VI SA/Wa 206/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2010 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenie wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi A. O. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. L. W., dalej skarżący, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2009 r., wydaną w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2009 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...], dalej Komisja Egzaminacyjna, którą to decyzją Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej Kpa. w zw. z art. 75j ust. 3 ustawy z 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188, ze zm.), dalej Poa., utrzymał powyższą uchwałę w mocy. Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. [...] września 2009 r. skarżący przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, przeprowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną, która uchwałą z tego samego dnia ustaliła, że uzyskał on z testu wyboru 98 punktów, co w konsekwencji, zgodnie z treścią art. 75i ust. 3 Poa., skutkuje negatywnym wynikiem egzaminu. Dnia [...] października 2009 r. skarżący złożył odwołanie od powyższej uchwały, w którym zarzucił niewzięcie pod uwagę, że zabrakło mu dwóch punktów, przy czym już w trakcie zdawania egzaminu miał świadomość udzielenia błędnych odpowiedzi, jednakże powstrzymał się od skreślenia zaznaczonych odpowiedzi i zakreślenia prawidłowych, gdyż oznaczałoby to podobnie jak przy udzieleniu odpowiedzi błędnej, nieuwzględnienie całego pytania. Wskazał, że prawdopodobnie uzyskał z egzaminu ponad 100 punktów, lecz przy sprawdzaniu testu przez Komisję Egzaminacyjną nastąpiła omyłka. Dodał, że przemieszczanie się członków Komisji Egzaminacyjnej po sali egzaminacyjnej oraz zadawanie zdającym pytań, mogło w efekcie wpłynąć dekoncentrująco na skarżącego i pozostałych uczestników egzaminu. Nadto podniósł, że osobom zdającym egzamin duże problemy sprawiały podejmowane przez Komisję Egzaminacyjną uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację, bowiem brak w nich było zestawienia pytań egzaminacyjnych wraz z zakreślonymi odpowiedziami oraz informacji, czy za dane pytanie przyznano zdającemu punkt, czy też punktu nie przyznano. Minister Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji wskazał, iż rozpoznając odwołanie poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. Ustalił, że egzamin przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami prawa o adwokaturze i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. Nr 91, poz. 748), dalej rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. Wskazał, że ponowna analiza testu wraz z kartą odpowiedzi skarżącego i przeliczenie punktacji wykazała, że wynik przedmiotowego egzaminu konkursowego został ustalony prawidłowo - skarżący osiągnął 98 punktów, a zatem nie uzyskał wymaganych ustawowo 100 punktów, co skutkowało negatywnym jego wynikiem. Organ podkreślił przy tym, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Prawo o adwokaturze w art. 75i ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów. Organ odwoławczy uznał za bezzasadny zarzut skarżącego niewzięcia pod uwagę brakujących dwóch punktów z testu egzaminacyjnego, w szczególności kiedy skarżący znał odpowiedź na dwa błędnie zakreślone pytania, podkreślając, że zgodnie z treścią art. 75i ust. 1 Poa. kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Wobec zarzutu przemieszczania się członków Komisji po sali podkreślił, że było ono działaniem koniecznym w celu zabezpieczenia prawidłowego przebiegu egzaminu wstępnego na aplikację. W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący powtórzył argumentacją zamieszczoną w odwołaniu od uchwały z dnia [...] września 2009 r. Dodatkowo podniósł w skardze, iż został narażony na poniesienie kosztów z powodu konieczności zapoznania się z aktami w organie oraz wskazał, iż test nie był obiektywną metodą weryfikacji poziomu przygotowania kandydatów do aplikacji i powinien mieć choćby w jednym z punktów formę rozprawki lub recenzji wybranej pracy naukowej. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie konkursowe na aplikację adwokacką jest postępowaniem administracyjnym, które przeprowadza powołany w tym celu organ – Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich, od której rozstrzygnięcia przysługuje stronie odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. Wniesienie odwołania od uchwały Komisji skutkuje dokonaniem oceny kwestii wyniku przeprowadzonego egzaminu i zbadania, czy wynik ten został ustalony prawidłowo. Prawidłowe zaś ustalenie wyniku egzaminu zależy od prawidłowości sformułowania pytań egzaminacyjnych i odpowiedzi w kluczu, prawidłowości odpowiedzi wskazanych przez kandydata oraz prawidłowości zastosowania procedur egzaminacyjnych. Kwestia oceny merytorycznej poprawności pytań i odpowiedzi wskazanych jako właściwe w kluczu testowym, jest istotnym zadaniem tego organu na tym etapie postępowania. Od tej oceny zależy rzetelność ustalenia wyniku egzaminu kandydata i zgodności z prawem decyzji w tym względzie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 473/07). Zgodnie z art. 75i Poa. egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Przepis art. 75i Poa. nie przewiduje sytuacji, aby prawidłowe mogły być dwie odpowiedzi, a tym bardziej, aby mógł być jednocześnie przyznany punkt za wskazanie jednej z dwóch odpowiedzi spośród trzech wymienionych w pytaniu. Nie ulega również wątpliwości, że pytanie egzaminacyjne powinno być zredagowane dostatecznie precyzyjne, aby uniknąć wątpliwości ze strony osoby egzaminowanej co do zakresu przedmiotowego danego pytania. W świetle powyższego wskazać należy, że Minister Sprawiedliwości, realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 Kpa., merytorycznie rozpatrzył i rozstrzygnął sprawę prowadzoną na skutek złożonego przez skarżącego odwołania i kompleksowo odniósł się do zgromadzonych w sprawie dowodów, poddając analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także pytań testowych), jak i jego przebiegu. Działając w tym trybie, organ II instancji prawidłowo ustalił, że egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został zgodnie z wymogami ustawy Prawo o adwokaturze oraz cytowanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Jak wynika z akt sprawy, z przebiegu egzaminu sporządzono protokół podpisany przez członków Komisji Egzaminacyjnej, który wraz z uchwałą z dnia [...] września 2009 r., został doręczony Ministrowi Sprawiedliwości w trybie art. 75i ust. 5 Poa. Organ prawidłowo przyjął, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Innymi słowy stwierdzić należy, że test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom wskazanym w treści art. 75i ust. 1 Poa. Zdaniem Sądu, skarżący uzyskał z egzaminu 98 punktów, a zatem nie uzyskał wymaganych ustawowo 100 punktów, przy czym każdy wynik poniżej określonego ustawowego progu jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów. Podniesione w skardze okoliczności, nie mogły mieć zatem wpływu na zmianę wyniku końcowego egzaminu. Wbrew stanowisku skarżącego, podkreślenia wymaga, iż egzamin na aplikację miał na celu obiektywną weryfikację wiedzy kandydatów. Forma przeprowadzonego egzaminu została szczegółowo uregulowana w cytowanych wyżej aktach normatywnych, stąd też przepisy nie przewidywały możliwości udzielenia odpowiedzi w formie rozprawki, recenzji czyjejś pracy naukowej, na co wskazywał skarżący. Należy dodać, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Ustawa w art. 75i ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów. Zatem przyjęcie przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny, możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on 100 punktów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Zdaniem Sądu, zarzut skarżącego, niewzięcia pod uwagę brakujących dwóch punktów z testu egzaminacyjnego, w szczególności kiedy skarżący znał odpowiedź na dwa błędnie zakreślone pytania, uznać należy za bezzasadny. Zgodnie z art. 75i ust. 1 zdanie drugie Poa., kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralna część testu. Ponadto, § 12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości stanowi, że wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi. Dodatkowo pkt 4 pouczenia testu egzaminacyjnego na egzamin wstępny dla kandydatów na aplikantów adwokackich przewiduje, że odpowiedzi prawidłowe należy zaznaczyć wyłącznie na karcie odpowiedzi, zaś odpowiedzi zaznaczone w zestawie pytań testowych nie będą uwzględniane. W tym stanie rzeczy, podniesiony przez skarżącego argument, pozostaje bez wpływu na treść wydanego przez organ rozstrzygnięcia. Skoro bowiem skarżący miał świadomość, że nie jest pewien udzielanej odpowiedzi, powinien był zaczekać z jej zakreśleniem na karcie odpowiedzi i ostatecznego wyboru dokonać po analizie całości posiadanej wiedzy wymaganej treścią danego pytania. Ponadto wskazany w skardze zarzut przemieszczania się członków Komisji Egzaminacyjnej i zadawania zdającym pytań, które, zdaniem skarżącego, mogło działać dekoncentrująco, również nie ma wpływu na wynik sprawy i pozostaje bez wpływu na legalność zaskarżonej decyzji. Z protokołu z przebiegu egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną nie wynika bowiem, by ktokolwiek ze zdających, a w szczególności skarżący, zgłaszał zastrzeżenia co do takiego postępowania Komisji. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.