VI SA/Wa 2052/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. O. na pismo Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia [...] maja 2006 r. K. O.złożył do Prezydenta W. wniosek o częściowy zwrot opłaty za kartę pojazdu. W uzasadnieniu wniosku strona powołując się na art. 190 ust. 4 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), cytowana dalej jako Konstytucja oraz na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U6/04 wskazała, że opłata za kartę pojazdu została pobrana sprzecznie z prawem i winna podlegać zwrotowi w części niesłusznie naliczonej, tj. w kwocie 425 (czterysta dwadzieścia pięć) złotych. W odpowiedzi na ww. wniosek Prezydent W. pismem z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] poinformował wnioskodawcę, że opłata w kwocie 500 złotych została pobrana zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U Nr 137, poz. 1310), cytowane dalej jako rozporządzenie, który to przepis na dzień wnoszenia przedmiotowej opłaty był przepisem obowiązującym. Organ wskazując na brak podstawy do zwrotu pobranej opłaty podniósł również, że powołane przez stronę orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie powodowało automatycznego obowiązku zwrotu pobranych kwot lub natychmiastowego zaniechania pobierania 500 złotych za karty pojazdu. Pismem z dnia [...] października 2006 r. skarżący – K. O. złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. pismo Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]. Skarżący w uzasadnieniu skargi przywołał argumentację znajdującą się we wniosku z dnia [...] maja 2006 r. skierowanym do organu. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niewyczerpanie ustawowego trybu zaskarżenia, tj. skarżący nie wezwał organu administracyjnego do usunięcia naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotowa opłata za kartę pojazdu, w kwocie 500 złotych została pobrana od skarżącego na podstawie art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108, poz. 908 ze zm.), cytowana dalej jako r.d., który stanowi, że kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1 cytowanego przepisu, wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w myśl art. 77 ust. 4 pkt 2 r.d. minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłat za kartę pojazdu. Na podstawie tego ustawowego upoważnienia Minister Infrastruktury wydał dnia 28 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Zgodnie z § 1 tego rozporządzenia za wydanie karty pojazdu organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 złotych. Zatem zarówno obowiązek uiszczenia opłaty, jak i jej wysokość wynikają bezpośrednio z przepisów prawa - ex lege. Organ administracji publicznej – w tym przypadku Prezydent W. obowiązany był jedynie, przed wydaniem karty pojazdu, do pobrania opłaty, którą według przepisów prawa osoba rejestrująca pojazd miała obowiązek uiścić, bez konieczności wcześniejszego wydawania przez ten organ rejestrujący jakiegokolwiek aktu konstytutywnego lub deklaratywnego. Skarżący w skardze zaskarżył nie czynność Prezydenta W. polegającą na pobraniu opłaty za kartę pojazdu, a jedynie pismo organu informujące skarżącego o braku podstawy do zwrotu wnioskowanej nadpłaty. Należy zatem ustalić czy przedmiotowe pismo jest zaskarżalne do sądu administracyjnego. Zgodnie z treść art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., który określa właściwość rzeczową sądów administracyjnych, sądy te orzekają w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Zaskarżone pismo Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nie jest ani postanowieniem ani decyzją administracyjną, nie stanowi także aktów wskazanych w pkt 5, 6 i 7 cytowanego powyżej przepisu. Nie można także mówić w niniejszej sprawie o bezczynności organu. Zatem zbadać należy czy zaskarżone pismo wypełnia dyspozycję art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. czy jest to inny akt niż akty określone w pkt 1 - 3 lub czy jest to czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Pismo to spełnia warunek w postaci bycia innym aktem lub czynnością niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. Odmowa zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu podjęta została przez organ administracji publicznej i odnosi się do obowiązku publicznoprawnego. Przedmiotowe pismo należy zatem do zakresu administracji publicznej i jest czynnością materialno-techniczną unormowaną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.. Stwierdzić więc należy, że na tego rodzaju czynności przysługuje skarga do sądu administracyjnego (zob. T. Woś – Komentarz do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa, 2005 r., str. 61 i nast.). Analiza tego przepisu prowadzi do następujących konstatacji. Po pierwsze, w przepisie tym mowa jest o aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej innych niż decyzje i postanowienia wydawane w administracyjnych postępowaniach jurysdykcyjnych, co zdaje się wyraźnie wskazywać, że chodzi o sprawy indywidualne, podobnie jak w przypadku spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej, tyle tylko, że w sprawach tych nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej, lecz mogą być podejmowane akty lub czynności dotyczące określonych adresatów. Tak jak decyzja, czy postanowienie administracyjne są kierowane do określonych podmiotów, tak akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., są kierowane przez organ administracji publicznej również do określonych podmiotów. Z omawianego przepisu można wnosić, iż wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Po drugie, z przepisu art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. wynika, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Co oznacza, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek. Inaczej mówiąc musi istnieć związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku. W uzasadnieniu uchwały składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 1997 r., sygn. akt OPK 1/97 (ONSA 1997/4 poz. 149), trafnie zwrócono uwagę, że ustawodawca coraz częściej odchodzi od ukształtowania stosunków administracyjnoprawnych, zachodzących między państwem (jego organami) a obywatelami i innymi podmiotami administrowanymi, w drodze decyzji administracyjnej, na rzecz uprawnień i obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. W takich przypadkach do konkretyzacji stosunku administracyjnego nie jest wymagane rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, natomiast mogą pojawić się akty lub czynności podejmowane przez organy administracji publicznej, których przedmiotem jest przyznanie (odmowa przyznania), stwierdzenie (odmowa stwierdzenia) albo uznanie (odmowa uznania) określonego uprawnienia lub obowiązku wynikającego z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa. Podmiot, którego uprawnienia lub obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., ma zapewnioną ochronę na drodze sądowej, ponieważ może zaskarżyć takie akty i czynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku lub uprawnienia wynikających z przepisów prawa. Właśnie to, że istnienie lub nieistnienie uprawnienia lub obowiązku wynika z przepisów prawa, wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o uprawnienie lub obowiązki określonej osoby (podmiotu administrowanego), których źródłem jest obowiązujący powszechnie przepis prawny. Sąd wobec powyższego stwierdził, że w niniejszej sprawie skarga na przedmiotowe pismo, stanowiące czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej jest dopuszczalna (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt OSK 250/2004). Rozpoznając powyższą skargę Sąd uznał jednak, że podlega ona odrzuceniu z uwagi na fakt niewyczerpania przez skarżącego trybu wymaganego przepisem art. 52 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. K. O. odebrał zaskarżone pismo dnia [...] czerwca 2006 r. zatem od dnia [...] czerwca 2006 r. miał 14 dni na wezwanie – na piśmie, Prezydenta W. do usunięcia naruszeń prawa. Ostatnim dniem ww. terminu był dzień [...] czerwca 2006 r. Z akt sprawy nie wynika, aby w tym okresie – od dnia [...] do dnia [...] czerwca 2006 r. strona dopełniła ciążącego na niej obowiązku wezwania organu do usunięcia naruszeń prawa. Także organ w odpowiedzi na przedmiotową skargę podniósł ten zarzut, uzasadniając tym swoje żądanie odrzucenia skargi. W niniejszej sprawie skarżący złożył skargę na czynność organu – pismo Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. odmawiające zwrotu opłaty za kartę pojazdu. Tym samym strona nie dopełniła ustawowego obowiązku wezwania na piśmie tego organu do usunięcia naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak na wstępie.