VI SA/Wa 2053/20
WyrokWSA w Warszawie2021-02-24
Skład orzekający: Grażyna Śliwińska, Aneta Lemiesz, Jakub Linkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewóz osób wykonany za pośrednictwem aplikacji mobilnej, przy użyciu samochodu osobowego nieprzystosowanego konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób, stanowi przewóz okazjonalny w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, a jeśli tak, to czy spełnia przesłanki do zastosowania wyjątku od wymogów konstrukcyjnych pojazdu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przewóz osób wykonany za pośrednictwem aplikacji mobilnej, przy użyciu samochodu osobowego nieprzystosowanego konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób, stanowi przewóz okazjonalny. Jednakże, aby zastosować wyjątek od wymogów konstrukcyjnych pojazdu, muszą być spełnione łącznie wszystkie przesłanki określone w art. 18 ust. 4b ustawy o transporcie drogowym, w tym zawarcie umowy na piśmie lub w formie elektronicznej bezpośrednio z klientem oraz ustalenie opłaty ryczałtowej przed rozpoczęciem przewozu. W przypadku, gdy umowa została zawarta za pośrednictwem aplikacji, a płatność nastąpiła automatycznie po zakończeniu kursu, warunki te nie zostały spełnione, co uzasadnia nałożenie kary pieniężnej.Stan faktyczny
Skarżący został ukarany karą pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia lub licencji oraz za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem nieprzystosowanym konstrukcyjnie do tego celu. Kontrola wykazała, że skarżący przewoził pasażera za opłatą, korzystając z aplikacji mobilnej, a pojazd, którym się poruszał, był przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak ustalenia, czy jego czynności nosiły znamiona działalności gospodarczej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Jakub Linkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2021 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia "(...)" lipca 2020 r. nr "(...)"w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
VI SA/Wa 2053/20
Uzasadnienie
D.W.("skarżący", "strona") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "GITD", "organ odwoławczy" lub "organ") z z dnia (...) lipca 2020 r. nr (...) utrzymującą w mocy decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) marca 2020 r., nr (...) o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł.
Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, zwanej dalej "k.p.a."), art. 4 pkt 11 i 22, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1, art. 18 ust. 4a i 4b, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140. dalej ,.utd") oraz lp. 1.1. i lp. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d.).
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
(...) Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia (...) marca 2020 r., nr (...) o nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 12.000 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zaskarżył decyzję w całości i zarzucił:
1) Naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej;
2) Naruszenie art. 7 i 77 § 1 Kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego;
3) Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 5b ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia w sytuacji, w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym;
4) Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie tj. art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy w zw. z 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego.
Rozpoznając odwołanie, GITD ponowił ustalenia faktyczne co do tego, że (...) grudnia 2019 r. w W., przy ul. (...)został zatrzymany do kontroli samochód osobowy marki [....] o nr. rej. (...), którym kierował skarżący wykonując we własnym imieniu i na swoją rzecz krajowy transport drogowy - przewóz osób. Podczas ustaleń stwierdzono, że przewoził zarobkowo jednego pasażera - C. K. na trasie Lotnisko (...) - ulica (...) (hotel (...). Pasażer zamówił usługę przewozu za pośrednictwem aplikacji "[...]". Pod wskazane miejsce podjechał ww. samochód osobowy. Pasażer miał zapłacić za przewóz gotówką kwotę 49,43 zł. Kierowca nie okazał do kontroli zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji na przewóz osób wydanych na jego rzecz. Nadto nie dysponował też licencją wydaną na rzecz podmiotu trzeciego. W związku z powyższym stwierdzono wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji tj. lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Nadto, podczas kontroli ustalono, że kontrolowany pojazd był przystosowany do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą w związku z powyższym stwierdzono także, że kierowca wykonywał usługę przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, tj. lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. Podczas czynności kontrolnych sporządzono protokoły przesłuchania pasażera w charakterze świadka oraz kierowcy (strony). Kontrola została udokumentowana protokołem nr (...) z dnia (...) grudnia 2019 r. Dodatkowo w sprawie została sporządzona notatka urzędowa z dnia (...) grudnia 2019 r. Kierowca podpisał protokół kontroli drogowej bez wnoszenia zastrzeżeń.
Powołując się na normy prawa materialnego obowiązujące wykonującego transport, organ odwoławczy stwierdził, w dniu kontroli doszło do naruszenia obowiązków i zakazów wynikających z ustawy o transporcie drogowym, przewidzianych w taryfikatorze kar pieniężnych pod pozycją lp. 2.10 i 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.. Ocenił, że przewóz z dnia kontroli był przewozem zarobkowym. Stosownie do treści lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 12.000 zł. Natomiast w myśl lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 8.000 zł. W związku z art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych. Na tej podstawie kara zmniejszona została do tej wysokości.
Organ ocenił, że zgromadzony materiał dowodowy bezsprzecznie wskazuje, że celem i intencją pasażera było skorzystanie z usługi przewozu, aby przemieścić się z Lotniska (...) na ulicę (...). Zarówno pasażer jak i kierowca mieli świadomość konieczności uiszczenia opłaty za wykonany przejazd w formie gotówkowej. Wskazał, że przewóz osób, za który kierujący otrzymuje zapłatę jest przewozem odpłatnym - zarobkowym, do wykonywania którego konieczne jest uzyskanie stosownego uprawnienia jakim jest zezwolenie lub licencja.
Wskazał również, że obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 ustawy o transporcie drogowym, nawet w przypadku, gdy taka działalność nie została przez podmiot zgłoszona jako przedmiot prowadzenia przez niego działalności gospodarczej.
Organ odwoławczy ocenił także, że przewóz wykonywany przez skarżącego w dniu kontroli nie spełnił także wszystkich wymogów wykonywania przewozu okazjonalnego. Pojazd marki [....] o numerze rejestracyjnym (...), którym skarżący wykonywał w dniu kontroli przewóz osób, jest przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Organ odwoławczy ustalił powyższe na podstawie protokołu kontroli drogowej i okazanego przez kierowcę dowodu rejestracyjnego pojazdu. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d. - przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Zatem pojazd skarżącego tego warunku nie spełniał. Przewóz wykonywany przez skarżącego w dniu kontroli nie spełniał również wymogów określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., który dopuszcza wykonywanie przewozów okazjonalnych. Z tego względu nałożona za to uchybienie kara wynosiła 8 000 zł.
Odnosząc się do zarzutu nieustalenia przez organ, czy wykonywane przez skarżącego czynności nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, a także braku weryfikacji, czy skarżący w dniu kontroli posiadał status przedsiębiorcy organ odwoławczy uznał powyższy zarzut za nieistotny dla sprawy. Odwołał się do stanowiska orzecznictwa w tym zakresie wskazującego, że ustalenie to nie było konieczne. Ocenił działalność strony jako noszącą znamiona działalności zorganizowanej, albowiem nie miała charakteru przypadkowego. Działalności strony polegającej na przewozie osób można przypisać cechę ciągłości. Usługi transportowe świadczone przez skarżącego, zdaniem organu, nie miały charakteru jednorazowego, lecz jak wynika to z możliwości i założeń aplikacji zmierzały do udzielania ich wielokrotnie.
Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d., który przewiduje, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Organ ocenił także, że nie znalazł zastosowania również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
W konsekwencji, GITD uznał, że kara pieniężna w wysokości 12 000 zł. z tytułu popełnienia wskazanych naruszeń nałożoną na spółkę karę uznał za słuszną i z tego też względu utrzymał zaskarżoną decyzję I instancji w mocy.
Na decyzję GITD skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie zarówno norm prawa materialnego i procesowego:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 5 b ustawy o transporcie drogowym w zw. z Ip. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym (głównie ze względu na to, że czynności skarżącego nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej)
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 4 pkt 11, art. 18 ust 4a b u.t.d. w zw. z lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez skarżącego wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie [...], świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy;
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 18 ust 4 b pkt 1 lit c u.t.d. poprzez jego niezastosowanie (przy przyjęciu, że przejazd skarżącego był przewozem okazjonalnym) w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest [...];
4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92 a ust 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z 4 pkt. 6a ustawy o transporcie drogowym poprzez nałożenia kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego.
5) naruszenie art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ, czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;
6) naruszenie art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność {w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli z dnia [...] grudnia 2019 roku), braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
7) naruszenie art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz Skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;
8) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie tj. art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
9) art. 107 § 3 Kpa poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji Organu I stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania, czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji [...];
10) art. 8 Kpa poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie poprzedzającej jej decyzji organu I stopnia oraz o zwrot kosztów postępowania sądowo- administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu rozwinął szczegółowo podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019, poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej zwana "p.p.s.a.").
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zdaniem Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja ani decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.
Przedmiotem sporu jest zasadność nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 12 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji tj. lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym oraz wykonywanie przewozu okazjonalnego: samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego umożliwiającego dokonywanie takiego rodzaju przewozu oraz z naruszeniem zakazu lub zakazów, o których mowa w art. 18 ust. 5 u.t.d.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 4 pkt 11 u.t.d. przewozem okazjonalnym jest przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
Definicja przewozu okazjonalnego została oparta na konstrukcji negacji. Ustawodawca określa bowiem, że jest to przewóz osób, który nie spełnia wymogów przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego ani przewozu wahadłowego (R. Strachowska, Ustawa o transporcie drogowym. Komentarz, LEX/el. 2012). Przewozem regularnym w rozumieniu art. 4 pkt 7 u.t.d. jest publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie i w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2244). Przewóz regularny specjalny stanowi zaś niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób (art. 4 pkt 9 u.t.d.). Natomiast przewóz wahadłowy to wielokrotny przewóz zorganizowanych grup osób tam i z powrotem, między tym samym miejscem początkowym a tym samym miejscem docelowym, przy spełnieniu łącznie następujących warunków:
a) każda grupa osób przewiezionych do miejsca docelowego wraca do miejsca początkowego,
b) miejsce początkowe i miejsce docelowe oznaczają odpowiednio miejsce rozpoczęcia usługi przewozowej oraz miejsce zakończenia usługi przewozowej, z uwzględnieniem w każdym przypadku okolicznych miejscowości leżących w promieniu 50 km (art. 4 pkt 10 u.t.d.).
Podkreślenia wymaga jednak, że definicja legalna przewozu okazjonalnego jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, w związku z tym należy posiłkowo posłużyć się przesłankami zawartymi w definicji "usług okazjonalnych" z art. 2 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz.U.UE.L.2009.300.88), dalej "rozporządzenie 1073/2009". Przepis art. 2 pkt 4 rozporządzenia 1073/2009 definiuje usługi okazjonalne jako usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. Usługami regularnymi są natomiast usługi polegające na przewozie osób w określonych odstępach czasu i na określonych trasach, przy czym pasażerowie są zabierani z określonych z góry przystanków i dowożeni na z góry określone przystanki (art. 2 pkt 2 rozporządzenia 1073/2009).
Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że przewozem okazjonalnym jest taki przewóz, który nie ma charakteru regularnego, czyli nie odbywa się w określonych odstępach czasu i na określonych trasach, a odbywa się natomiast z inicjatywy klienta lub samego przewoźnika, często w różnym czasie i na różnych trasach w zależności od woli jednej ze stron.
Zgodnie z art. 5b ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób:
1) samochodem osobowym,
2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą,
3) taksówką
- wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Stosownie do art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Od tej zasady ustawodawca w art. 18 ust. 4b u.t.d. przewiduje wyjątek i dopuszcza przewóz okazjonalny pojazdem samochodowym niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącego wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy, w przypadku:
1) przejazdu pojazdami zabytkowymi,
2) samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1145), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu. Zaś zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej, przy czym dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa.
Natomiast za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem, który nie spełnia kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy nakładana jest kara pieniężna w wysokości 8000 złotych, zgodnie z lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d..
W myśl art. 87 ust. 1 pkt. 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie o których mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto: wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.
Konsekwencje nieprzestrzegania ww. norm przewiduje art. 92a u.t.d. Podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie (ust. 1).
Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 12000 złotych (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- załącznika nr 3 do ustawy (ust. 7 art. 92a).
Stąd, stosownie do lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d., wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 12.000 zł, natomiast zgodnie z lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 8.000 zł. Maksymalny wymiar kary za te przewinienia administracyjne mógł zatem wynieść 12 000 zł, zgodnie z zaskarżoną decyzją i decyzją ją poprzedzającą.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy administracji prawidłowo ustaliły i oceniły stan faktyczny pod wyżej wskazane normy. Dlatego, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, podniesionych w skardze: art. 7, 8, 77 § 1, 107 § 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Mając na uwadze obowiązujące normy, stan faktyczny wskazuje jednoznacznie na istnienie przesłanek do uznania, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przez stronę przepisów prawa, w zakresie obowiązku posiadania uprawnień na wykonywanie transportu drogowego osób, a także wykonywania przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy.
Ustalenia faktyczne i ich ocena nie budzą bowiem wątpliwości. Skarżący, w świetle ustalonego stanu faktycznego wykonywał krajowy transport drogowy - przewóz osób. Podczas ustaleń stwierdzono, że przewoził zarobkowo jednego pasażera – C. K. na trasie Lotnisko (...) - ulica (...) (hotel (...). Pasażer zamówił usługę przewozu za pośrednictwem aplikacji "[...]". Pod wskazane miejsce podjechał ww. samochód osobowy. Pasażer miał zapłacić za przewóz gotówką kwotę 49,43 zł. Kierujący nie okazał do kontroli zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji na przewóz osób wydanych na jego rzecz, a nadto nie dysponował też licencją wydaną na rzecz podmiotu trzeciego. Zgromadzone w sprawie dowody to: protokół kontroli drogowej, notatka urzędowa, protokół przesłuchania kierowcy oraz pasażera, informacji przesłanych przez Urząd [...] oraz dokumentacji fotograficznej stanowią istotne dowody w przedmiotowej sprawie.
Z zeznań samego kierowcy wynika, że on prowadzi działalność gospodarczą, ma umowę zawartą z firmą [...], oraz pojazd do prowadzenie przewozów - w użyczeniu, zatem zarzuty skargi przeczące prowadzeniu działalności gospodarczej są blankietowe i nie dotyczą tej sprawy. Skarżący zeznał, że wskutek zatrzymania przez kontrolujących nie otrzymał wynagrodzenia za przejazd, ponieważ pasażer nie zapłacił. Z kolei z firmy [...] dostaje do tydzień przelew za zrealizowane przewozy z pasażerami.
W ocenie Sądu, nie ulega zatem wątpliwości, że wykonywany przewóz nosił znamiona działalności gospodarczej. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 z późn. zm.), działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Wskazany materiał dowodowy przeczy zarzutom skargi, że organy nie wykazały, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą. Tym bardziej, że posiada ona licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Poza sporem jest, że strony umowy przewozu nie zawierały żadnej umowy na przejazd w formie pisemnej. Ani z kierowcą, ani z innym przedsiębiorstwem w jego siedzibie. Wszystko odbyło się za pomocą aplikacji [...]. Kierowca był dla świadka osobą obcą.
Powyższe okoliczności znajdują potwierdzenie w ustaleniach protokołu kontroli, w zeznaniach kierowcy oraz pasażera. Kierowca był także osobą obcą dla świadka. W rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo ocenił, że nie zachodzi wyjątek określony w art. 18 ust. 4b u.t.d., ponieważ umowa nie została zawarta bezpośrednio z klientem, ale za pośrednictwem ww. aplikacji, która sama pobrała opłatę za przejazd z konta klienta.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, wykonywany przewóz był przewozem okazjonalnym i fakt skorzystania przez klienta z aplikacji [...] jedynie to potwierdza.
Godzi się wspomnieć wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2017 r., C-434/15 (opublik. http://curia.europa.eu/) i wskazujący, że usługa pośrednictwa polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE.
W świetle przywołanego orzeczenia nie ulega wątpliwości, że pośrednictwo aplikacji na telefon, jak [...], czy [...] jest nierozerwalnie związana z usługą przewozową świadczoną przez osobę wykonującą przewóz na rzecz klienta. Skoro korzystanie z aplikacji na telefon przez pasażera, przy zamawianiu i płatności przy przewozie, jest traktowane jako część usługi transportowej (w zakresie pośrednictwa), to oczywiste jest, że skarżąca jako realizator drugiej części usługi (przewóz pasażera) również wykonywała usługę transportową (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 maja 2018 r., III SA/Łd 686/17, cbosa).
Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych, w tym protokołu kontroli drogowej, protokołu przesłuchania kierowcy, okazanych dokumentów opisanych w protokole kontroli - jednoznacznie wynika, że przedmiotowy przewóz kierujący pojazdem wykonywał na rzecz pasażera, który zamówił usługę.
Zdaniem Sądu, GITD miał uzasadnione podstawy do przyjęcia, że w takim przypadku nie został spełniony warunek dozwolonego przewozu okazjonalnego samochodem osobowym, o którym mowa w art. 18 ust. 4b pkt 2 lit c utd. – także na skutek braku uprawnień do prowadzenia tej działalności przewozowej przez kierowcę jak i odnoszących się do kryterium konstrukcyjnego pojazdu. Przy przyjęciu, że przejazd był przewozem okazjonalnym i w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest [...] w T. istotne jest, że po zakończeniu kursu z karty płatniczej pasażera, automatycznie zostałaby pobrana opłata za przejazd, którą to kwotę aplikacja wskazała już przy zamawianiu kursu. Pasażer wskazał również, iż nie zawierał żadnej umowy na przejazd w formie pisemnej z kierowcą ani z innym przedsiębiorstwem w siedzibie tego przedsiębiorstwa, tylko wszystko odbyło się za pomocą aplikacji [...]. Reasumując, skarżąca mimo, że posiadała licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, przy czym samochód osobowy, którym dokonano przewozu pasażera, nie spełniał kryteriów konstrukcyjnych przewidzianych w art. 18 ust. 4a u.t.d. gdyż nie był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, lecz do przewozu 5 osób wraz z kierowcą, co wynika z zapisów w protokole kontroli oraz bazy CEPiK. Nie zaistniały natomiast wszystkie przesłanki, które umożliwiałyby niespełnienie przez skarżącą wymogów konstrukcyjnych pojazdu z art. 18 ust. 4a u.t.d. Skarżący nie zawierał bowiem z pasażerem umowy w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa. Nie doszło też do ryczałtowego ustalenia opłaty za usługę przed rozpoczęciem przewozu. Jak natomiast wynika z treści art. 18 ust. 4a pkt 2 u.t.d., przesłanki wymienione w tym przepisie muszą być spełnione łącznie, aby możliwe było zastosowanie uregulowanego w tym przepisie wyjątku od wymogów konstrukcyjnych samochodu, którym dokonywany jest przewóz okazjonalny.
W konsekwencji zasadnie GITD uznał, że w niniejszej sprawie doszło do prawidłowego ustalenia naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, a konsekwencji prawidłowego zastosowania kary pieniężnej za poszczególne naruszenia norm określonych w lp. 2.10 i lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. Odnosząc się więc do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego podniesionych w skardze Sąd uznał je także za niezasadne. Materiał dowodowy pozwolił bowiem na ustalenie, że wykonywany przewóz wyczerpywał znamiona przewozu okazjonalnego w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d.
Oznacza to, że organ odwoławczy słusznie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uzasadnienie wydanej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a., a sposób prowadzenia przez organy postępowania nie narusza zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, określonej w art. 8 k.p.a.
Z tych wszystkich względów Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekając w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 t.j.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło