VI SA/Wa 2051/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2008 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego D. B. kwotę 800 (osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2008 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2008 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł na przedsiębiorcę – D. B. - prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą D. z siedzibą w R. (dalej jako skarżący). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. art. 87 ust. 1 pkt 1 , art. 92 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.), art. 13, art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE nr L 370 z 31 grudnia 1985 r. ze zm.), oraz lp. 11.1. ust. 2. lit. c) załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia poczynione podczas kontroli pojazdu marki R. o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] w dniu [...] marca 2008 r. w R. na drodze krajowej nr [...]. Kontrolowanym pojazdem kierował D. B. W trakcie tej kontroli drogowej stwierdzono, że skarżący prowadził pojazd bez własnej wykresówki założonej do tachografu. W tachografie znajdowała się wykresówka innego kierowcy. Te ustalenia faktyczne organ I instancji potraktował jako naruszenie określone w przepisie lp. 11.1. ust. 2. lit c) załącznika do ustawy o transporcie drogowym czyli samowolną ingerencję w pracę urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, wskutek której nastąpiła zmiana wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji i zastosowanie sankcji przewidzianej w lp. 11.4 ust. 5. załącznika do ustawy o transporcie drogowym (używanie tej samej wykresówki przez kilku kierowców, z wyjątkiem przypadków, gdy konstrukcja tachografu przewiduje taką możliwość) w miejsce niewłaściwie zastosowanego lp. 11.1. ust. 2. lit. c) załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 i 77 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a, art. 107 k.p.a., naruszenie prawa materialnego tj. lp. 11.1. ust. 2. lit c) załącznika do ustawy o transporcie drogowym, art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady EWG z 20 grudnia 1985 r. W ocenie strony nie doszło do samowolnej ingerencji w pracę urządzenia rejestrującego bowiem niedokonanie zmiany wykresówki na własną nie miało żadnego wpływu na pracę urządzenia rejestrującego i na sposób zapisywania parametrów prędkości pojazdu, aktywność kierowcy i przebytej drogi. Główny Inspektor Transportu Drogowego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał przepis art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85, stosownie do którego zabrania się fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z urządzenia rejestrującego jak określono w załączniku I B. To samo stosuje się do jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym, wykresówką lub kartą kierowcy, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz informacji wydrukowanych. W pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty w powyższych celach. Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, że argumenty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Zdaniem organu samowolna zmiana wskazań urządzeń kontrolno-pomiarowych dotyczy przypadków świadomej ingerencji przez kierowcę w pracę tachografu, skutkiem, czego następuje zmiana jego wskazań w zakresie opisanym wyżej. Zgromadzony materiał dowodowy w tej sprawie w pełni potwierdza popełnione naruszenie. Skarżący jako kierowca prowadził pojazd bez własnej wykresówki założonej do tachografu. W tachografie znajdowała się weekendowa wykresówka innego kierowcy. Organ wskazał, że stwierdzenie samowolnej zmiany musi zostać potwierdzone zapisami lub brakiem zapisów na wykresówce. Odzwierciedleniem ingerencji w pracę urządzenia rejestrującego jest jazda na wykresówce innego kierowcy w dniu [...] kwietnia 2008 r. W związku z tym stwierdzony stan faktyczny obejmuje zmianę wskazań tego urządzenia poprzez celowe działanie kierowcy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji, podtrzymując argumenty zawarte w odwołaniu. W ocenie skarżącego nie do zaakceptowania jest stanowisko organu, iż w przedmiotowe okoliczności faktyczne sprawy mieszczą się w hipotezie lp. 11.1. ust. 2. lit. c) załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Powyższe wynika nie tylko z literalnego brzmienia przedmiotowej regulacji, ale także wniosek taki wywieść należy z zastosowanej przez ustawodawcę systematyki przewidzianych naruszeń oraz przyjętej gradacji wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia. W liczbie porządkowej 11 ww. załącznika, zatytułowanej "Wykonanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów dotyczących stosowania urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju" w ust. 2. "Ingerencja w urządzenie rejestrujące:" ustawodawca przewidział karę w wysokości 5.000 zł za "samowolną ingerencję w pracę urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, wskutek której nastąpiła zmiana wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi". W ocenie skarżącego ustawodawca powołaną regulacją spenalizował jedynie świadomą i nieupoważnioną ingerencję w pracę urządzenia rejestrującego, która wywołała skutek w postaci nieprawidłowego jego działania i zmiany wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi. Skarżący przyznał, iż w skutek własnego nieumyślnego zaniedbania, co z założenia wyklucza świadomość, celowość i samowolność, nie dokonał zmiany na własną znajdującej się w tachografie wykresówki innego kierowcy, tym niemniej okoliczność ta nie miała żadnego wpływu na prawidłową pracę urządzenia rejestrującego i nie spowodowała zmiany jego wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywność kierowcy lub też przebytej w tym dniu drogi. W żaden sposób zatem, wbrew temu co przyjął organ fakt ten nie może być zakwalifikowany jako niedozwolona i samowolna ingerencja funkcjonowanie zainstalowanego w pojeździe urządzenia, a tym samym wymierzona kara jest nieuzasadniona. Zdaniem skarżącego przyjęty sposób interpretacji powołanej regulacji przez organy jest dowolny i rozszerzający. Doprowadza ona do absurdalnych wniosków, iż sankcja za to, że w prawidłowo funkcjonującym urządzeniu rejestrującym znajdowała się wykresówka innego kierowcy jest większa od sankcji, którą należałoby zastosować w przypadku gdy pojazd w ogóle nie był wyposażony w urządzenie rejestrujące lub gdyby zostało ono odłączone, czy też nie rejestrowałoby wszystkich wymaganych elementów, gdzie ustawodawca przewidział znacznie niższe kary pieniężne ( lp. 11.1 ust. 1. lit. a, b oraz ust. 2 lit. b załącznika - odpowiednio 3.000 zł i 2.000 zł ). Organ nie tłumaczy, co rozumie pod pojęciem "weekendowa wykresówka" choć terminu takiego nie zna ustawa o transporcie drogowym oraz nie wyjaśnia również, które konkretnie wskazania urządzenia rejestrującego zostały celowo zmienione przez skarżącego. Skoro organ stwierdza, iż w tachografie kierowanego przez skarżącego pojazdu ciężarowego była założona wykresówka innego kierowcy, ewentualnie mogło dojść do naruszenia w przedmiotowym przypadku hipotezy lp. 11.4. ust. 5 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, który przewiduje karę 1.000 zł za używanie tej samej wykresówki przez kilku kierowców. W ocenie skarżącego, wbrew temu co przyjął organ, podstawy do wymierzenia orzeczonej kary nie daje również powołany przez niego art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. Hipoteza powołanego przepisu prawa unijnego zupełnie nie koresponduje bowiem z okolicznościami faktycznymi sprawy. Oczywistym jest, iż żadna z zasad określonych w powołanym przepisie nie została przez skarżącego naruszona, nie dopuścił się on bowiem sfałszowania, likwidacji czy też zniszczenia zarejestrowanych danych, co czyni wymierzona karę zupełnie bezpodstawną. Jeżeli zatem organ uznaje, iż skarżący dopuścił się naruszenia ww. przepisu powinien udowodnić i wskazać konkretnie, które wskazania urządzenia rejestrującego zostały umyślnie przez skarżącego zmienione i w jakim zakresie. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ wskazał, iż działanie strony doprowadziło do zniwelowania danych zapisanych na wykresówce innego kierowcy. Organ podkreślił, iż rejestrowanie rzeczywistej aktywności kierowcy jest podstawowym celem wszystkich regulacji prawnych dotyczących czasu pracy kierowców i ma to kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone decyzje naruszają prawo. Zdaniem Sądu wymierzając karę pieniężną w wysokości 5.000 zł organy inspekcji transportu drogowego obu instancji błędnie przyjęły, że w chwili kontroli spełnione zostały wszelkie przesłanki dla uznania, że doszło do niedozwolonej ingerencji w urządzenie rejestrujące. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia dokonane podczas kontroli drogowej w dniu [...] marca 2008 r. w R. na drodze krajowej nr [...]. W trakcie tej kontroli drogowej stwierdzono, że skarżący prowadził pojazd bez własnej wykresówki założonej do tachografu. W tachografie znajdowała się wykresówka innego kierowcy. Te ustalenia faktyczne organ I instancji potraktował jako naruszenie określone w przepisie lp. 11.1. ust. 2. lit c) załącznika do ustawy o transporcie drogowym czyli samowolną ingerencję w pracę urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, wskutek której nastąpiła zmiana wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi. Strona w istocie nie podważa ustaleń faktycznych organu Zarzuty skargi sprowadzają się przede wszystkim do odmiennej oceny przesłanek odpowiedzialności prawnoadministracyjnej. Skarżący zaprzeczył aby dopuścił się samowolnej ingerencji w pracę tachografu, za które został ukarany kwotą 5.000 zł. Zdaniem skarżącego, ustawodawca regulacją z lp. 11.1. ust. 2. lit. c) załącznika do ustawy o transporcie drogowym spenalizował jedynie świadomą i nieupoważnioną ingerencję w pracę urządzenia rejestrującego, która wywołała skutek w postaci nieprawidłowego jego działania i zmiany wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi. Natomiast w rozpoznawanej sprawie w tachografie kierowanego przez skarżącego pojazdu była założona wykresówka innego kierowcy , zatem ewentualnie mogło dojść do naruszenia w przedmiotowym przypadku hipotezy lp. 11.4 ust. 5. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, który przewiduje karę 1.000 zł za używanie tej samej wykresówki przez kilku kierowców. Analizując materiał dowodowy zgromadzony w rozpoznawanej sprawie należy podzielić stanowisko strony skarżącej, że brak jest uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych do przyjęcia odpowiedzialności administracyjnej strony za naruszenie przepisu lp. 11.1. ust. 2. lit. c) załącznika do ustawy o transporcie drogowym czyli samowolnej ingerencji w pracę urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, wskutek której nastąpiła zmiana wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi. Rację ma skarżący twierdząc, iż sformułowanie ww. przepisu zakłada działanie (ingerencję), które ma charakter samowolny oraz związek przyczynowy tego działania ze skutkiem w postaci zmiany wskazań tachografu w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi. Tymczasem z akt sprawy wynika, że skarżący pozostawił w tachografie wykresówkę innego kierowcy, a zatem dopuścił się zaniechania. W konsekwencji uchybienie skarżącego mogło polegać na użyciu wykresówki innego kierowcy zamiast wykresówki własnej czyli naruszeniu lp 11.4. ust. 5. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Logiczne jest , że wskutek zaniechania skarżącego (brak zmiany wykresówki) doszło do użycia jednej wykresówki przez kilku kierowców, co samo w sobie zakłada niedokładności w zapisach na tych wykresówkach, ale wbrew twierdzeniom organu, nie miała miejsca samowolna ingerencja w pracę tachografu. Ponadto, jako słuszne należy ocenić uwagi zawarte w skardze, iż czyn zarzucany skarżącemu znajduje się pod lp. 11.1 ust. 1. jako "Urządzenie rejestrujące - tachograf", natomiast uchybienie, którego w rzeczywistości dopuścił się skarżący jest uregulowane w lp. 11.4. " Wykresówki". W tej sytuacji nie jest właściwym wymierzenie przez organ administracji publicznej kary pieniężnej w wysokości wyższej, niż ta, którą przewidywał załącznik do ustawy o transporcie drogowym. Konkludując, stwierdzić należy, iż w świetle obowiązujących przepisów organ nie miał podstaw do utożsamienia samowolnej ingerencji w urządzenie rejestrujące z używaniem jednej wykresówki przez kilku kierowców i do ukarania skarżącego za ową samowolną ingerencję. Nie znajduje zatem uzasadnienia zastosowanie wobec skarżącego przepisu zawartego w załączniku lp. 11.1. 1. ust. 2 lit. c) do ustawy o transporcie drogowym (5.000 zł) zamiast przepisu załącznika lp. 11.4. ust. 5. zagrożonego karą mniejszą - 1.000 zł. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy dokonają ponownej analizy niniejszej sprawy uwzględniając powyższe uwagi Sądu. Z tych przyczyn należało uchylić zaskarżone decyzje w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Na zasadzie art.152 p.p.s.a. uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.