VI SA/Wa 2079/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2010 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek pt. "Instalacja wiatrowa z bezstykowym przenoszeniem energii do wirnika" oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2009 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, działając na podstawie art. 49 ust. 1, art. 24 i art. 26 oraz na podstawie art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm. - p.w.p.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgłoszenia wynalazku pt.: "Instalacja wiatrowa z bezstykowym przenoszeniem energii do wirnika" oznaczonego nr P zgłoszonego do ochrony w dniu [...] września 2002 r. przez A. W. (skarżący, zgłaszający) na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] października 2008 r. o odmowie udzielenia patentu na ww. wynalazek, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Podaniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. (datą zgłoszenia międzynarodowego jest [...] września 2002 r.) A. W. wniósł o udzielenie patentu na wynalazek pt. "Instalacja wiatrowa z bezstykowym przenoszeniem energii do wirnika". Urząd Patentowy zawiadomieniem z dnia [...] maja 2008 r. poinformował zgłaszającego, że przedmiot zgłoszenia nie spełnia warunków, koniecznych do uzyskania patentu, wymienionych w art. 24 i 26 p.w.p., gdyż nie posiada poziomu wynalazczego. W zawiadomieniu wskazano, że zgłaszający w części znamiennej zastrzeżenia niezależnego (nowe zastrzeżenie nr 1 z dnia [...] marca 2003 r.) określił cechy wyróżniające instalacji wiatrowej do wytwarzania napięcia sinusoidalnego takie, że; - "środki przekazywania energii posiadają maszynę asynchroniczną, której stator jest usytuowany na nie obracającej się części instalacji wiatrowej i której rotor jest usytuowany na jednostce wirnika w celu bezstykowego przekazywania energii elektrycznej do jednostki wirnika, a w nie obracającej się części instalacji wiatrowej znajduje się falownik do wytwarzania napięcia zmiennego z okresowym impulsem napięcia do zasilania statora maszyny asynchronicznej" oraz określił z zastrzeżeniu zależnym nr 2, że; - "generator jest elektromagnetycznie wzbudzany generatorem synchronicznym, a jednostka wirnika zaopatrzona jest w prostownik do przetwarzania energii elektrycznej przekazywanej do rotora maszyny asynchronicznej w prąd stały, który zasila wirnik generatora jako prąd wzbudzenia". W ocenie Urzędu Patentowego elementy te wynikają bezpośrednio z dotychczasowego stanu techniki i są w pełni możliwe do przewidzenia dla znawcy przedmiotu. Organ wskazał, iż z niemieckiego opisu zgłoszenia patentowego nr N znany jest zestaw wiatrowej maszyny elektrycznej, której stator jest usytuowany na nie obracającej się części instalacji wiatrowej i której rotor jest usytuowany na jednostce wirnika w celu bezstykowego przekazywania energii elektrycznej do jednostki wirnika, co jest uwidocznione na rysunku fig. 2. Natomiast z amerykańskiego opisu patentowego nr A’ znany jest system bezkontaktowego przekazywania energii prądu zmiennego za pośrednictwem maszyny asynchronicznej w alternatorze, który oprócz głównego trójfazowego uzwojenia stojana (w którym wzbudzane jest napięcie wyjściowe) ma pomocnicze trójfazowe uzwojenie wirnika, z którego zasilane jest trójfazowe uzwojenie wzbudzenia alternatora (na wspólnym wirniku), co jest uwidocznione na rysunku fig. 2. Ponadto z amerykańskiego opisu patentowego nr A’’ znany jest układ prostownika trójfazowego napięcia indukowanego w pomocniczym uzwojeniu rotora w celu zasilania z niego prądem stałym uzwojenia wzbudzenia (na wyróżnionych biegunach) wspólnego wirnika w maszynie prądu zmiennego, co jest uwidocznione na rys. fig. 2. Zdaniem Urzędu Patentowego taki zespół cech wyróżniających przedmiotowego zgłoszenia jest pełni możliwy do przewidzenia dla znawcy przedmiotu na podstawie przytoczonych materiałów przeciwstawionych. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie zgłaszający w piśmie z dnia [...] września 2008 r. wyjaśnił, że przedmiot zgłoszenia określony zastrzeżeniem nr 1 dotyczy elektrowni wiatrowej z generatorem i dodatkowo ze środkami przekazywania mocy będącymi maszyną asynchroniczną. Ponadto w nie wirującej części maszyny zainstalowany jest falownik wytwarzający napięcie zmienne z okresowymi impulsami, które służy do zasilania statora maszyny asynchronicznej. Natomiast w opisie zgłoszenia patentowego nr N do przenoszenia mocy elektrycznej do jednostki wirnika zastosowano trójfazowy transformator, a nie generator asynchroniczny. Z kolei opis patentowy nr A’ ujawnia układ bezkontaktowego pola prądu zmiennego, gdzie uzwojenia statora są skojarzone ze statycznym przekształtnikiem. Specjalista nie rozważałby zamiany trójfazowego transformatora na trójfazową maszynę asynchroniczną opisaną w patencie nr A’. Podobna argumentacja dotyczy opisu patentowego nr A’’. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2008 r. Urząd Patentowy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zawiadomieniu z dnia [...] maja 2008 r. Od powyższej decyzji A. W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem strony opis zgłoszenia patentowego nr N ujawnia elektrownię wiatrową zawierającą generator ze stojanem i wirnikiem oraz trójfazowy transformator. Moc wzbudzenia wymagana przez trójfazowy generator dostarczana jest za pomocą trójfazowego transformatora. W związku z tym, zamiast generatora asynchronicznego do transformacji mocy elektrycznej do jednostki wirnika generatora, zastosowany jest trójfazowy transformator. Ustosunkowując się do zarzutów organu zgłaszający podniósł, że jeśli nawet znawca przedmiotu rozważyłby połączenie cech obu przeciwstawionych patentów (nr N i nr A’) nie doprowadziłoby to do rozwiązania zastrzeganego w zastrzeżeniu nr 1. Według zgłaszającego, opis zgłoszenia patentowego nr A’’ odnosi się do rozwiązania podobnego do cytowanego opisu patentowego nr A’, gdzie są wtórne uzwojenia stojana i wtórne uzwojenia wirnika do bezszczotkowego transferu energii elektrycznej. Zgłaszającemu nasuwa się pytanie dlaczego znawca przedmiotu miałby zamienić transformator pokazany w specyfikacji opisu patentowego nr N, na uzwojenie wtórne stojana i wtórne uzwojenie wirnika. Urząd Patentowy w związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przeprowadził dodatkowe postępowanie uzupełniające i pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. poinformował stronę, że środkami do przekazywania mocy, ujawnionymi w opisie patentowym nr N jest nie tylko trójfazowy transformator przedstawiony na fig. 1 w pierwszym przykładzie realizacji, ale również maszyna asynchroniczna posiadająca stator i rotor, uwidoczniona na fig. 2 w drugim przykładzie realizacji. Zdaniem organu, uzasadnienie strony zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie, jednoznacznie wskazuje, że strona cytując dokument przeciwstawny nr N odnosi się tylko do pierwszego przykładu wykonania, w którym środkiem do przekazywania mocy jest transformator trójfazowy przedstawiony na fig. 1. Nie odnosi się natomiast do drugiego przykładu wykonania, w którym środkiem przekazywania mocy jest generator asynchroniczny posiadający stator i rotor, które zostały zilustrowane na rysunku fig. 2. W świetle powyższego Urząd doszedł do wniosku, że twierdzenie, że w opisie patentowym nr N do przenoszenia mocy elektrycznej do jednostki wirnika zastosowano jedynie trójfazowy transformator, a nie generator asynchroniczny, jest niezasadne. W konkluzji Urząd stwierdził, że wobec powyższego zarzuty o braku poziomu wynalazczego przedmiotu zgłoszenia, określonego zastrzeżeniami patentowymi nr 1-6, podane w zawiadomieniu z dnia [...] maja 2008 r. pozostają w mocy. W tej sytuacji Urząd Patentowy po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgłoszenia wynalazku pt. "Instalacja wiatrowa z bezstykowym przenoszeniem energii do wirnika" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji powtórzył zarzuty z zawiadomień, iż rozwiązanie wynika w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki. Odnosząc się do zamiany trójfazowego generatora z opisu nr N na generator trójfazowy z opisu nr A’, która to zamiana ma być, zdaniem strony nieoczywista, Urząd Patentowy stwierdził, że specjalista nie musiałby rozważać takiej możliwości, gdyż generator trójfazowy został ujawniony w opisie nr N w przykładzie wykonania przedstawionym na fig. 2. W konsekwencji znawca przedmiotu rozważyłby połączenie innych cech przeciwstawionych dokumentów nr; N, A’ oraz A’’ doszedłby do rozwiązania według przedmiotowego zgłoszenia nr P, określonego zastrzeżeniu patentowymi z dnia [...] marca 2003 r. bez dodatkowej inwencji twórczej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. W. wniósł o uchylenie decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] października 2009 r. Zdaniem strony zaskarżona decyzja stanowi powtórzenie argumentów przedstawionych już w czasie procedury badania zdolności patentowej omawianego wynalazku zgłoszonego do opatentowania. Urząd nie przedstawia żadnych powodów utrzymania negatywnej decyzji oraz pomija wyjaśnienia strony odnośnie wskazywanych różnic przedmiotowego zgłoszenia w stosunku do przeciwstawionych opisów patentowych. Omawiając szczegółowe zagadnienia techniczne wynalazku skarżący stwierdza, że specjalista w tej dziedzinie widząc trójfazowy transformator z dokumentu nr N nie uważałby, że jest to generator asynchroniczny. Jedyną możliwością przyjęcia, że trójfazowy transformator jest generatorem asynchronicznym byłoby skorzystanie (poniewczasie) z podpowiedzi, jaką daje niniejszy wynalazek. Skarżący wyjaśnia, że myślą wynalazczą jest zastosowanie do celów bezstykowego przenoszenia energii z części stacjonarnej na wirującą generatora asynchronicznego. W tym względzie generator asynchroniczny jest ogólnie znany i wiele różnych generatorów asynchronicznych jest dostępnych na rynku. Zatem wynalazek dostarcza łatwe, skuteczne i niezawodne rozwiązanie przenoszenia energii elektrycznej z części stacjonarnej na wirującą. Ponadto, zaskarżona decyzja nie wskazuje żadnych cytatów z przeciwstawienia patentów nr N podtrzymujących pogląd, że trójfazowy transformator byłby generatorem asynchronicznym. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej. Dodatkowo na rozprawie pełnomocnicy strony skarżącej uzupełniająco podali, że nieoczywistość rozwiązania polega na użyciu patentów amerykańskich nie dotyczących elektrowni wiatrowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Badając zatem zaskarżone decyzje z punktu widzenia opisanych wyżej kryteriów należy w pełni podzielić twierdzenia i wnioski Urzędu Patentowego co do braku nieoczywistości spornego rozwiązania. W myśl art. 24 p.w.p. patenty są udzielane na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania, bez względu na dziedzinę techniki. Natomiast zgodnie do art. 26 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki. Z cytowanych przepisów wynika zatem, że aby dane rozwiązanie o charakterze technicznym mogło zostać opatentowane, musi spełnić trzy kryteria tzw. zdolności patentowej: 1) nowość, 2) nieoczywistość (rozwiązanie nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki), 3) stosowalność (rozwiązanie może nadawać się do stosowania). Powodem odmowy udzielenia patentu na zgłoszone przez skarżącego rozwiązanie pt. "Instalacja wiatrowa z bezstykowym przenoszeniem energii do wirnika" był zarzut braku nieoczywistości. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że metodą zmierzającą do ustalenia, czy wynalazek spełnia kryterium nieoczywistości jest ustalenie najbliższego stanu techniki, jako jednej lub kilku publikacji, na tle których specjalista najłatwiej doszedłby do wynalazku. Następnie formułuje się problem techniczny, poprzez określenie cech zastrzeganego wynalazku, które nie występują w najbliższym stanie techniki. Zabieg ten pozwala na ocenę postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek. W rezultacie, w wyniku powyższych ustaleń, udziela się odpowiedzi na pytanie, czy specjalista znający najbliższy stan techniki, przy rozpatrywaniu problemu technicznego zastosowanego w wynalazku miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowo rutynowy, dojść do zastrzeganego rozwiązania (wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2004 r., sygn. akt II SA 4734/03, LEX nr 177405). Z oczywistością mamy do czynienia wtedy, gdy dane rozwiązanie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, przez który należy rozumieć wszystko, co zostało ujawnione przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu. Stosownie do opisu patentowego wynalazek dotyczył instalacji wiatrowej do wytwarzania napięcia przemiennego zawierającej generator z wirnikiem i stojanem, wirnik z łopatami wirnika przymocowanymi do niego oraz środki do przenoszenia mocy elektrycznej z nie obracających się części instalacji wiatrowej do wirnika. Aby uniknąć wad występujących przy przesyłaniu energii za pomocą pierścieni, wad takich jak zużycie, hałas i zbyt niska sprawność, proponuje się według wynalazku, aby te środki przesyłu energii zawierały maszynę asynchroniczną, której stojan znajduje się na nie obracającej się części instalacji wiatrowej i której rotor usytuowany jest przy jednostce wirnika, w celu bezstykowego przesyłu energii elektrycznej do wirnika. Przedmiotowemu rozwiązaniu organ przeciwstawił 3 opisy patentowe; - 1 niemiecki ( nr N - zestaw wiatrowej maszyny elektrycznej) - 2 amerykańskie (system bezkontaktowego przekazywania energii prądu zmiennego za pośrednictwem maszyny asynchronicznej w alternatorze nr A’ i nr A’’ znany jako układ prostownika trójfazowego napięcia indukowanego w pomocniczym uzwojeniu rotora w celu zasilania z niego prądem stałym uzwojenia wzbudzenia, na wyróżnionych biegunach, wspólnego wirnika w maszynie prądu zmiennego). Zdaniem Urzędu Patentowego taki zespół cech wyróżniających przedmiotowego zgłoszenia jest pełni możliwy do przewidzenia dla znawcy przedmiotu na podstawie przytoczonych materiałów przeciwstawnych. Skarżący wyjaśnił, że myślą wynalazczą jest zastosowanie generatora asynchronicznego do celów bezstykowego przenoszenia energii z części stacjonarnej na wirującą. W tym względzie generator asynchroniczny jest ogólnie znany i wiele różnych generatorów asynchronicznych jest dostępnych na rynku. Odnosząc się do powoływanej przez stronę w toku postępowania zamiany trójfazowego generatora z przeciwstawionego rozwiązania nr N na generator trójfazowy z rozwiązania nr A’, która to zamiana ma być, zdaniem strony nieoczywista, Urząd Patentowy stwierdził, że specjalista nie musiałby rozważać takiej możliwości, gdyż generator trójfazowy został ujawniony w opisie nr N w przykładzie wykonania przedstawionym na fig. 2. W konsekwencji znawca przedmiotu rozważając połączenie innych cech przeciwstawionych dokumentów nr N, nr A’ oraz nr A’’, doszedłby do rozwiązania według przedmiotowego zgłoszenia nr P, określonego zastrzeżeniami patentowymi z dnia [...] marca 2003 r. bez dodatkowej inwencji twórczej. W ocenie Sądu stanowisko Urzędu Patentowego należy podzielić. Skarżący zdaje się traktować przesłankę nieoczywistości w sposób niepełny, bez uwzględnienia wagi inwencji twórczej znawcy niezbędnej do przyjęcia nieoczywistości rozwiązania. Wynalazek ma charakteryzować się pewnym poziomem myśli twórczej, a nie być jedynie prostym wykorzystaniem dostępnej wiedzy i informacji. Nie spełnia wymagania nieoczywistości rozwiązanie polegające na np. - udoskonaleniu albo dostosowaniu znanego już rozwiązania do innych warunków, - zastąpieniu w rozwiązaniu znanego już środka technicznego innym znanym równoważnikiem, - zwyczajnym prostym połączeniu znanych rozwiązań. Ponadto rozwiązaniem nieoczywistym będzie zmiana zastosowania znanego rozwiązania - np. przeniesienie zastosowania znanego w jednej dziedzinie techniki do innej (vide A. Kisielewicz, Prawo własności Przemysłowej w zarysie, wydanie II zmienione, Przemyśl 2008 r., str. 30-31). W tych warunkach zastąpienie generatora znanego z jednego przeciwstawionego rozwiązania innym generatorem użytym w innych przeciwstawionych rozwiązaniach, choćby nie należących do tożsamej dziedziny techniki, lecz mieszczących się w danej gałęzi przemysłu czy też nauki (wytwarzanie energii), nie można uznać za rozwiązanie nieoczywiste. Skarżący w toku postępowania zgłoszeniowego nie zaprzeczył, iż w wynalazku wykorzystano przeciwstawione rozwiązania amerykańskie. Uwypuklanie i mnożenie wątpliwości technicznych przez skarżącego nie może zmienić postaci rzeczy, że zastosowana myśl techniczna nie jest zaskakująca. Zasadnie zatem Urząd Patentowy uznał, iż przedstawione powyżej rozwiązania nie różnią się w sposób wystarczający od rozwiązań znanych ze stanu techniki, które zostały powołane w zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co w świetle art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skutkuje oddaleniem skargi.