VI SA/Wa 2072/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "G." o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "G." na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. "G." wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 216 złotych za zajęcie bez zezwolenia pasa drogowego. W skardze "G." wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w związku z czym wezwany został do przesłania wypełnionego formularza PPPr. Z informacji podanych w formularzu wynika, iż "G." (dalej jako skarżący) jest stowarzyszeniem, które nie prowadzi działalności gospodarczej. Utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich i ograniczonej pomocy Gminy [...] a wszelkie środki przeznacza na finansowanie bieżącej działalności. Operacje na rachunku bankowym obejmują opłaty za energię i wpłaty osób fizycznych (77 zł., 40 zł.). Ze sprawozdania finansowego za rok 2009 wynika, iż wpływy stowarzyszenia z tytułu składek wyniosły 2 370 zł, z tytułu dotacji celowych 8 500 zł. a końcowa nadwyżka przychodów nad kosztami wyniosła 225 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 8 czerwca 2010 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 6 lipca 2010 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 czerwca 2010 r. wskazując w uzasadnieniu, iż nie ma pieniędzy i nie stać go na opłatę, oraz że żaden przepis prawa nie nakłada na stowarzyszenie nakazu tworzenia jakichkolwiek rezerw na wydatki typu opłaty sądowe. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2010 r. odmówiono stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na skutek złożonego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 28 września 2010 r. uchylił powyższe postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy Sąd może przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym, jeżeli podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne środki by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). W przedmiotowej sprawie skarżące stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż stowarzyszenie nie musi gromadzić rezerw na opłaty sądowe. Jeżeli działalność stowarzyszenia związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Stowarzyszenie powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki czy to w formie składek członkowskich, czy też podjęcia działalności zarobkowej. Ponadto przyznanie mu prawa pomocy byłoby naruszeniem ogólnie obowiązującej zasady pokrywania przez strony kosztów uczestnictwa w postępowaniu. Zwolnienie od tego obowiązku może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na sfinansowanie swojej działalności. Podkreślenia wymaga, iż po analizie dokumentów nadesłanych do Sądu, zwłaszcza sprawozdania finansowego, wynik finansowy stowarzyszenia za rok 2009 był dodatni i wyniósł 225 zł. Nadmienić należy, że załączony do akt wyciąg z operacji na rachunku bankowym dotyczy okresu od 1 stycznia 2010 r. do 31 marca 2010 r. i tym samym nie może być oceniany w kontekście bilansu za 2009 r., bowiem o ostatecznym stanie konta w 2010 r. zadecyduje bilans za 2010 r. Nieuzasadnione są więc argumenty skarżącego stowarzyszenia, że zapłata opłaty sądowej uszczupliłaby wydatki konieczne tj. zapłatę czynszu dzierżawnego i rachunków za prąd. Zdaniem Sądu również opłata sądowa powinna być traktowana przez stowarzyszenie jako wydatek konieczny, skoro stowarzyszenie chce dochodzić swoich praw przed Sądem. Wskazać również należy, że wpis od skargi w sprawie niniejszej wynosi 100 zł, a środki jakie pozostały na koncie stowarzyszenia po sporządzeniu bilansu za 2009 r. pozwoliłyby na uiszczenie wpisu sądowego. Tym samym skarżące stowarzyszenie nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Przyznanie skarżącemu stowarzyszeniu prawa pomocy stanowiłoby de facto przeniesienie ciężaru prowadzenia działalności stowarzyszenia na Skarb Państwa, podczas gdy stowarzyszenie powinno było zabezpieczyć środki na swoją działalność. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a.