VI SA/Wa 2085/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę VI SA/Wa 2085/11 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 92 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) – dalej jako ustawa lub u.t.d. - oraz lp. 6.3.7, lp. 11.1 ust. 2 lit. a), lp. 11.1 ust. 1 lit. d) załącznika do tej ustawy, art. 13, art. 15 ust. 8 i ust. 3 lit. a) i lit. b) rozdziału VI załącznika nr I, rozdziału III pkt 1 i 3 lit. f) do rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31 grudnia 1985 r.), § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 11 lutego 2005 r. w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym – tachografów samochodowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 33, poz. 295) przepis 9.2.2.3.2 załącznika B do umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 27, poz. 162), art. 3 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 199, poz. 1671 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję S. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2009 r. o nałożeniu na [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. kary pieniężnej w kwocie 13 000 zł. Decyzję wydano w następujących ustaleniach; W dniu [...] czerwca 2009 r. przeprowadzono kontrolę przewozu wykonywanego pojazdem m-ki [...] nr rej. [...] z naczepą nr rej. [...] kierowanego przez K. M., która stwierdziła, że był wykonywany przewóz międzynarodowy w imieniu i na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej jako spółka). W wyniku kontroli stwierdzono 1. podłączenie do urządzenia rejestrującego (tachografu) niedozwolonych urządzeń dodatkowych, 2. tachograf nie został poddany wymaganej kontroli okresowej, 3. wykonywany był przewóz towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu lub warunkom określonym w cz. 9 umowy ADR. Przesłuchany w charakterze świadka kierujący pojazdem zeznał, że faktycznie w kontrolowanym pojeździe pod popielniczką znajdował się przełącznik tachografu, który po przełączeniu w trakcie jazdy próbnej z inspektorem ITD powodował wyłączenie rejestracji aktywności kierowcy. Zeznający stwierdził, że nie wiedział o istnieniu tego urządzenia oraz nigdy go nie używał, chociaż jest właścicielem tego pojazdu. Pojazd wypożyczył firmie [...], dla której pracuje ok. półtora roku jako kierowca, a kontrolowanym pojazdem jeździ od lutego zeszłego roku lecz jeżdżą nim również inni kierowcy. Nie wie w związku z tym kto zainstalował przełącznik. W tych ustaleniach S. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał w dniu [...] lipca 2009 r. decyzję administracyjną nakładającą na spółkę za naruszenie wymienione w pkt 1 – karę pieniężną w kwocie 10000 zł, za opisane w pkt 2 – karę w kwocie 1000 zł, za wymienione w pkt 3 – karę 2000 zł, w sumie nakładając karę pieniężną w kwocie 13 000 zł. Od decyzji [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. złożyła odwołanie z wnioskiem o umorzenie postępowania. decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania (art. 6, art. 10, art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.) oraz przepisów art. 17, art. 4 i art. 9 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji przez niezachowanie zasady obiektywizmu. Podnoszono, iż pojazd nie był własnością spółki, a więc nie powinna ona odpowiadać za wykryte w nim naruszenia właściciela. Nadto spółka, z naruszeniem art. 79 k.p.a., nie została zawiadomiona o miejscu i czasie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka i dokonanych oględzinach pojazdu. Zarzucono naruszenie zasad konstytucyjnych: praworządności, proporcjonalności i równości wobec prawa w prowadzonym postępowaniu administracyjnym oraz zasad wskazanych w przepisach Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, podnosząc naruszenie przepisów postępowania wskazanych w odwołaniu oraz art. 107 k.p.a. wobec braku niektórych składników w zaskarżonej decyzji, jak na przykład właściwego jej uzasadnienia. W tych warunkach została wydana przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego wymieniona na wstępie decyzja administracyjna. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów organ administracji uznał zarzut opisany w pkt 1 zaskarżonej decyzji za zasadny. Do tachografu zostało podłączone niedozwolone urządzeni dodatkowe mające zasadniczy wpływ na rejestrowanie przez tachograf zmian aktywności kierowcy. Skarżący był użytkownikiem pojazdu co zobowiązywało go do nadzorowania jego prawidłowego używania. W związku z tym kara nałożona na podstawie lp. 11.1 ust. 2 lit. a) załącznika do ustawy była włąściwa. Organ odwoławczy stwierdził również prawidłowość nałożenia kary za naruszenie wskazane w pkt 2 zaskarżonej decyzji. Zgodnie z lit. a) i lit. b) ust. 3 rozdziału VI załącznika nr I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 11 lutego 2005 r. urządzenie rejestrujące (tachograf) podlega okresowej kontroli co dwa lata. W związku z tym, że do przedmiotowego tachografu podłączono niedozwolone urządzenie utracił on cechy legalizacyjne, co skutkowało stwierdzeniem, że przejazd był wykonywany pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, które nie zostało poddane wymaganej kontroli lub badaniom. Zatem zasadnie została nałożona kara pieniężna na podstawie lp. 11.1 ust. 1 lit. d) załącznika do ustawy. Podobnie organ odwoławczy uznał za zasadne nałożenie kary pieniężnej, określonej przez lp. 6.3.7 załącznika do ustawy, za trzecie naruszenie. Wskazując na art. 3 ust. 1 i 3 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych w związku z przepisem 9.2.2.3.2 załącznika B (ADR) urządzenie sterujące rozłączaniem/załączaniem wyłącznika przerywającego pracę obwodów elektrycznych powinno znajdować się w kabinie kierowcy, łatwo dostępne dla kierowcy, wyraźnie oznaczone i zabezpieczone przed przypadkowym użyciem. W wyniku kontroli stwierdzono, że wyłącznik ten nie spełnia warunków wskazanych w wymienionym przepisie. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania art. 93 ust. 7 u.t.d. uzasadniając swoje stanowisko obowiązkiem przedsiębiorcy do zachowania należytej staranności w wykonywanej działalności gospodarczej. obowiązek ten przejawia się m.in. w przeprowadzaniu regularnych kontroli przestrzegania przepisów przez pracowników przedsiębiorcy. Nadto organ zwrócił uwagę, iż to przedsiębiorca powinien wykazać i udowodnić zaistnienie okoliczności wskazanych w art. 93 ust. 7 i w art. 92a ust. 4 ustawy, czego skarżący nie wykazał w sprawie. Na wymienioną decyzję [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania (art. 10, art. 7 i art. 77 oraz art. 80 k.p.a.) przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, błędne ustalenia faktyczne i dowolność oceny materiału dowodowego. Zdaniem skarżącej oba organy administracji nie odniosły się do obowiązków i odpowiedzialności kierowcy. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. kierowca powinien zostać ukarany za stwierdzone uchybienia, jako bezpośrednio za nie odpowiedzialny. Organ kontroli powinien poddać analizie wykresówki będące w posiadaniu kierowcy w chwili kontroli, by można było stwierdzić kto za stwierdzone naruszenia odpowiada. Zdaniem skarżącej to nie spółka (jej właściciel jako jedyny udziałowiec) prowadził pojazd, zatem nie można na właściciela spółki składać odpowiedzialności za podłączenie dodatkowego urządzenia do tachografu. Przedsiębiorca nie jest w stanie sprawdzić, w jaki sposób kierowca-pracownik realizuje przepisy ustawy, gdyż to kierowca decyduje o czasie swojego odpoczynku, jazdy lub innej aktywności prowadząc pojazd. Natomiast, zdaniem skarżącej, przedsiębiorca nie ma na te zachowania kierowcy żadnego wpływu. Wskazując na przepis art. 87 u.t.d. skarżąca odwoływała się do, jej zdaniem, ułomności tego przepisu stwierdzonej przez komisję Europejską. Tymczasem organ administracji dokonał samowolnej interpretacji przepisów ustawy, dostosowując je do własnego rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącej błędnie ustalono stan faktyczny nie odnosząc się do wyjaśnień złożonych przez stronę, tym samym naruszył przepis art. 107 k.p.a. w konsekwencji kontrola została przeprowadzona tendencyjnie bez uwzględnienia wszystkich okoliczności mających znaczenia w sprawie. Nie zapewniono stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym oraz nie uwzględniono wniosków dowodowych skarżącej. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił odmówienie przywrócenia terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2011 r. skargę odrzucił. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 września 2011 r. wymienione postanowienie uchylił. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 marca 2012 r. przywrócił [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. termin do wniesienia skargi oraz postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. odrzucił zażalenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego na powyższe postanowienie z powodu jego złożenia po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna. Jak podnoszono wcześniej [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. została ukarana karą pieniężną za stwierdzone w toku kontroli trzy naruszenia: 1. podłączenie do urządzenia rejestrującego (tachografu) niedozwolonych urządzeń dodatkowych, 2. tachograf nie został poddany wymaganej kontroli okresowej, 3. wykonywany był przewóz towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu lub warunkom określonym w cz. 9 umowy ADR. W skardze, spółka zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w zasadzie odnosiła się do dwóch pierwszych naruszeń stwierdzając, że kontrola ustalająca wszystkie wykazane w decyzjach naruszenia była tendencyjna. Ustalenie dotyczące pierwszego zarzutu nie powinno budzić wątpliwości. Faktem jest, że w czasie kontroli wykryto podłączone do tachografu niedozwolone urządzenie. Faktem jest również, iż urządzenie to miało bezpośredni wpływ na rejestrowaną przez tachograf aktywność kierowcy. Ustalenia kontroli w tym zakresie potwierdził kierujący pojazdem po przeprowadzeniu jazdy próbnej z użyciem niedozwolonego urządzenia. Skarżąca tym okolicznościom nie zaprzecza, jednakże jej zdaniem nie spółka powinna odpowiadać za stwierdzone naruszenia lecz wyłącznie kierowca. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w sprawie stanowiska skarżącej nie można podzielić. Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 2 (obowiązującym w stanie prawnym na dzień kontroli i wydanych decyzji) za wykonywany przewóz z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy lub z przepisów o czasie pracy kierowców odpowiada podmiot, który kontrolowany przewóz wykonuje niezależnie od odpowiedzialności kierowcy pojazdu. Poza sporem pozostaje fakt, że to spółka wykonywała kontrolowany przewóz, gdyż kierowca wykonywał jedynie czynności kierowania pojazdem. Jak wskazywano w skardze kierowca był pracownikiem skarżącej, zatem podlegał jej kierownictwu. Kontrolowany pojazd znajdował się w posiadaniu skarżącej, a więc także spółka miała obowiązek sprawdzania, czy wszystkie zainstalowane w tym pojeździe urządzenia były dopuszczalne i ich instalacja nie naruszała prawa. W tym zakresie miał zastosowanie przepis art. 92 ust. 1 pkt 8 u.t.d. odwołujący się do przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych, tj. do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85. Jak wskazuje art. 13 wymienionego rozporządzenia - pracodawca oraz kierowcy zapewnią poprawne działanie i odpowiednie stosowanie, z jednej strony, urządzeń rejestrujących, a z drugiej strony, karty kierowcy, w przypadku, gdy kierowca obowiązany jest prowadzić pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące, zgodnie z załącznikiem IB. To że cytowany przepis nakłada wymienioną odpowiedzialność poprawnego działania i odpowiedniego stosowania urządzeń rejestrujących na przedsiębiorcę i kierującego pojazdem nie zwalnia przedsiębiorcy z tej odpowiedzialności. Z kolei przepis art. 15 ust. 8 wymienionego rozporządzenia wprost wprowadza zakazy jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz informacji wydrukowanych, zastrzegając jednocześnie, że w pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty w powyższych celach. Zgodnie z bezspornymi ustaleniami kontroli do urządzenia rejestrującego było podłączone niedozwolone (w świetle art. 15 ust. 8 rozporządzenia) urządzenie zdolne do fałszowania okresów aktywności kierowcy. Zatem przedsiębiorca, jako podmiot wykonujący kontrolowany przewóz, zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 2 w związku z powołanymi przepisami rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 ponosił odpowiedzialność za tę niedozwoloną instalację. W konsekwencji miał zastosowanie przepis art. 92 ust. 1 (zdanie ostatnie) – przedsiębiorca podlegał karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Kara ta została określona co do wysokości przez lp. 11.1 ust. 2 lit. a) załącznika do ustawy o transporcie drogowym w wysokości podanej w decyzji. Z omawianym naruszeniem łączy się naruszenie wskazane w pkt 2 - tachograf nie został poddany wymaganej kontroli okresowej. Stwierdzenie podczas kontroli w wyniku jazdy próbnej, że tachograf na skutek włączenia niedozwolonego urządzenia zafałszowuje okres aktywności kierowcy zasadnie prowadziło organ administracji do wniosku o nieprawidłowym działaniu urządzenia kontrolnego. Zgodnie zatem z ust. 3 lit. a) rozdziału VI załącznika nr I do rozporządzenia nr 3821/85 tachograf powinien zostać poddany badaniu okresowemu. Jak wskazuje bowiem wymieniony przepis badania te obejmują sprawdzenie, czy urządzenie działa prawidłowo. W związku z ustaleniem, że tachograf nie działa prawidłowo, na skutek aktywności włączonego do niego niedozwolonego urządzenia, doszło do naruszenia art. 92 ust. 1 pkt 8 u.t.d., co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w wysokości wskazanej przez lp. 11.1 ust. 1 lit. d) załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Ostatnią ze stwierdzonych nieprawidłowości było ustalenie, że główny wyłącznik prądu w kabinie kierowcy nie był należycie zabezpieczony przed jego przypadkowym użyciem, a pojazd był dopuszczony do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych. W związku z tym m.in. do tej instalacji miały zastosowanie przepisy umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), a w szczególności przepis 9.2.2.3.2 jej załącznika B. W myśl tego przepisu takie urządzenie sterujące powinno być łatwo dostępne dla kierowcy, wyraźnie oznaczone i zabezpieczone przed przypadkowym użyciem poprzez zastosowanie: pokrywy ochronnej, dwustopniowego sposobu przełączania lub innego odpowiedniego rozwiązania. Stwierdzenie zatem przez kontrolujących zainstalowanie owego wyłącznika głównego prądu niezgodnie z cytowanym przepisem stanowiło naruszenie art. 92 ust. 1 pkt 7 ustawy o transporcie drogowym, które to naruszenie skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w wysokości wskazanej przez lp. 6.3.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Organ administracji odnosząc się do niezastosowania przepisów art. 93 ust. 7 lub art. 92a ust. 4 ustawy wykazał dlaczego nie można było zwolnić skarżącą z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. Przede wszystkim spółka nie wykazał, by naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których spółka wykonując przewozy nie mogła przewidzieć. Jeżeli skarżąca, mając w swojej dyspozycji kontrolowany pojazd, nie sprawdzała, czy nie ma w nim niedozwolonych instalacji lub czy instalacje konieczne do wykonywanej działalności gospodarczej są odpowiednie, to należało ten brak kontroli złożyć na niewłaściwą organizację wykonywanej działalności, za którą odpowiada wyłącznie przedsiębiorca trudniący się wykonywaniem przewozów. Przyjmując w tej kwestii stanowisko prezentowane przez skarżącą należałoby uznać, że w zasadzie przedsiębiorca nigdy nie odpowiada za prawidłowość funkcjonowania swojego przedsiębiorstwa. Ponieważ postępowanie w sprawie zostało wszczęte przez organ administracji i wszczęcie to było uzasadnione okolicznościami ustalonymi w wyniku przeprowadzonej kontroli, nie miał zastosowania przepis art. 92a ust. 4 ustawy. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.