VI SA/Wa 2099/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.S. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie VI SA/Wa 39/20 ze skargi C.SA z siedzibą w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie bezterminowego wykluczenia akcji z obrotu na rynku regulowanym oraz nałażenia kary pieniężnej postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie VI SA/Wa 39/20 Skarżący – P.S., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "WSA") skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 39/20, wskazując jako podstawę żądania art. 271 pkt 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w sprawie, o wznowienie której wnosi, został pozbawiony możliwości działania. Wyjaśnił, że względem niego, jako byłego członka zarządu C.SA z siedzibą w W. (dalej "Spółka"), Komisja Nadzoru Finansowego (dalej "KNF") wydała dwie decyzje, tj. z [...] lipca 2017 r. oraz - w skutek ponownego rozpatrzenia sprawy, z [...] kwietnia 2018 r. Skarżący podał, że te decyzje - wydane przez KNF wobec niego, są w funkcjonalnym związku z decyzjami wydanymi przez KNF wobec Spółki, które były przedmiotem postępowania w sprawie VI SA/Wa 39/20. Związek ten polegał na tożsamości zarzutów KNF, bazujących na art. 56 oraz zastosowaniu art. 96 ust. 7 i ust. 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych. Skarżący, widząc konieczność rozróżnienia postępowań prowadzonych w trybie art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie, od postępowań prowadzonych w trybie art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie, a także, że w obu tych postępowaniach ustawodawca wyraźnie określił krąg podmiotów, którym przysługuje status strony, stwierdził, że w przypadku jego żądania spraw powinna zostać zbadana w szczególny sposób, a to z uwagi koincydencję dwóch zdarzeń, tj. odrzucenie skargi Spółki w sprawie VI SA/Wa 39/20 oraz wydanie wyroku w sprawie VI SA/Wa 1229/18, którym rozstrzygnięto jedynie kwestie formalne wydania decyzji przez KNF, w skutek czego nie dokonano - na poziomie sądowoadministracyjnym, oceny rzekomych naruszeń art. 56 ustawy o ofercie, które legły u podstaw wydania zarówno decyzji wobec niego, jak i Spółki. Skarżący poinformował, że o sprawie VI SA/Wa 39/20 dowiedział się dnia [...] lipca 2020 r., tj. w dniu rozprawy przed WSA w sprawie VI SA/Wa 1229/18, której przedmiotem były ww. decyzje KNF wydane wobec niego, tj. z [...] lipca 2017 r. oraz - w skutek ponownego rozpatrzenia sprawy, z [...] kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postepowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesienie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia wymogi formalne i została złożona w przewiązanym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), dalej "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż wymienione w pkt 1-5) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Określone w art. 58 p.p.s.a. podstawy odrzucenia skargi nawiązują do przesłanek dopuszczalności zaskarżenia aktu lub czynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, rozumianych jako określone przepisami prawa warunki prawidłowego zaskarżenia, dotyczące przedmiotu skargi, jej formy, treści, ale także dotyczące przesłanek o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, określających, od jakiej formy działalności organów administracji publicznej skarga przysługuje i który z podmiotów jest legitymowany do wniesienia skargi. Stosownie do art. 270 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania tylko takiego, które zakończyło się prawomocnym orzeczeniem. Przepis art. 277 p.p.s.a. dla złożenia skargi o wznowienie postepowania ustanawia trzymiesięczny termin, który liczony jest - w przypadku, gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania, od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona. WSA ustalił, że przedmiotem skargi o wznowienie Skarżący uczynił postępowanie, które zakończyło się – prawomocnym od [...] czerwca 2020 r., postanowieniem WSA z 25 lutego 2020 r. Prawomocność została stwierdzona z uwzględnieniem obowiązującego w Polsce od 14 marca 2020 r. stanu zagrożenia epidemicznego, a następnie - od 20 marca 2020 r., stanu epidemii i związanych z tym norm prawa. WSA przyjął, że skarga została złożona w prawidłowym trybie i w ustawowym, trzymiesięcznym terminie. Wniesiono ją do WSA dnia [...] września 2020 r. (v. prezentata k. 2), a o prawomocnym orzeczeniu w sprawie VI SA/Wa 39/20 Skarżący powziął informację [...] lipca 2020 r. Po zbadaniu przesłanek dopuszczalności skargi WSA uznał, że jest ona niedopuszczalna ze względów podmiotowych. Stosownie do treści art. 50 § 1 p.p.s.a. (prócz podmiotów wprost wskazanych w tym przepisie) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Skarżącym, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., może być więc wyłącznie podmiot, który ma interes prawny (nie faktyczny) w złożeniu skargi, tj. interes rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a skarżonym aktem lub czynnością. Skarga może zatem dotyczyć tylko własnej sprawy administracyjnej strony skarżącej, rozumianej jako możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjno-prawnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot. Mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego własnym interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej "NSA") z 8 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2126/20 oraz wyrok NSA z 20 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 3329/15). Interes prawny to zatem taki, który jest chroniony przez prawo, przy czym ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji/sądu administracyjnego podjęcia określonych czynności, mających na celu zrealizowanie tego interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia w związku z tym interesem. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (por. J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n.). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie można wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności ze strony organu administracji/sądu (por. m.in. postanowienie NSA z 9 września 2020 r., sygn. akt II GSK 459/20). Na wstępie WSA w sferze faktów zauważa, że; Przedmiotem sprawy VI SA/Wa 39/20 - o wznowienie której Skarżący wnosi, była decyzja KNF z [...] października 2019 r. wydana wobec Spółki. Podstawę prawną tej decyzji stanowiły: 1. art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2009 r. nr 185 poz. 1439), dalej "ustawa o ofercie" w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o zmianie ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r. poz. 433), dalej "ustawa zmieniająca" w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy zmieniającej; 2. art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie (Dz.U. z 2009 r. nr 185 poz. 1439; następnie Dz.U. z 2013 r. poz. 1382) w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 615), dalej "druga ustawa zmieniająca" w zw. z art. 58 ust. 2 drugiej ustawy zmieniającej; 3. art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie (Dz.U. z 2016 poz. 1639 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 791). Skargę na powyższą decyzję złożyła Spółka, jako jedyny podmiot postępowania zakończonego jej wydaniem. Skarga została odrzucona postanowieniem WSA z 25 lutego 2020 r., które jest prawomocne od [...] czerwca 2020 r., wszak Spółka nie zaskarżyła tego rozstrzygnięcia. Przedmiotem sprawy VI SA/Wa 1229/18 - z której Skarżący wywiódł swój interes do wznowienia sprawy VI SA/Wa 39/20, była decyzja KNF z [...] kwietnia 2018 r. wydana wobec Skarżącego. Podstawę prawną tej decyzji stanowiły: 1. art. 11 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz.U. z 2018 r. poz. 621 ze zm.), dalej "ustawa o nadzorze"; 2. art. 96 ust. 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1639), dalej: "ustawa o ofercie"), w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 615, dalej: "ustawa zmieniająca") w zw. z art. 58 ust. 2 ustawy zmieniającej. Skargę na powyższą decyzję złożył Skarżący, jako jedyny podmiot postępowania zakończonego jej wydaniem. WSA wyrokiem z 1 lipca 2020 r. uchylił zarówno decyzję z [...] kwietnia 2018 r., jak i utrzymaną nią w mocy decyzję z [...] lipca 2017 r. i umorzył postępowanie administracyjne wszczęte przez KNF wobec Skarżącego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Wyrok ten został zaskarżony do przez KNF i sprawa zawisła przed NSA. Z zestawienia powyższych faktów wynika, że podstawy prawne ww. spraw są odrębne. Normą prawa materialnego, na podstawie której została wydana decyzja wobec Spółki, był art. 96 ust. 1 ustawy o ofercie. Przepisem stanowiącym podstawę wydania decyzji wobec Skarżącego, w oparciu o który może on wywodzić swój interes prawny, był natomiast art. 96 ust. 6 ustawy o obrocie. W konsekwencji nie ma wątpliwości, że oba postępowania, które znalazły finał w WSA, odpowiednio pod sygn. akt VI SA/Wa 39/20 (ze skargi Spółki) oraz VI SA/Wa 1229/18 (ze skargi Skarżącego), oparte były na dwóch różnych normach administracyjnego prawa materialnego i stanowiły dwa odrębne postępowania. W rezultacie Skarżący, jako członek zarządu Spółki, nie posiadał interesu prawnego we wzięciu udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym wobec Spółki, co implikuje, że nie ma on także interesu prawnego w żądaniu wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, którego przedmiotem było to postępowanie administracyjne. Zarówno art. 28 k.p.a., jak i art. 50 § 1 p.p.s.a., stanowią, że stroną postępowania administracyjnego/sądowoadministracyjnego może być ten tylko, kto legitymuje się interesem prawnym. Interes prawny stanowi zaś kategorię zakotwiczoną w normie prawa materialnego, ustrojowego, a niekiedy także procesowego, stwarzającą podstawę do wykonywania praw strony postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie Skarżący nie przywołał takiej normy prawnej, z której wywieść mógłby interes prawny w postępowaniu, którego wznowienia żąda. Za źródło takiej normy w szczególności uznać nie można przepisów art. 96 ust. 1 pkt 1 lub art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie, bowiem te stanowią podstawy uruchomienia odrębnych postępowań administracyjnych, z osobnym katalogiem stron tych postępowań. Za przesądzone w orzecznictwie należy uznać to, że podmiot, któremu przysługuje przymiot strony postępowania prowadzonego na podstawie art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie, nie jest stroną postępowania toczonego w oparciu o art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie (por. m.in. postanowienie NSA z 18 września 2018 r., sygn. akt II GSK 1464/18). Skarżącemu nie przysługuje status strony postępowania w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej na Spółkę z tytułu naruszenia obowiązków w okresie, kiedy on sprawował funkcję członka zarządu tej Spółki. Skoro ustawodawca w art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie precyzyjnie wymienił te podmioty, którym służy przymiot strony postępowania, to osoba, która do takiego katalogu nie należy, nie może na tej podstawie prawnej brać udziału w postępowaniu w charakterze strony postępowania. Powyższych ustaleń nie zmienia przywołana przez Skarżącego koincydencja. Istotnie, odrzucenie skargi Spółki w sprawie VI SA/Wa 39/20 oraz uchylenie decyzji KNF i umorzenie postępowania administracyjnego z przyczyn formalnych w sprawie VI SA/Wa 1229/18 spowodowało, że w żadnej z tych spraw sąd administracyjny nie badał ewentualnych naruszeń art. 56 ustawy o ofercie, które legły u podstaw wydania zarówno decyzji wobec Skarżącego, jak i Spółki. Nie mniej ów fakt w żadnym razie nie rodzi po stronie Skarżącego interesu prawnego w żądaniu wznowienia postępowania toczonego wobec i z inicjatywy Spółki, o jakim była mowa powyżej. WSA zauważa przy tym, że Spółka nie zaskarżyła postanowienia WSA wydanego w sprawie VI SA/Wa 39/20, a to wyłącznie ona miała/ma interes prawny we wzruszeniu tego orzeczenia, bądź to w drodze zwykłego środka odwoławczego przewidzianego w procedurze sądowoadministracyjnej lub w skutek skargi o wznowienie postępowania. Reasumując, badane żądanie wznowienia nie dotyczy postępowania prowadzonego w stosunku do Skarżącego. Skarżącemu nie przysługuje przymiot strony postępowania zakończonego decyzją KNF wydaną wobec Spółki, co bezspornie - w ocenie WSA, wynika zarówno z okoliczności faktycznych ww. spraw, jak i ich jednoznacznego stanu prawnego. Powoływane przez Skarżącego podstawy/powody, dla których miałby mu przysługiwać przymiot strony w postępowaniu toczonym wobec Spółki, w szczególności koncepcja praw refleksowych, koincydencja spraw VI SA/Wa 39/20 i VI SA/Wa 1229/18, nie mogą przynieść oczekiwanego skutku, bowiem nie odnoszą się one do kategorii interesu prawnego. Jak już wcześniej wskazano, od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, a więc sytuację, w której określony podmiot (Skarżący) jest zainteresowany wprawdzie rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje ono oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. W postępowaniach, zarówno administracyjnych, jak i sądowoadministracyjnych, panuje zbieżna zasada, że to interes prawny determinuje katalog stron tych postępowań. Z tego powodu określenie katalogu stron dokonywane być musi na podstawie identyfikacji - znajdującego umocowanie w konkretnej i powszechnie obowiązującej normie prawnej, interesu prawnego, o którym stanowi art. 28 k.p.a., a to w odniesieniu do postępowań administracyjnych oraz art. 50 § 1 p.p.s.a. w zakresie kontroli sądów administracyjnych. Skoro takiej normy w niniejszej sprawie Skarżący nie przywołał, a te przepisy które regulowały zakres podmiotowy postępowania zakończonego decyzją KNF wydaną wobec Spółki (art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie) w sposób oczywisty nie pozwalały na utożsamienie osoby Skarżącego z kategorią strony owego postępowania, skargę o wznowienie postępowania w sprawie VI SA/Wa 39/20 należało odrzucić jako niedopuszczalną. Skarżący nie posiada interesu prawnego pozwalającego na wznowienie postępowania w sprawie Spółki, rozumianego jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a aktem zaskarżonym w sprawie, o wznowienie której wnosi. Na koniec WSA zauważa, że wobec treści art. 222 oraz art. 247 p.p.s.a., a także nienadesłania przez Skarżącego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, na co wskazał na wstępie skargi, Sąd odstąpił od zapytania Skarżącego o to czy wnosi o przyznanie prawa pomocy i w jakim zakresie. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., WSA orzekł jak w sentencji postanowienia.