VI SA/Wa 2100/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2009 r. sprawy ze skarg M. Z. i Z. Z. na decyzje Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] września 2005 r. nr [...] oraz nr [...] w przedmiocie nakazu wycofania z obrotu nawozów oraz nałożenia opłaty sankcyjnej 1. uchyla zaskarżone decyzje oraz utrzymane nimi w mocy decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych w S. z dnia [...] lipca 2005 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych na rzecz skarżących M. Z. i Z. Z. kwotę 2404 (dwa tysiące czterysta cztery) złote tytułem zwrotu kosztów wpisu sądowego, oddalając wniosek o zwrot kosztów postępowania w pozostałym zakresie. VI SA/Wa 2100/05 Uzasadnienie Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych decyzjami z dnia [...] września 2005 r. nr: 1) [...], 2) [...], utrzymał w mocy decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w S. z dnia [...] lipca 2005 r. nr: 1) [...], 2) [...], stwierdzające wprowadzenie do obrotu nawozów bez wymaganego pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z określeniem ich ilości, nakazujące wycofania ich z obrotu oraz ustalające wysokości opłat sanacyjnych. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Rozstrzygnięcia Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne: W dniach [...] 2005 r. upoważnieni pracownicy [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w S. przeprowadzili kontrolę nawozów produkowanych w E. Podczas kontroli ustalono, że kontrolowany podmiot nie uzyskał pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wymaganego do wprowadzenia do obrotu nawozów organicznych, zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu. W wyniku tych ustaleń, organ pierwszej instancji wydał dwie decyzje stwierdzające wprowadzenie do obrotu dwóch nawozów: [...] i [...] bez wymaganego pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, określił ilości wprowadzonych do obrotu nawozów bez zezwolenia, nakazał wycofanie ich z obrotu, oraz określił wysokości opłat sanacyjnych. Obie decyzje organu pierwszej instancji zostały oparte na tych samych ustaleniach faktycznych i prawnych. Od każdej z w/w decyzji wspólnicy E. (dalej także jako skarżący) wnieśli tożsame odwołania do Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Podnieśli, że prowadzą produkcję i sprzedaż nawozu naturalnego. Wobec tego nie podlegają oni obowiązkowi uzyskania pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o którym mówi art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu. W wyniku rozpoznania odwołań organ drugiej instancji wydał dwie decyzje, którymi utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Organ odwoławczy uznał za słuszne dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia. Dla uzasadnienia swojego stanowiska wskazał na brzmienie art. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu zawierający definicje legalną nawozów oraz na art. 3 tej ustawy wskazujący wprowadzenie jakich nawozów naturalnych do obrotu nie wymaga stosownego zezwolenia. Organ podkreślił, że nawozami naturalnymi są wyłącznie nawozy wymienione enumeratywnie art. 2 pkt 4 ustawy o nawozach i nawożeniu. Przetworzonych nawozów wprowadzanych przez skarżących, to jest [...] i [...], nie można zakwalifikować do którejkolwiek z kategorii nawozów wymienionych w art. 2 pkt 4 ustawy. Organ zauważył, że nie są to w szczególności odchody zwierząt gospodarskich w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, o których mowa w art. 2 pkt 4 lit. b ustawy o nawozach i nawożeniu. Zdaniem organu, wymienione nawozy spełniają wszelkie przesłanki do zakwalifikowania ich do nawozów organicznych w rozumieniu ustawy, ponieważ zostały wyprodukowane przy udziale dżdżownic z substancji organicznej lub z mieszanin substancji organicznych (w tym przypadku z obornika). W związku z tym skarżący nie byli zwolnieni od obowiązku uzyskania pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa, o którym mówi art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu. Organ uznał tym samym, że skarżący wprowadzali do obrotu nawozy niezgodnie z warunkami określonymi w art. 3 ww. ustawy Skarżący złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dwie jednobrzmiące skargi, w których wnieśli o uchylenie każdej z zaskarżonych decyzji. Zarzucili organowi błędną interpretację ustawy z 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu. W ocenie skarżących, organ w zaskarżonych decyzjach bezpodstawnie uznał, że wprowadzane przez nich do obrotu nawozy są kompostami wytwarzanymi przy udziale dżdżownic, na sprzedaż których wymagane jest zezwolenie. W ocenie skarżących, wprowadzane przez nich do obrotu produkty są nawozem wytwarzanym z obornika. Nie są one kompostem, zatem wprowadzenie ich do obrotu nie wymaga uzyskania zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W odpowiedzi na skargi, organ wniósł o ich oddalenie. Przedstawił przebieg postępowania administracyjnego i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach. Skarżący złożyli pismo procesowe podkreślając w nich, że udział dżdżownic w wytwarzaniu nawozu nie zmienia rodzaju tego nawozu w rozumieniu ustawy o nawozach i nawożeniu. Obornik wytworzony przy udziale dżdżownic jest obornikiem. Nie jest przetwórstwem naturalne uszlachetnianie obornika, ani jego suszenie, ani dolewanie do niego wody, wszak woda słońce i dżdżownice są produktami naturalnymi. Powołali się na dołączone do akt administracyjnych opinie instytutów. Na rozprawie w dniu 12 września 208 roku sąd zarządził połączyć sprawy VI SA/Wa 2100/05 ze sprawą VI SA/Wa 2103/05 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod numerem VI SA/Wa 2100/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153 z 2002r., poz. 1269) Sądy Administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy Administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr.153 z 2002 roku, poz. 1270 z późn. zmianami, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Spór w niniejszej sprawie dotyczył ustalenia czy wprowadzenie przez skarżących do obrotu spornych produktów wymagało uprzedniego uzyskania stosownego zezwolenia, o jakim stanowi art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu i w konsekwencji wyjaśnienia, czy sporne produkty są nawozami organicznymi w rozumieniu art. 2 pkt 4 tej ustawy. Przepis ten definiuje nawozy organiczne jako nawozy wyprodukowane z substancji organicznych lub z mieszanin substancji organicznych, w tym komposty, także wyprodukowane przy udziale dżdżownic. Ustalenia czy sporne produkty są nawozami organicznymi stanowiło więc okoliczność faktyczną sprawy, okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy w świetle brzmienia art. 2 pkt 4 ustawy o nawozach i nawożeniu. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, iż organ przyjął, że sporne produkty spełniają wszelkie przesłanki do zakwalifikowania ich do grupy nawozów organicznych, ponieważ zostały wyprodukowane przy udziale dżdżownic z substancji lub mieszaniny substancji organicznych. Organ przyjął, iż "biohumus produkt hodowli dżdżownic" jest nawozem organicznym. Organ nie wykazał, czy w przypadku spornych nawozów chodzi o kompost wyprodukowany przy udziale dżdżownic, czy też nawóz, który kompostem nie jest. Nie wyjaśnił, czy pod pojęciem "biohumus – produkt hodowli dżdżownic" rozumie kompost, czy też w jego ocenie sam fakt wykorzystania dżdżownic kalifornijskich w procesie wytwarzania danego nawozu już kwalifikuje produkt do nawozów organicznych. Nie zostało też wyjaśnione pojęcie " biohumus". Wykładnia gramatyczna omawianego przepisu prowadzi do wniosku, że do grupy nawozów organicznych ustawodawca zaliczył nawozy wyprodukowane z substancji organicznych lub mieszanin substancji organicznych, wśród których wyodrębnił komposty zaliczając do tej podgrupy komposty także wyprodukowane przy udziale dżdżownic. Użyte sformułowanie "także wyprodukowane przy udziale dżdżownic" należy odnieść jedynie do słów: "w tym komposty". Sformułowanie art. 2 ust. 4 ustawy dowodzi, iż komposty wyprodukowane przy udziale dżdżownic nie są odrębnym typem nawozów ( wyrok NSA z 22 czerwca 2007r. II GSK 50/07) Przyjęcie, że sporne produkty są nawozami organicznymi w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy wymagało wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia, z jakiego rodzaju substancji lub mieszanin substancji są wytworzone, ustalenia procesu wytwarzania tychże produktów i ustalenia czy sporne produkty wyprodukowane przy udziale dżdżownic kalifornijskich są kompostem. W zaskarżonych decyzjach brak jest pogłębionej analizy rozważanych kwestii. Organ ograniczył się do kategorycznego stwierdzenia, że sporne produkty są nawozami organicznymi bez wskazania, które to dowody, w jego ocenie, dają podstawę do formułowania tak kategorycznych stwierdzeń. Wobec tego, że sporne dla rozstrzygnięcia istoty sprawy kwestie nie zostały wyjaśnione Sąd zaskarżone decyzje i decyzje organu I instancji uchylił. Prawidłowe zakwalifikowanie danego produktu do nawozu, a następnie do określenia typu nawozu wymaga szczegółowego ustalenia stanu faktycznego w kierunku wyżej wskazanym. Okazać się to może dopiero przy wykorzystaniu wiadomości specjalnych z danej dziedziny nauki Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O wykonalności uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Są orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na wysokość zasadzonych kosztów postępowania składa się wysokość wpisów sądowych w dwóch połączonych do wspólnego rozpoznania sprawach. Wnioski o zwrot kosztów postępowania obejmowały także koszty zastępstwa prawnego. W tym zakresie sąd wnioski oddalił. Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U nr 163, poz. 1348 ze zm.) zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Skarżący w żaden sposób nie wykazali, aby ponieśli niezbędne koszty postępowania w rozumieniu art. 205 p.p.s.a., których zwrot można by zasądzić na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Skarżący działają przez pełnomocnika dopiero od marca 2009 r. Pełnomocnik nie brał udziału w rozprawie. Nie sporządził też żadnego pisma procesowego, nie zajmując tym samym merytorycznego stanowiska w sprawie. Z braku jakichkolwiek dowodów na okoliczność poniesionych kosztów z tytułu zastępstwa prawnego, sąd wnioski w tej części oddalił.