VI SA/Wa 2061/04
WyrokWSA w Warszawie2005-05-18
Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Małgorzata Grzelak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2002 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, dotyczące wymogów wykształcenia i praktyki, naruszają zasadę niedziałania prawa wstecz oraz zasady konstytucyjne równości i zaufania obywateli do państwa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2002 r. nie naruszają zasady niedziałania prawa wstecz ani zasad konstytucyjnych. Przepis przejściowy (§ 18 ust. 1) umożliwiał uzyskanie świadectwa kwalifikacyjnego bez egzaminu osobom spełniającym warunki poprzedniego rozporządzenia z dnia 20 sierpnia 1998 r. i składającym wnioski do 31 grudnia 2002 r. Sąd podkreślił, że właściwym do orzekania o zgodności przepisów z Konstytucją jest Trybunał Konstytucyjny, a kwestionowane akty nie zostały uznane za niezgodne z Konstytucją.Stan faktyczny
Skarżący J. G. złożył wniosek o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję odmawiającą wydania świadectwa, wskazując na niespełnienie przez skarżącego wymogów wykształcenia i praktyki w księgowości według rozporządzeń z 1998 r. i 2002 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. i Konstytucji RP, w tym zasadę niedziałania prawa wstecz oraz równości.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Asesor Izabela Głowacka-Klimas WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant: Andrzej Michrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2005 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania świadectwa kwalifikacyjnego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2004r. numer [...] Minister Finansów, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 127 §3 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz § 3 i § 18 ust.1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2002r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U.Nr 120, poz.1022, dalej jako: rozporządzenie z 18 lipca 2002r.), po rozpatrzeniu wniosku z J. G. (w dalszej części zwanego skarżącym) z dnia [...] kwietnia 2004r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej decyzją Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2004r. znak [...] postanowił zaskarżoną decyzję utrzymać w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie spełnia zarówno warunków rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 1998r.w sprawie kwalifikacji i innych wymagań, których spełnienie uprawnia do usługowego prowadzenia ksiag rachunkowych, organizacji i trybu działania Komisji Egzaminacyjnej powołanej dla sprawdzenia tych kwalifikacji oraz wzoru świadectwa stwierdzającego te kwalifikacje i wymagania ( Dz.U.Nr 114, poz.734 i Nr 138, poz.894), przez nie spełnienie do dnia [...] grudnia 2002r.warunku stosownego wykształcenia. Jak również warunków określonych w rozporządzeniu z dnia 18 lipca 2002r. przez nie spełnienie wymogu wykształcenia i praktyki w księgowości zawartych w § 3 ust.1 pkt.2 lit.b oraz § 3 ust.1 pkt.2 w zw z §4 w/w aktu. Uzasadniając decyzję w zakresie odpowiedniego wykształcenia, organ powołał się na obwieszczenie Przewodniczącego Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia 23 września 1998r. w sprawie wykazu jednostek organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopni naukowych wraz z określeniem nazw nadawanych stopni naukowych opublikowane w Monitorze Polskim Nr 38, 524 oraz obwieszczenie Przewodniczącego Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia 18 grudnia 2002r. w sprawie wykazu jednostek organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopni naukowych wraz z określeniem nazw nadawanych stopni naukowych opublikowane w Monitorze Polskim z 2003r. Nr 2, poz.19, z których wynika, że Wyższa Szkoła Ekonomiczna w [...] nie jest jednostką uprawnioną do nadawania tytułu naukowego doktora nauk ekonomicznych. Uzasadniając decyzję w zakresie nie spełnienia warunku wymaganej przepisami Rozporządzenia praktyki w księgowości podniesiono, że zgodnie z § 4 w/w rozporządzenia wymóg praktyki w księgowości uważa się za spełniony, jeżeli czynności składające się na prowadzenie ksiąg rachunkowych wykonywane są na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej. Podniesiono, że pracownicy organów skarbowych nie są związani z kontrolowanymi podmiotami żadnym z w/w rodzajów stosunków prawnych, stąd przeprowadzanie kontroli podatkowej, również podmiotów prowadzących księgi rachunkowe, nie stanowi praktyki w księgowości w rozumieniu aktualnie obowiązującego rozporządzenia. Odnosząc się do argumentacji Wnioskodawcy zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ stwierdził, że osoby, które na dzień [...] grudnia 2001r. kontynuowały naukę w szkole o kierunku rachunkowość nie nabyły praw z którymi uprzednio obowiązujące Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 1998r.,wiązało możliwość uzyskania uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Dopiero z chwilą uzyskania przez absolwenta dyplomu lub świadectwa można było uznać, że wymóg wykształcenia został spełniony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na w/w decyzję J. G. wnosząc o jej uchylenie, zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 2,32 Konstytucji RP przez to, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył w całości materiału dowodowego. W konkluzji obszernego uzasadnieniu podniósł, że skoro przepis § 18 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 lipca 1998r. dopuszczał możliwość wystąpienia z wnioskiem o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego do dnia [...] grudnia 2002r., to również warunki i wymagania, jakie osoby te miały spełniać, powinny być oceniane na dzień składania wniosku tj do dnia [...] grudnia 2002r. a nie do dnia [...]. grudnia 2001r, jak przyjęto w w/w regulacji. W ocenie skarżącego przepis § 18 w/w rozporządzenia, narusza konstytucyjne wartości wyrażone w zasadach zaufania obywateli do państwa i stanowionego w nim prawa oraz zasadę równości.
W odpowiedzi na skargę, Minister Finansów ponawiając argumenty zawarte w skarżonych decyzjach, wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi naruszenia przepisów Konstytucji RP dodatkowo podniósł, iż przepisy rozporządzenia z dnia 18 lipca 1998r. nie zostały zaskarżone do Trybunału Konstytucyjnego ani też Trybunał nie orzekł o ich niezgodności z Konstytucją RP, a zatem akt ten podlega stosowaniu. Zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., organ uznał za nieuzasadniony albowiem w toku postępowania, kierował się przepisami prawa ze szczególnym uwzględnieniem zasad ogólnych określonych w k.p.a. W ocenie organu, ustalony stan faktyczny nie pozwalał na wydanie skarżącemu stosownych uprawnień, przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia faktu rozpoczęcia, a nie ukończenia studiów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r., Nr. 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił stan faktyczny oraz zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. Jak wynika z akt sprawy, skarżący złożył wniosek o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych w dniu [...] grudnia 2002 r. (data stempla pocztowego na przesyłce poleconej R [...]) a zatem organ prawidłowo rozważał spełnienie przez skarżącego warunków do uzyskania uprawnień zarówno na gruncie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 1998 r. do czego obligowany był przez przepis § 18 ust 1 R z 18.lipca 2002r.jak i na gruncie R z 18 lipca 2002r. albowiem skarżący nie spełnił warunków zawartych w R z 20 sierpnia 1998 (nie posiadał stosownego wykształcenia). W ocenie Sądu organ nie dopuścił się uchybień w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, które mogłyby uzasadniać uchylenie czy wyeliminowanie w obrotu skarżonych decyzji. Jak wynika z treści składanych przez J. G. pism procesowych, skarżący w istocie nie kwestionuje zarówno prawidłowości ustaleń stanu faktycznego jak i zastosowanych przez organ przepisów, podnosi jedynie zarzuty natury systemowej. Przedstawiając analizę przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z 20 sierpnia1998r., 7grudnia 2001r. oraz z dnia18 lipca 2002r. wywodzi, że uregulowania zawarte w rozporządzeniu z 18 lipca 2002r zostały uchwalone z naruszeniem fundamentalnej zasady nie działania prawa wstecz, oraz nie są zgodne z z art. 2 i 32 Konstytucji. W tym stanie rzeczy, Sąd Administracyjny uznał za stosowne zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 188 Konstytucji właściwym do orzekania o zgodności ustawy z konstytucją jest Trybunał Konstytucyjny. Kwestionowane przez skarżącego akty nie zostały uznane za niezgodne z Konstytucją i miały zastosowanie w sprawie będącej przedmiotem niniejszej skargi. Sąd podziela stanowisko organu, że wprowadzenie w rozporządzeniu z dnia 18 lipca 2002r. przepisu przejściowego (§18 ust.1) spowodowane było tym, że duża grupa osób spełniających warunki określone w rozporządzeniu z dnia 20 sierpnia 1998 r. nie zdążyła zapoznać się z jego treścią. Należy zwrócić uwagę, że w/w przepis przejściowy umożliwił uzyskanie świadectwa kwalifikacyjnego bez konieczności zdawania egzaminu osobom, które na dzień [...] grudnia 2001r. spełniały określone w rozporządzeniu z dnia 20 sierpnia 1998r. warunki i złożyły wnioski do dnia [...] grudnia 2002r. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej nie ma podstaw do twierdzenia, że kwestionowane przez skarżącego przepisy są niezgodne z Konstytucją w związku z powyższym nie było przeszkód do ich zastosowania (por. wyrok SN z dnia 16 kwietnia 2004r.I CK 291/03 OSNC Nr 4 z 2005r.).
W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią mocy decyzja z dnia [...] kwietnia 2004r. zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło