VI SA/Wa 2101/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej P. S.A. z siedzibą w T. kwotę 377 (trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2010 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "WITD") z dnia [...] czerwca 2010 r., nadkładającą na P. S.A. z siedzibą w T. (dalej: "skarżąca", "Spółka") karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dnia [...] maja 2010 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości B. skontrolowano pojazd ciężarowy – skrapiarkę zarejestrowany jako pojazd specjalny, należący do skarżącej. Z kontroli sporządzono protokół, podpisany przez kontrolowanego kierowcę bez zastrzeżeń, z którego wynikało, że wykonywany przewóz drogowy był przewozem na potrzeby własne emulsji bitumicznej w ilości 5.000 kg na budowę drogi w miejscowości U., a kierowca do kontroli okazał kontrolującym m.in. raport dzienny oraz nie okazał karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, gdyż jak wyjaśnił nie otrzymał takiego dokumentu od skarżącej - pracodawcy. Wobec powyższego WITD wszczął wobec skarżącej postępowanie administracyjne, po przeprowadzeniu którego nałożył na nią karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu organ stwierdził, że przewożona pojazdem emulsja bitumiczna nie stanowiła jego integralnej części, a zatem skarżąca winna była za przejazd z tym ładunkiem uiścić wymaganą opłatę. Wobec tego, że nie zadośćuczyniła temu obowiązkowi, to tym samym naruszyła obowiązek wynikający z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm., dalej: u.t.d.), a to z kolei skutkowało koniecznością nałożenia na nią kary pieniężnej. Po rozpatrzeniu odwołania spółki, GITD decyzją z [...] września 2010 r. utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję WITD. Organ odwoławczy stwierdził, iż stan faktyczny został wyjaśniony i nie pozostawiał wątpliwości, iż skarżąca w chwili kontroli wykonywała przewóz drogowy rzeczy – emulsji bitumicznej, po drodze krajowej bez uiszczenia wymaganej opłaty za ten przejazd. Podał, że przewóz ten był przewozem na potrzeby własne emulsji bitumicznej, która po podgrzaniu i wymieszaniu miała zostać użyta do skropienia pod masę na terenie budowy (vide raport dzienny okazany do kontroli przez kierowcę). Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżącej, że emulsja bitumiczna była częścią składową pojazdu specjalnego – skrapiarki. Uznał, że pojazd ten nie podlegał wyłączeniom przytoczonym w art. 42 i 42a u.t.d., zatem skarżąca była obowiązana uiścić za przejazd tym pojazdem po drodze krajowej wymaganą opłatę. W skardze na powyższą decyzję GITD skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 4 pkt 4; art. 42 ust. 1; art. 87 ust. 1 i ust. 3; art. 92 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 u.t.d., a także § 3 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 721 ze zm.). W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w odwołaniu i raz jeszcze podkreśliła, że stan sprawy nie został wyjaśniony w sposób należyty i wyczerpujący, gdyż organy obu instancji błędnie przyjęły, że emulsja bitumiczna nie była częścią składową skontrolowanego pojazdu – skrapiarki. Wskazała, że substancja ta – emulsja bitumiczna, jest ściśle związana z funkcją tego pojazdu specjalnego. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi, prezentując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 lutego 2011 r. (VI SA/Wa 2482/10) orzekł o oddaleniu skargi. Stwierdził, że kluczową kwestią w sprawie jest wyjaśnienie, czy skontrolowany pojazd – skrapiarka, zgodnie z art. 2 pkt 36 r.d., posiada status pojazdu specjalnego, mogącego poruszać się po drogach krajowych bez konieczności uiszczenia opłaty za przejazd po tych drogach. Jak podkreślił Sąd, emulsja bitumiczna niewątpliwie jest rzeczą związaną z wykonywaniem funkcji, dla jakiej stworzona została skrapiarka, jednakże nie można przyjąć, że jest ona częścią składową tego pojazdu. A skoro tak, to przewożenie skrapiarką emulsji bitumicznej należy uznać za przewóz rzeczy pojazdem specjalnym, za który winna zostać uiszczona wymagana opłata. W konsekwencji – zdaniem Sądu I instancji – przedmiotowy przewóz nie podlegał wyłączeniom wskazanym w art. 3 u.t.d. oraz w art. 42 i art. 42a u.t.d., a skarżąca podlegała obowiązkowi ustanowionemu w art. 42 ust. 1 u.t.d. Ponadto, Sąd I instancji stwierdził, że organy orzekające zgromadziły materiał dowodowy oraz dokonały jego oceny i ustaleń faktycznych zgodnie z przepisami procedury administracyjnej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości. Zarzuciła m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 4 pkt 6a, art. 42 ust. 1 u.t.d. w zw. z art. 2 pkt 36 r.d. i art. 4 lit. a rozporządzenia (WE) nr 561/2006 poprzez błędną wykładnię polegającą na rozumieniu, że pojazd specjalny – w sprawie skrapiarka wraz z emulsją asfaltową poruszający się po drodze krajowej do miejsca wykonywanej usługi wykonuje przewóz rzeczy i wymaga opłaty za przejazd po drodze krajowej; 2) art. 4 pkt 4, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i 3, art. 92 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 u.t.d. i § 3 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych oraz 1.p. 4.1. załącznika do u.t.d. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że stan faktyczny sprawy podlega hipotezie art. 42 ust. 1 u.t.d. i kwalifikuje do nałożenia kary pieniężnej z tytułu braku opłaty za przejazd po drodze krajowej w dniu [...] maja 2010 r. pojazdu specjalnego – skrapiarki. Wyrokiem z dnia 26 września 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "NSA") uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. NSA uznał, iż oddalając wniosek pełnomocnika skarżącej o odroczenie rozprawy z powodu jego choroby, Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, którego skutkiem było pozbawienie strony możliwości uczestniczenia w istotnej części tego postępowania (rozprawie). Doprowadziło to do ograniczenia jej uprawnienia do bycia wysłuchanym przez sąd, które jest składnikiem gwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 października 2006 r., sygn. akt SK 34/06). Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka nieważności postępowania, o której stanowi art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). Stwierdzona nieważność postępowania obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, bez możliwości odniesienia się do zarzutów skargi kasacyjnej, gdyż ocena wyroku wydanego w nieważnym postępowaniu staje się bezprzedmiotowa, jeżeli niezależnie od jej wyniku orzeczenie podlega uchyleniu. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Artykuł ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Ta sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając przedmiotową skargę według tych kryteriów Sąd stwierdził, że jest ona zasadna, albowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy o transporcie drogowym, w tym art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 92 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 oraz przepisy rozporządzenia z dnia 5 czerwca 2009 r. – tj. § 3 ust. 1, ust. 3 i ust. 4. Przepis art. 42 ust. 1 u.t.d. nakłada na przedsiębiorców, a zatem także na skarżącą obowiązek uiszczania opłat za przejazd pojazdem samochodowym po drogach krajowych. Dowód takiej opłaty w myśl art. 87 ust. 1 u.t.d. kierowca obowiązany jest mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego do kontroli. Brak uiszczenia takiej opłaty jest sankcjonowany w art. 92 u.t.d. poprzez zobligowanie właściwego organu do nałożenia kary pieniężnej. W kontrolowanej sprawie, istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zatrzymany do kontroli pojazd specjalny (skrapiarka) wykonywał przewóz drogowy, w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym, czy też poruszał się w dniu kontroli po drodze krajowej w celu wykonywania specjalnej funkcji do jakiej był przeznaczony i w związku z tym mógł być zwolniony z obowiązków wynikających z ustawy o transporcie drogowym. W ocenie Sądu, organy inspekcji transportu drogowego odstąpiły od oceny dowodu z dokumentów w postaci dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu, raportu dziennego pracy sprzętu, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."), w szczególności czy w kontekście wskazanych dokumentów poruszanie się kontrolowanego pojazdu po drodze krajowej może być uznane za wykonywanie specjalnej funkcji (robót drogowych). Rozpoznając ponownie sprawę – nie przesądzając końcowej decyzji merytorycznej, dla prawidłowego zakwalifikowania faktu poruszania się kontrolowanego pojazdu specjalnego po drodze krajowej – organy powinny przeprowadzić i ocenić dowody z wymienionych wyżej dokumentów, a następnie tak ustalony stan faktyczny zweryfikować w aspekcie przepisów ustawy o transporcie drogowym (tj. rozstrzygnąć, czy był to przewóz drogowy wymagający opłaty, czy też przejazd pojazdem specjalnym nie podlegający regulacją ustawy o transporcie drogowym. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów Sąd oparł na treści art. 200, art. 205 § 2 i 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.).