VI SA/Wa 2040/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 11 sierpnia 2008 r. (data stempla pocztowego na kopercie) R.G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] dotyczącą nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2008 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 120 zł (sto dwadzieścia złotych), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu ww. zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Na powyższe zarządzenie skarżący wniósł zażalenie, w którym zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k.22). W uzasadnieniu podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnych źródeł dochodu, a ponadto cierpi na nadciśnienie tętnicze przez co nie jest w stanie ponieść kosztów sprawy sądowej. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości ok. 650 zł oraz z bezrobotnym synem. Jako stan majątkowy wnioskodawca wymienił dom o powierzchni 220 m ² oraz mieszkanie o powierzchni 120 m ², natomiast jako miesięczny dochód brutto całej rodziny podał kwotę 2 270 zł. Pismem z dnia 23 grudnia 2008 r. skarżący został wezwany przez Sąd do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni : zeznań podatkowych za rok 2007 skarżącego i jego małżonki, zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, odcinka ostatniego przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego małżonki skarżącego lub ostatniej decyzji ustalającej wysokość tego świadczenia, zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez syna skarżącego statusu osoby bezrobotnej (ze wskazaniem okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych), kopii umowy najmu lokalu, z którego małżonka skarżącego uzyskuje dochód w wysokości 1620 zł miesięcznie, wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. czynsz; opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę; telefon; koszty zakupu leków). Wykonując powyższe wezwanie Sądu skarżący nadesłał: umowę najmu lokalu użytkowego z dnia [...] marca 2008 r., umowę dzierżawy lokalu z dnia [...] stycznia 2008 r. (obie umowy zawarte przez jego żonę J. G. – pierwsza przewiduje czynsz miesięczny w wysokości 1500 zł, a druga w wysokości 500 zł), zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w L. z dnia [...] stycznia 2009 r. dotyczące R. G., zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w L. z dnia [...] stycznia 2009 r. dotyczące P. G., zeznanie podatkowe R. G. [...] za rok 2007, decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] grudnia 2007 r. o wykreśleniu R. G. z ewidencji działalności gospodarczej, zeznanie podatkowe R. G. [...] za rok 2007, zeznanie podatkowe J. G. za rok 2007, polecenie przelewu J. G. kwoty 380 zł na rzecz Urzędu Skarbowego w L., fakturę VAT z [...] sierpnia 2008 r. za telefon stacjonarny, wystawioną na kwotę 152,46 zł, fakturę VAT z [...] grudnia 2008 r. za energię elektryczną, wystawioną na kwotę 573,51 zł, fakturę VAT z [...] grudnia 2008 r. za zakup oleju opałowego, wystawioną na kwotę 5.774, 02 zł, fakturę VAT z [...] grudnia 2008 r. za energię elektryczną za okres od 1 października do 4 grudnia 2008 r., wystawioną na kwotę 629,09 zł, decyzję ZUS Oddział w R. z dnia [...] marca 2008 r. o waloryzacji świadczenia przedemerytalnego J. G. Postanowieniem z dnia 9 marca 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniesionym sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżący ponownie wskazał na posiadanie statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Podał, że zamieszkuje wspólnie z żoną pobierającą zasiłek przedemerytalny w kwocie 757 zł oraz z bezrobotnym synem bez prawa do zasiłku. Osiągane przez członków rodziny dochody ledwo wystarczają na pokrycie kosztów żywności, leków, energii elektrycznej i podatki. Według oświadczenia skarżącego uiszczenie w grudniu rachunków na kwotę 6976 zł przy miesięcznych dochodach 2757 zł spowodowane było koniecznością poniesienia opłat za rachunki i dokonane zostało za pożyczone pieniądze. W jego ocenie, niemożność uiszczenia wpisu zamyka drogę obrony przed wadliwą decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego i prowadzi do naruszenia prawa do obrony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., spoczywa na stronie składającej wniosek, co oznacza, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (domu jednorodzinnego, mieszkania), wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., FZ 454/04, niepubl.). Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Korzystanie przez stronę z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. W szczególności odnosi się to do sytuacji, w których wpis od skargi nie jest duży /wynosi np. 100 – 200 zł/ (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006, wyd. II, kom. do art. 246). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić niezasadność wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania skarżący zobowiązany jest do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 120 zł. Z oświadczenia złożonego przez skarżącego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że do jego stanu majątkowego należy zaliczyć dom o powierzchni 220 m ² oraz mieszkanie o powierzchni 120 m ². Ponadto, w świetle w/w umów – najmu lokalu użytkowego z dnia [...] marca 2008 r. i dzierżawy z dnia [...] stycznia 2008 r. zawartych przez żonę skarżącego – na dochód jego rodziny składają się również środki uzyskane z wynajmu lokalu użytkowego położonego w L. o powierzchni 63 m ² oraz z tytułu wydzierżawienia innego lokalu – o powierzchni 32 m ² (k.31 – 33). W sytuacji, gdy skarżący dysponuje nieruchomością w postaci domu oraz mieszkaniem, mając przy tym udział w dochodach z wynajmu i dzierżawy w/w lokali, to okoliczność ta, w zestawieniu z wysokością należnego wpisu, nie pozwala na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia go od kosztów sądowych. Występując na drogę sądową skarżący winien liczyć się ze związanymi z tym wydatkami, zgromadzić na ten cel stosowne środki, zwłaszcza że w okolicznościach tej sprawy zamykają się one stosunkowo niewysoką kwotą 120 zł. Brak tez podstaw do przyjęcia, ze konieczność uregulowania innych, nawet wymagalnych zobowiązań własnych ma priorytet przed obowiązkiem uiszczenia opłaty sądowej w inicjowanej przed Sądem sprawie. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a.