VI SA/Wa 2060/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. M. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Notarialnej na rzecz skarżącej J. M. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...]Krajowa Rada Notarialna (dalej jako "KRN"), po rozpoznaniu zażalenia J. M.na uchwałę Rady Izby Notarialnej w W.z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej na podstawie art. 72 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz.U. z 2008 r. nr 189, poz. 1158 ze zm.) oraz art. 219, art. 127 § 2, art. 141 § 2 i art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. - stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia KRN podała, że aplikant notarialny J. M. zwróciła się do Rady Izby Notarialnej w W. z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, która uchwałą z dnia [...] lipca 2012 r. odmówiła wnioskodawcy wydania zaświadczenia o żądanej treści. Następnie KRN wskazała, że z uwagi na brak możliwości stwierdzenia w jakim terminie J. M. odebrała powołaną uchwałę z dnia [...] lipca 2012 r. wezwała ją do przedstawienia dowodów potwierdzających, że zażalenie wniesione pismem z dnia 12 lipca 2012 r. od uchwały z dnia [...] lipca 2012 r. wniesione zostało w terminie przewidzianym w art. 141 § 2 K.p.a. Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. J. M. oświadczyła, że zaskarżoną uchwałę odebrała w dniu 12 lipca 2012 r. Zakładając domniemanie prawdziwości oświadczenia J. M. jak KRN wywodziła, przyjąć należy jej zdaniem, że zażalenie zostało wniesione w tym samym dniu, w którym doręczono zaskarżoną uchwałę. Następnie KRN wskazała, że zaskarżona uchwała wydana została w oparciu o przepis art. 219 K.pa. Powołując treść przepisu art. 141 K.p.a KRN stwierdziła, że ustanawia on siedmiodniowy termin na wniesienie zażalenia. Następnie podkreśliła, że sposób obliczania terminów określa art. 57 K.p.a. Dodała także, że skutkiem uchybienia terminu do wniesienia zażalenia jest na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. wydanie przez organ właściwy do jego rozpatrzenia postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Zdaniem KRN w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych nie ma wątpliwości, że uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia następuje zarówno w sytuacji, kiedy został on wniesiony po upływie terminu, jak i w sytuacji, kiedy został wniesiony zanim termin rozpoczął w ogóle swój bieg . Wywodziła, że sądy administracyjne potwierdziły tezę o bezskuteczności wniesienia środka zaskarżenia przed rozpoczęciem biegu terminu w wielu orzeczeniach, odnoszących się przede wszystkim do problematyki wnoszenia odwołań, jednakże nie ulega wątpliwości, że powinna ona znajdować zastosowanie także w przypadku zażaleń, gdyż problematykę terminów do wnoszenia zażaleń regulują te same przepisy, w tym zwłaszcza wskazany powyżej art. 57 k.p.a. Następnie KRN stwierdziła, że przepis art. 57 § 1 K.p.a. jednoznacznie wskazuje, że przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło zdarzenie stanowiące jego początek. Zdaniem KRN początkiem biegu terminu do wniesienia zażalenia jest więc dzień następujący po dniu, w którym stronie doręczone zostało postanowienie. Oznacza to w ocenie KRN, że wniesienie zażalenie w dniu, w którym postanowienie zostało doręczone, również musi zostać uznane za wniesienie go z uchybieniem terminu, a odmienne twierdzenie prowadziłoby do niedającego się pogodzić z brzmieniem przepisów wniosku, że termin do wniesienia zażalenia liczy osiem, a nie - jak wskazał wyraźnie ustawodawca w art. 141 § 2 k.p.a. - siedem dni. Zatem zażalenie wniesione przed dniem doręczenia stronie postanowienia, jak i w dniu jego doręczenia, uznane być muszą być w ocenie KRN za wniesione z uchybieniem terminu. Wobec tego, że J. M. wniosła zażalenie na uchwalę Rady Izby Notarialnej w W. w dniu, w którym uchwała została jej doręczona oznacza to zdaniem KRN, że wniesione zostało ono z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Skargę na uchwałę KRN z dnia [...]sierpnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. M. zwana dalej "skarżącą". Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie przepisów art. 141 § 2 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a., w związku z art. 134 K.p.a., art. 63 k.p.a. i art. 57 § 1 K.p.a. skutkujące bezpodstawnym nierozpoznaniem zażalenia mimo, że organ skarżony - jeśli uwzględnić pouczenie zamieszczone uchwale Rady Izby Notarialnej w W. z dnia [...] lipca 2012 r., iż zażalenie należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia tej uchwały, a do którego się skarżąca zastosowała - był obowiązany do jego rozpoznania już tylko po myśli art. 112 K.p.a. w związku z art. 126 K.p.a. Wniosła o: 1. uchylenie uchwały KRN z dnia [...] sierpnia 2012 r. stwierdzającej uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, jako rażąco naruszającej prawo; 2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W barwnym uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że zaskarżoną uchwałę w całości kwestionuje i się z nią nie zgadza, bo w rzeczywistości nie miało miejsca przekroczenie terminu do wniesienia zażalenia od uchwały. Jej zdaniem organ raczej nie rozumie co to znaczy "wejście aktu do obrotu prawnego" oraz "moment w którym to następuje", ani jak to się ma do terminów ustawowych. Wskazując na rodzaje terminów procesowych występujących w postępowaniu administracyjnym, podkreśliła że w niniejszej sprawie istotne są terminy ustawowe, które biegną od momentu początkowego wskazanego w kodeksie, praktycznie od chwili doręczenia aktu stronie postępowania (pełnomocnikowi, jeśli go strona ustanowiła), który jest momentem "wejścia aktu do obrotu prawnego". Zdaniem skarżącej od wskazanego momentu strona może akt zaskarżać (bo został skutecznie doręczony), z tym, że z uwagi na ustawowe terminy ad quem, czynność musi być dokonana przed upływem terminu, liczonego jak w art. 57 § 1 K.p.a. Dodała, że wolno jej dokonać i będzie ona skuteczna także w dniu, w którym akt stronie doręczono, zaraz po doręczeniu, a nie przed doręczeniem. Podkreśliła, że organ powołując wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 lutego 2008 r., III SA/Lu 543/07, Lex 459991 przytoczył tylko jedną jego tezę wyrwaną z kontekstu, w sytuacji kiedy druga objaśnia kontekst wyartykułowania pierwszej i sprawia, że ta pierwsza inaczej musi być objaśniana i rozumiana. Skarżąca podała, że teza druga tego wyroku głosi, że "moment dowiedzenia się o treści postanowienia, przed jego doręczeniem albo ogłoszeniem (poprzez np. uzyskanie ustnej informacji od urzędnika bądź zapoznanie się z pisemnym projektem postanowienia), nie otwiera dla strony początku biegu terminu do wniesienia zażalenia." Wyjaśniła, że nie otwiera, bo akt o którym mowa, nie został jeszcze wprowadzony do obrotu prawnego (nie został skutecznie doręczony). W odpowiedzi na skargę KRN wniosła o jej oddalenie oraz podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a."). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie mogła być i była jedynie uchwała KRN z dnia [...] sierpnia 2012 r. wydana w kwestii proceduralnej. Uchwałą tą stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na uchwałę Rady Izby Notarialnej z dnia [...] lipca 2012 r. odmawiającej wydania zaświadczenia o żądanej treści. Zgodnie z ustaleniami organu wspomniana uchwała Rady Izby Notarialnej w W. została doręczona skarżącej 12 lipca 2012 r. i tego samego dnia skarżąca złożyła zażalenie na tą uchwałę w Izbie Notarialnej w W. Zgodnie z art. 141 § 2 K.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Warunkiem możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie jest spełnienie przesłanek z art. 109 K.p.a. i z art. 110 K.p.a. w związku z art. 126 K.p.a. – uzewnętrznienie woli organu przez doręczenie (ogłoszenie) postanowienia stronie/stronom, gdyż z tą chwilą organ jest postanowieniem związany. Poza sporem pozostaje fakt doręczenia (odebrania) uchwały Rady Izby Notarialnej skarżącej w dniu 12 lipca 2012 r. Wprawdzie skarżąca kwitując odbiór powołanej uchwały nie zaznaczyła daty jej odbioru, to jednak w pisemnym oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2012 r. wyraźnie wskazała, że zaskarżoną do KRN uchwałę odebrała w dacie 12 lipca 2012 r. Z tym też dniem organy samorządu zawodowego notariatu stały się związane uchwałą o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej przez skarżącą, gdyż z tym dniem przedmiotowe rozstrzygnięcie weszło do obrotu prawnego. Terminy można podzielić na terminy ad quem oraz na terminy post quem. Pierwsze z nich to terminy, przed upływem, których należy dokonać wymaganej czynności procesowej, natomiast drugie z nich to terminy, dopiero po upływie których ta czynność może być dokonana. Przykładem tych drugich terminów może być termin określony w art. 79 § 1 K.p.a. – strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin, przynajmniej na siedem dni przed terminem. Innymi słowy termin post quem uzależnia możliwość dokonania określonej czynności procesowej dopiero po jego upływie, natomiast termin ad quem określa w jakim przedziale czasowym czynność ta będzie prawnie skuteczna. Złożenie środka zaskarżenia, tak jak w rozpoznawanej sprawie złożenie zażalenia od uchwały z dnia [...] lipca 2012 r., zostało ograniczone czasowym okresem od doręczenia tej uchwały do upływu 7 dni, liczonych od dnia następnego od dnia doręczenia. Należy jednak odróżnić prawo do złożenia środka zaskarżenia w określonym przedziale czasowym, od uchybienia terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Strona otrzymując rozstrzygniecie w konkretnym dniu może już skorzystać z prawa do jego zaskarżenia, gdyż zgodnie z art. 141 § 2 K.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Uchybienie terminowi do złożenia zażalenia ma miejsce w sytuacji złożenia go po upływie owych siedmiu dni liczonych od dnia następnego od otrzymania rozstrzygnięcia. W związku z tym nie można, w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym sprawę, utożsamiać dwóch różnych sytuacji – prawa do wniesienia środka zaskarżenia w wyznaczonych ramach czasowych, rozpoczynających się od dnia doręczenia rozstrzygnięcia, z przekroczeniem tych ram czasu na skutek spóźnienia się (wyekspirowania owych ram czasowych) z końcowym terminem do zaskarżenia rozstrzygnięcia. Uprawnienie strony do złożenia środka zaskarżenia pojawia się z chwilą otrzymania rozstrzygnięcia i kończy się po upływie terminu wskazanego w przepisach postępowania. W związku z tym strona nie musi wyczekiwać na założenie środka zaskarżenia, jeden dzień po otrzymaniu (doręczeniu jej) rozstrzygnięcia. Uchybienie terminowi do zaskarżenia rozstrzygnięcia należy rozumieć jako zaskarżenie go po upływie terminu, podobnie jak zaskarżenie rozstrzygnięcia przed otrzymaniem rozstrzygnięcia należy rozumieć jako zaskarżenie przedwczesne, gdyż w drugim przypadku organ nie uzewnętrznił jeszcze swojej woli prawnie skutecznym doręczeniem rozstrzygnięcia stronie. W związku z powyższym uchwała Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2012 r. została wydana z naruszeniem przepisu art. 134 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę KRN będzie miała na względzie wskazane uwagi co do zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia zażalenia na uchwałę Rady Izby Notarialnej w W.z dnia [...] lipca 2012 r. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.