do obciążania budżetu państwa kosztami sądowymi dotyczącymi danej osoby. Zdaniem rozpoznającego wniosek skarżącego, informacje zawarte w formularzu PPF oraz nadesłane dokumenty nie dają podstaw do zwolnienia go od kosztów sądowych. Z dokumentów tych wynika bowiem, iż skarżący i jego rodzina terminowo pokrywają koszty utrzymania domu oraz mieszkania, znacznie przewyższające ich miesięczne dochody. Okoliczność ta pozwala przypuszczać, że skarżący jest w stanie pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w wysokości 120 zł. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.