VI SA/Wa 2063/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi H. C. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Notarialnej na rzecz skarżącej H. C. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Krajowa Rada Notarialna uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. na podstawie art. 72 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1158) oraz art. 219, art. 127 § 2, art. 141 § 2 i art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia przez H. C. zażalenia od uchwały nr [...] Rady Izby Notarialnej w L. z dnia [...] lipca 2012 r. odmawiającej jej wydania zaświadczenia o żądanej treści. Do wydania uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. H. C. na podstawie art. 72 Prawo o notariacie zwróciła się do Rady Notarialnej w L. o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Rada ta uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r., wydaną na podstawie art. 219 k.p.a. oraz 72 § 2 Prawo o notariacie odmówiła wydania zaświadczenia o żądanej treści. Wskazaną uchwałę H. C. odebrała w dniu [...] lipca 2012 r. i w tym samym dniu wniosła na nią zażalenie do Krajowej Rady Notarialnej w W. Krajowa Rada Notarialna uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Rada stwierdziła, że w myśl art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia. Sposób obliczania terminów określa art. 57 k.p.a., który stanowi, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Skutkiem uchybienia terminu do wniesienia zażalenia jest natomiast na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. wydanie przez właściwy organ postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Krajowa Rada Notarialna podkreślała, że art. 57 § 1 k.p.a. jednoznacznie wskazuje, że przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło zdarzenie stanowiące jego początek. Początkiem biegu terminu do wniesienia zażalenia jest więc dzień następujący po dniu, w którym stronie zostało doręczone postanowienie. W związku z tym wniesienie zażalenia w dniu, w którym postanowienie zostało doręczone również musi zostać uznane za wniesienie go z uchybieniem terminu. Inne przyjęcie rozumienia tego przepisu prowadziłoby do nie dającego się pogodzić z jego brzmieniem wnioskiem, że termin do wniesienia zażalenia liczy osiem, a nie jak wskazał wyraźnie ustawodawca w art. 141 § 2 k.p.a.- siedem dni. Krajowa Rada Notarialna stwierdziła więc, że zażalenie wniesione przed dniem doręczenia stronie postanowienia, jak i w dniu jego doręczenia, uznane muszą być za wniesione z uchybieniem terminu. Od powyższej uchwały H. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie: a) art. 141 § 2 k.p.a. przez błędne uznanie, że zażalenie H. C. na uchwałę nr [...] nie mogło zostać przez nią skutecznie wniesione w dniu doręczenia jej tej uchwały; b) art. 57 § 1 k.p.a. przez błędne uznanie, że z chwilą doręczenia H. C. uchwały nr [...] nie rozpoczął biegu termin do wniesienia przez nią zażalenia lecz, że nastąpiło to dopiero następnego dnia; c) art. 134 k.p.a. przez nieuprawnione i błędne stwierdzenie Krajowej Rady Notarialnej, iż H. C. uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na uchwałę [...], składając ją w tym samym dniu, w którym została jej ona doręczona. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Krajowej Radzie Notarialnej; 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że Krajowa Rada Notarialna dokonała oczywiście błędnej wykładni przepisów dotyczących określenia początku biegu terminów do dokonywania czynności w postępowaniu administracyjnym. Interpretując art. 57 § 1 k.p.a. Krajowa Rada Notarialna nie zwróciła uwagi na to, że nawet językowa wykładnia tego artykułu wskazuje, że w kodeksie postępowania administracyjnego początkiem biegu terminów jest zazwyczaj konkretne zdarzenie, którego zaistnienie powoduje rozpoczęcie biegu terminów, określonych w tym kodeksie. Mówi o tym pierwsza część pierwszego zdania § 1 tego artykułu. W niniejszej sprawie zdarzeniem tym było dokonanie ok. godziny dziesiątej rano w dniu [...] lipca 2012 r. doręczenia H. C. ww. uchwały Rady Izby Notarialnej w L. Od tej chwili rozpoczął również bieg terminu na ewentualne złożenie przez nią zażalenia od tej uchwały. Jeżeli zaś chodzi o ustalenie kiedy upływa ostatni dzień na dokonanie danej czynności w postępowaniu to stosowne uregulowanie w tym względzie zawiera druga część pierwszego zdania § 1 tego artykułu oraz drugie zdanie tego paragrafu, oczywiście w powiązaniu z konkretnymi przepisami k.p.a., w tym wypadku z art. 141 § 2 k.p.a.. Przyjęty przez ustawodawcę sposób obliczania terminów ustawowych prowadzi w większości sytuacji do faktycznego ich wydłużenia o tę część dnia, jaka upłynęła od chwili zaistnienia danego zdarzenia do końca tego dnia. W żadnym wypadku nie można stwierdzić, że początkiem biegu terminu ustawowego jest początek pierwszego dnia po dniu, w którym nastąpiło konkretne zdarzenie mające doniosłość prawną. W niniejszej sprawie bieg terminu do wniesienia przez skarżącą zażalenia na uchwałę Rady Izby Notarialnej w L. rozpoczął się ok. godz. 10.00 w dniu 17 lipca 2012 r. Z tego względu złożenie przez nią w Izbie Notarialnej w L. tego samego dnia ok. godz. 13.00 zażalenia na ww. uchwałę dokonane zostało w ustalonym terminie, dlatego też zaskarżona uchwała powinna być uchylona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna. Przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, wydane na podstawie art. 134 k.p.a. w związku 141 k.p.a., w związku z tym poza kontrolą Sądu pozostaje uchwała Rady Izby Notarialnej w W. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Z akt administracyjnych wynika, że uchwała Rady Izby Notarialnej w L. z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej została doręczona H. C. [...] lipca 2012 r. i tego samego dnia skarżąca złożyła zażalenie na tą uchwałę w Izbie Notarialnej w L. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Warunkiem możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie jest spełnienie przesłanek z art. 109 i z art. 110 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. - uzewnętrznienie woli organu przez doręczenie (ogłoszenie) postanowienia stronie/stronom, gdyż z tą chwilą organ jest postanowieniem związany. Poza sporem pozostaje fakt doręczenia (odebrania) uchwały przez H. C. w dniu [...] lipca 2012 r. Zatem z tym dniem organy samorządu zawodowego notariatu stały się związane postanowieniem o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej przez H. C., gdyż z tym dniem przedmiotowe rozstrzygnięcie weszło do obrotu prawnego. Terminy można podzielić na terminu ad quem oraz na terminy post quem. Pierwsze z nich to terminy, przed upływem których należy dokonać wymaganej czynności procesowej, natomiast drugie z nich to terminy, dopiero po upływie których ta czynność może być dokonana. Przykładem tych drugich terminów może być termin określony w art. 79 § 1 k.p.a. - strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Innymi słowy termin post quem uzależnia możliwość dokonania określonej czynności procesowej dopiero po jego upływie, natomiast termin ad quem określa w jakim przedziale czasowym czynność ta będzie prawnie skuteczna. Złożenie środka zaskarżenia, tak jak w rozpoznawanej sprawie złożenie zażalenia od uchwały - postanowienia z dnia [...] lipca 2012 r., zostało ograniczone czasowym okresem od doręczenia tej uchwały do upływu 7 dni liczonych od dnia następnego od dnia doręczenia. Należy jednak odróżnić prawo do złożenia środka zaskarżenia w określonym przedziale czasowym, od uchybienia terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Strona otrzymując rozstrzygnięcie w konkretnym dniu może już skorzystać z prawa do jego zaskarżenia, gdyż zgodnie z art. z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Uchybienie natomiast terminowi do złożenia zażalenia ma miejsce w sytuacji złożenia go po upływie owych siedmiu dni liczonych od dnia następnego od otrzymania rozstrzygnięcia. W związku z tym nie można, w ocenie składu orzekającego Sądu, utożsamiać dwóch różnych sytuacji - prawa do wniesienia środka zaskarżenia w wyznaczonych ramach czasowych rozpoczynających się od dnia doręczenia rozstrzygnięcia, z przekroczeniem tych ram czasu na skutek spóźnienia się (wyekspirowania owych ram czasowych) z końcowym terminem do zaskarżenia rozstrzygnięcia. Uprawnienie strony do złożenia środka zaskarżenia pojawia się z chwilą otrzymania rozstrzygnięcia i kończy się po upływie terminu wskazanego w przepisach postępowania. W związku z tym strona nie musi odczekiwać jeden dzień po otrzymaniu (doręczeniu jej) rozstrzygnięcia, by złożyć przysługujący jej środek zaskarżenia. Uchybienie terminowi do zaskarżenia rozstrzygnięcia należy rozumieć jako zaskarżenie go po upływie terminu podobnie jak zaskarżenie rozstrzygnięcia przed otrzymaniem rozstrzygnięcia należy rozumieć jako zaskarżenie przedwczesne, gdyż w drugim przypadku organ nie uzewnętrznił jeszcze swojej woli prawnie skutecznym doręczeniem rozstrzygnięcia stronie. W związku z powyższym uchwała Krajowej Rady Notarialnej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. została wydana z naruszeniem przepisu art. 134 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem ponownie rozpatrując sprawę Krajowa Rada Notarialna będzie miała na względzie wskazane uwagi co do zachowania przez H. C. terminu do wniesienia zażalenia na uchwałę Rady Izby Notarialnej w L. nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.