VI SA/Wa 206/22
WyrokWSA w Warszawie2022-03-18
Skład orzekający: Sławomir Kozik, Magdalena Maliszewska, Dorota Pawłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowy dotyczące ręcznego malowania znaków drogowych i wyznaczania miejsc postojowych, zawarte na określony czas i powierzchnię, powinny być kwalifikowane jako umowy o dzieło, czy jako umowy o świadczenie usług (do których stosuje się przepisy o zleceniu), w kontekście podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umowy dotyczące ręcznego malowania znaków drogowych i wyznaczania miejsc postojowych, charakteryzujące się powtarzalnością czynności, brakiem indywidualizacji dzieła i nietrwałością stosunku prawnego, nie spełniają cech umowy o dzieło. W związku z tym, zostały prawidłowo zakwalifikowane jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, co skutkuje obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która ustaliła, że osoba fizyczna podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie pięciu umów o świadczenie usług (kwestionowanych przez skarżącego jako umowy o dzieło) dotyczących ręcznego malowania znaków drogowych i wyznaczania miejsc postojowych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, twierdząc, że zawarte umowy były umowami o dzieło, a nie umowami zlecenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Dorota Pawłowska Protokolant ref. Robert Mirończyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2022 r. sprawy ze skargi "(...)" S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia (...)" grudnia 2021 r. nr (...)"w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ"), działając na podstawie art. 109 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1285 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") i art. 104 § 1 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "K.p.a."), ustalił, że M. K. (dalej: "Zainteresowany", "Uczestnik"), podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach: od 24.04.2017 r. do 25.04.2017 r., od 6.09.2017 r. do 15.09.2017 r. oraz w dniach: 6.06.2017 r., 3.07.2017 r., 31.07.2017 r. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, zawartych z Płatnikiem: [...] SA z siedzibą: [...],[...][...] (dalej: "Płatnik", "Strona", "Skarżący").
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że 8 października 2021 r. do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wpłynął wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] o wydanie decyzji w sprawie objęcia Zainteresowanego ubezpieczeniem zdrowotnym w ww. okresach z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, zawartych z Płatnikiem.
Organ wskazał, że w oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w odniesieniu do okresu objętego żądaniem, ustalono, że Zainteresowany zawarł z Płatnikiem: umowę nr [...] z [...].04.2017 r. na okres od 24.04.2017 r. do 25.04.2017 r., której przedmiotem było "wyznaczenie miejsc postojowych na parkingu przy ul. [...] w [...]", umowę nr [...] z [...].06.2017 r. na dzień 6.06.2017 r., której przedmiotem było "ręczne wymalowanie 36 m2 znaków drogowych poziomych: P-8h na terenie dróg krajowych województwa [...]", umowę nr [...] z [...].07.2017 r. na dzień 3.07.2017 r., której przedmiotem było "ręczne wymalowanie 14 m2 znaków drogowych poziomych: P-8h na terenie dróg wojewódzkich [...]", umowę nr [...] z [...].07.2017 r. na dzień 31.07.2017 r. której przedmiotem było "ręczne wymalowanie 17 m2 znaków drogowych poziomych: P-8c-d na terenie dróg krajowych województwa [...]" oraz umowę nr [...] z [...].09.2017 r. na okres od 6.09.2017 r. do 15.09.2017 r., której przedmiotem było "ręczne wymalowanie 58 m2 znaków drogowych poziomych: P-8h na terenie dróg krajowych województwa [...]".
Organ wyjaśnił, że Zainteresowany za ww. pracę otrzymał wynagrodzenie i posiadał inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.
Organ opisał przebieg postępowania administracyjnego oraz zacytował przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
Prezes NFZ stwierdził następnie, że z treści zawartych przez Stronę umów oraz z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby Zainteresowany miał w efekcie wykonywania ww. umów stworzyć trwałe i posiadające cechy oryginalności dzieło oraz aby efekt związany z jego działaniami miał być niepowtarzalny. Przedmiotem tych tumów było wykonanie szeregu czynności faktycznych, do realizacji których zobowiązał się ww. wykonawca umów, tj. polegających na ręcznym wymalowaniu znaków drogowych poziomych określonych w m2 na terenie dróg krajowych województwa [...] i [...] oraz wyznaczeniu miejsc postojowych. W ocenie organu Zainteresowany de facto wykonywał szereg czynności o zbliżonym charakterze, które miały na celu poziome oznakowanie dróg i miejsc postojowych. Wykonywanie czynności polegających na ręcznym wymalowaniu znaków drogowych poziomych określonych w m2 oraz wyznaczeniu miejsc postojowych nie może być potraktowane, zdaniem organu, jako przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze. Rezultat twórczego działania winien być stworzony samodzielnie, powinien być niepowtarzalny, swoisty, posiadać cechę oryginalności i nowości, tj. odróżniać się od innych rezultatów takiego samego działania. W wykonywanych przez Zainteresowanego czynnościach wykluczona była kreatywność wykonawcy dzieła. W istocie świadczenie pracy przez Zainteresowanego polegało na wykonywaniu przez niego kolejnych powtarzalnych czynności, co z kolei nie może być uznane za realizację umów o dzieło.
Organ dodał, że Wykonawca umów nie ponosił ryzyka związanego z wykonywaniem umów oraz nie ponosił odpowiedzialności za uzyskany rezultat w sposób odmienny niż każdy inny pracownik, który odpowiada za sprawowane przez siebie obowiązki, a każda osoba wykonująca dowolną pracę odpowiada w jakimś stopniu za jej efekty (jakość).
Organ uznał, że realizacja umów na rzecz Płatnika przez Zainteresowanego nie miała charakteru jednorazowego a tożsame umowy były zawierane jedna po drugiej lub w krótkim odstępie czasu, to okoliczność wykonywania umów mających za przedmiot powtarzalne i takie same czynności nie pozwala na stwierdzenie, że Zainteresowany każdorazowo realizował indywidualne dzieło.
Dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w tym charakteru prawnego umów zawartych przez strony, organ stwierdził, że umowy łączące Zainteresowanego i Płatnika były umowami starannego działania, przy wykonywaniu których wymagane było jedynie dochowanie należytej staranności w działaniu. Zdaniem organu, powyższe sprawia, że przedmiotowe umowy należy zakwalifikować jako umowy o świadczenie usług, a Zainteresowany w okresie ich realizacji powinien podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Na powyższą decyzję Prezesa NFZ z [...] grudnia 2021 r., Skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 7 K.p.a., poprzez prowadzenie czynności postępowania w sposób przeinaczający ich przebieg oraz brak działań na rzecz rozpoznania kluczowych dla sprawy okoliczności przedstawionych przez Płatnika, jak również brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w niniejszej sprawie,
2) art. 8 K.p.a., poprzez traktowanie nierówno interesu płatnika i Skarbu Państwa,
3) art. 11 K.p.a., poprzez nie wyjaśnienie Płatnikowi zasadność przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu niniejszej sprawy,
4) art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez bezpodstawne pominiecie przez organ przesłuchania świadka – prokurent Płatnika, który w imieniu Płatnika odbierał prace objęte umowami o dzieło zawartymi z – na okoliczność faktycznego charakteru tych umów oraz faktycznego sposobu ich wykonywania – co prowadzi do stwierdzenia, że przeprowadzone w sprawie postępowanie pozostawało w niezgodzie z zasada dochodzenia prawdy obiektywnej,
5) art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 i art. 13. ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), poprzez jego zastosowanie, mimo iż nie było ku temu żadnych podstaw zarówno faktycznych, jak i prawnych – gdyż Zainteresowanego nie łączyły z Płatnikiem umowy zlecenia lecz umowy o dzieło,
6) bezzasadne i niczym nie poparte ustalenie, iż opisane w decyzji umowy o dzieło nie spełniały cech określonych w art. 627 K.c., a w szczególności przez całkowicie dowolne i błędne przyjęcie, iż wynikające z zawartych umów o dzieło czynności nie miały charakteru przynoszących konkretny rezultat, podlegający ocenie, lecz były realizowane w ramach umów starannego działania, mających charakter umów zlecenia.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wyjaśnił, że w spornych umowach ustalono wynagrodzenie, którego Zainteresowany by nie otrzymał w przypadku nie wykonania dzieła. W umowach ustalono termin wykonania dzieła, którym były znaki drogowe o określonej powierzchni i określonego rodzaju. Zamawiający szczegółowo z wykonawcą ustalił miejsce oraz powierzchnię prac objętych umowami o dzieło.
Skarżący podkreślił, że jasne określenie w treści przedmiotowych umów przede wszystkim dwóch elementów – dzieła i wynagrodzenia, przesądza o ich rzeczywistym charakterze prawnym. Tym oznaczonym dziełem jest określone w umowach działanie wykonawcy w wyniku czego powstają znaki drogowe o określonej powierzchni i określonego rodzaju. Zdaniem Skarżącego, powyższy efekt tychże prac winien już z pewnością determinować, iż są to umowy o dzieło a nie umowy starannego działania, jednakże, żaden organ tychże efektów nie badał, a powinien, mając na uwadze obowiązek zebrania całokształtu materiału dowodowego w sprawie niniejszej.
Zdaniem Skarżącego, wbrew twierdzeniom ZUS istnieje możliwość weryfikacji wad fizycznych dzieła które powstawało w wyniku wykonania zakwestionowanych umów. Skarżący dodał, że zgodnie ze zgodną wolą stron i istotą umowy o dzieło, kwestią o zasadniczym znaczeniu, jak legła u podstaw zawarcia spornych umów był efekt, konkretny rezultat w postaci dzieła, oddanego i o określonej jakości, zaś faktyczne zaistnienie tegoż efektu było weryfikowalne.
Skarżący nie zgodził się również ze stanowiskiem organu o powtarzalności czynności w ramach zawartych umów.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, charakter prawny umów zawartych przez Skarżącego z Uczestnikiem. Istota sprawy sprowadza się więc do zweryfikowania stanowisk stron i udzielenia odpowiedzi na pytania, czy były to umowy o dzieło, czy też inne umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia i czy w zaistniałym stanie faktycznym Uczestnik podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie tych umów.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach. Zgodnie z tym przepisem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które zostały wymienione w tym przepisie. Należą do nich m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Wyjaśnienia też wymaga, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
W świetle art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Stosownie natomiast do art. 13 pkt 2 u.s.u.s., obowiązkowo ubezpieczeniom tym (społecznym) podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy - od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.
Uznanie, iż sporne umowy nie stanowiły umów o dzieło (art. 627 i nast. K.c.), lecz umowy świadczenia usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 K.c.) oznacza, że Skarżący był obowiązany, jako płatnik składek, do obliczania i pobierania składek z dochodu ubezpieczonego oraz ich odprowadzania – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach.
Przechodząc do analizy charakteru prawnego spornych umów należy wskazać, że zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. 627 k.c., t. 36).
Zgodnie z art. 627 K.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 K.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności.
Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 K.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 K.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, iż subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 K.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 K.c. (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, ..., s. 573 i nast.).
Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 K.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie.
Obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo): "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 K.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 K.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wady (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1999 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). Poza rezultatami materialnymi istnieją także rezultaty niematerialne, które mogą, ale nie muszą być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym. W każdym razie takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie jej wynik, dzieło bowiem musi istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Pomijając wątpliwości odnośnie do uznawania za dzieło rezultatów niematerialnych nieucieleśnionych w rzeczy (por. np. K. Zagrobelny (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2006, s. 1039; A. Brzozowski (w:) System prawa prywatnego, t. 7, 2004, s. 329-332; J. Szczerski (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 1371), wskazać należy, że takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie wynik tej czynności. Dzieło musi bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. A. Brzozowski (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2005, s. 351-352). Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 K.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 K.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 K.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2012 r., II UK 60/12 - niepublikowane)".
Uwzględniając powyższe, Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej analizy oraz oceny spornych w niniejszej sprawie umów, poprzez dokonanie odpowiednich i wyczerpujących ustaleń faktycznych oraz prawidłowe zastosowanie obowiązujących przepisów prawa, co doprowadziło do prawidłowych wniosków, iż zakwestionowane umowy zawarte przez Skarżącego z Zainteresowanym były umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, a nie umowami o dzieło.
Z zaskarżonej decyzji wynika, że Zainteresowany zawarł z Płatnikiem pięć, znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, umów których przedmiotem było: "wyznaczenie miejsc postojowych na parkingu przy ul. [...] w [...]" – umowa nr [...] z [...] kwietnia 2017, "ręczne wymalowanie 36 m2 znaków drogowych poziomych: P-8h na terenie dróg krajowych województwa [...]" – umowa nr [...] z [...] czerwca 2017 r., "ręczne wymalowanie 14 m2 znaków drogowych poziomych: P-8h na terenie dróg wojewódzkich [...]" – umowa nr [...] z [...] lipca 2017 r., "ręczne wymalowanie 17 m2 znaków drogowych poziomych: P-8c-d na terenie dróg krajowych województwa [...]" – umowa nr [...] z [...] lipca 2017 r., "ręczne wymalowanie 58 m2 znaków drogowych poziomych: P-8h na terenie dróg krajowych województwa [...]" – umowa nr [...] z [...] września 2017 r.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, że od Uczestnika wymagano wykonania powtarzalnych czynności wymagających jedynie starannego działania, nieskomplikowanych i nie wymagających szczególnych kwalifikacji. Podkreślenia wymaga, że nie można za dzieło uznać czegoś, co nie odróżnia się w żaden sposób od innych tego samego rodzaju rezultatów pracy, gdyż wówczas zatraciłby się indywidualny charakter dzieła.
Z przedstawionej powyżej analizy orzecznictwa i piśmiennictwa wynika, że istotnym elementem umowy o dzieło jako umowy rezultatu, o której mowa w art. 627 K.c., jest skonkretyzowanie dzieła podlegającego wykonaniu. Jest to istotny element umowy o dzieło ze względu na późniejszy odbiór działa będącego wynikiem nie samego faktu wykonania przedmiotu zamówienia, lecz wykonania go w określony sposób. Ponadto z powyższej analizy wynika, że umowa o dzieło zakłada nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy. W niniejszej sprawie, żadna z tych przesłanek nie zaistniała. Zainteresowany i Płatnik zawarli pięć umów, w których w ogólny sposób określili ich przedmiot, określili wprawdzie rodzaj znaków drogowych do pomalowania, czy też miejsce w którym maja być wyznaczone miejsca parkingowe, nie określili jednak szczegółowych parametrów jakim maja odpowiadać namalowane znaki drogowe, czy tez wyznaczone miejsca parkingowe. Taki sposób określenia przedmiotu umowy, w którym nie została dokonana indywidualizacja dzieła wskazuje raczej na świadczenie przez wykonawcę umów określonych usług na rzecz zamawiającego niż na wykonanie dzieła. W przedmiotowej sprawie argumentem przemawiającym za taką oceną spornych umów jest również okoliczność, iż Strony zawarły pięć umów w dwa 2017 r. o podobnym przedmiocie.
W ocenie Sądu, okoliczności powyższe wskazują raczej, że Skarżący świadczył na rzecz Płatnika określone usługi polegające na ręcznym wymalowaniu znaków drogowych poziomych oraz wyznaczenie miejsc postojowych na parkingu. Ponadto fakt, że na podstawie pięciu spornych umów Uczestnik miał wykonać podobne czynności potwierdza ustalenia organów o wykonywaniu przez Zainteresowanego w ramach wykonania spornych umów powtarzalnych, standardowych czynności, które nie miały innowacyjnego charakteru.
Na podstawie materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy organy obu instancji dokonały powyższych ustaleń, które stanowiły podstawę faktyczną rozstrzygnięcia sprawy. Materiał dowodowy był wystarczający i z wyżej wskazanych przyczyn organy nie były zobligowane do przeprowadzenia dodatkowych dowodów w tym przesłuchania wnioskowanego przez Skarżącego prokurenta Płatnika, na okoliczność ustalenia sposobu faktycznego wykonania spornych umów. Ilość zawartych w krótkim odstępie czasu umów wyklucza nietrwałość i jednorazowość stosunku prawnego łączącego Płatnika i Zainteresowanego, brak natomiast skonkretyzowania dzieła podlegającego wykonaniu uniemożliwia uznanie, że strony tych umów zawarły umowy o dzieło. Nie stanowi skonkretyzowania dzieła ogólne przedstawienie przedmiotu umów jako wymalowanie określonych znaków drogowych poziomych i ilości powierzchni tych znaków, czy też wyznaczenie miejsc parkingowych, przy braku wskazania w choćby ogólny sposób parametrów oczekiwanego przez zamawiającego rezultatu.
Wskazane powyżej cechy umów o dzieło, a więc skonkretyzowanie dzieła oraz nietrwałość stosunku prawnego łączącego strony zawartych umów, wyróżniają umowy o dzieło od umów zlecenia oraz od umów, o których mowa w art. 750 K.c., a których charakter określony jest przez staranne działanie. Sporne umowy nie spełniają tych cech, a tak ukształtowane zobowiązanie nie cechuje się elementami konstytutywnymi umowy o dzieło.
Z tych względów Sąd stwierdza, że Prezes NFZ, prawidłowo uznał sporne umowy za umowy o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 w związku z art. 734 i nast. K.c., a w konsekwencji prawidłowo uznał, że Zainteresowany podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania tych umów, w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach. Organ nie naruszył natomiast art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 i art. 13. ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ nie stosował tych przepisów w niniejszej sprawie.
Sąd stwierdza, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Prezesa NFZ przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 K.p.a. W ocenie Sądu organ wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na prawidłowo zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym, dokonując przy tym jego wszechstronnej, pełnej oceny, w szczególności prawidłowej analizy postanowień spornych umów. W związku z czym organ nie był zobligowany do przeprowadzenia dodatkowych dowodów, co Sąd wyjaśnił powyżej. Ponadto Sąd stwierdza, że stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji zostało przedstawione w sposób jasny, szczegółowy i wyczerpujący – odpowiadający przy tym wymogom art. 107 § 3 K.p.a.
Sąd stwierdza, że w następstwie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, a także analizy argumentacji podniesionej przez Skarżącego, Prezes NFZ wydając zaskarżoną decyzję, prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło