VI SA/Wa 2105/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2009 r. sprawy ze skargi F. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] maja 2008 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz F. z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. F. z siedzibą w W. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] o nr rej. [...], za okres od [...] maja 2007 r. do [...] kwietnia 2008 r., na łączną kwotę 5.219,16 zł. Postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] przyznał F. wynagrodzenie za dozór pojazdu marki [...] o nr rej. [...] w okresie od [...] maja 2007 r. do [...] kwietnia 2008 r. w kwocie 1665,30 zł (przyjmując stawkę za dobę przechowania 18,30 zł brutto), a w pozostałej części odmówił przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż otrzymał wniosek o likwidację przedmiotowego pojazdu z Komisariatu Policji [...] dnia [...] stycznia 2008r. Po rozpatrzeniu sprawy wydał decyzję o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Pojazd został odebrany z parkingu w dniu [...] kwietnia 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] stwierdził, iż w tym stanie faktycznym, jako organ likwidacyjny, zobowiązany jest do pokrycia wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów wyłącznie od dnia otrzymania dokumentów pozwalających na prowadzenie postępowania likwidacyjnego. Koszty przechowywania ruchomości do czasu przekazania akt pozwalających na dokonanie likwidacji w trybie ustawy winny natomiast obciążać organy decydujące o przechowywaniu tych ruchomości (Policja). Jednocześnie organ stwierdził, iż kwota zgłoszona w żądaniu wnioskodawcy za dobę przechowywania mieści się w granicach stawki dobowej ustalonej uchwałą Rady Powiatu [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...]. Podkreślił też, że zgodnie z art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny na żądanie dozorcy zobowiązany jest przyznać wynagrodzenie za dozór. Na powyższe postanowienie F. złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenia rozstrzygnięcia w całości. W uzasadnieniu podniosła, że stanowisko organu likwidacyjnego jest błędne w świetle obowiązujących regulacji prawnych tj. art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 130a ust. 10 ustawy Prd. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji podniósł, iż Urząd Skarbowy wykonuje funkcje organu likwidacyjnego i, na podstawie art. 20 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, po. 2104 ze zm.), pokrywa swoje wydatki bezpośrednio z budżetu państwa, a pobrane dochody odprowadza na rachunek dochodów budżetu państwa. Stąd wydatki związane z likwidacją pojazdów, które przeszły z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa winny być pokrywane z budżetu tego urzędu, który zleca dokonanie stosownych czynności (parkowanie, holowanie pojazdu). Obowiązująca ustawa z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie regulują kwestii finansowania wydatków związanych z likwidacją pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa. Powyższa problematyka nie została także uregulowana w przepisach obowiązujących uprzednio. Uzasadnionym jest więc zastosowanie w niniejszej sprawie ustawy o finansach publicznych. Zdaniem organu skarżący dokonał błędnej wykładni przepisu art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 130a Prawa o ruchu drogowym wskazując, iż Skarb Państwa (czyli reprezentujące go urzędy skarbowe) winien ponosić koszty dozoru od momentu, w którym stał się właścicielem pojazdu. Według organu w niniejszej sprawie należało kierować się zasadą, zgodnie z którą organ likwidacyjny jest właściwy do wypłaty wynagrodzenia za dozór ww. samochodu osobowego od momentu otrzymania dokumentów umożliwiających przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego tj. od dnia [...] stycznia 2008 r. do momentu odebrania samochodu z parkingu tj. do [...] kwietnia 2008 r. Organ odwoławczy stwierdził, iż nie kwestionuje samego roszczenia wnioskodawcy o zwrot należności za dozór ruchomości od Skarbu Państwa, od dnia kiedy ten stał się jego właścicielem, bowiem to wydaje się bezsporne. Nie sposób jednak, zdaniem organu, zgodzić się z twierdzeniem strony, co do konieczności ponoszenia spornych kosztów przez urzędy skarbowe już od dnia, w którym właścicielem pojazdu stał się Skarb Państwa. Nie można bowiem utożsamiać Skarbu Państwa tylko z urzędami skarbowymi, Skarb Państwa reprezentowany jest przez różne statio fisci. W przedmiotowej spawie statio fisci Skarbu Państwa są organy decydujące o deponowaniu pojazdów oraz dokonujące ich likwidacji. Stąd wypracowano zasadę, iż koszty parkowania i holowania nieruchomości winien pokrywać organ, który doprowadził do ich powstania (np. straż graniczna, policja i inne). Organy likwidacyjne winny zatem pokrywać przedmiotowe wydatki wyłącznie od dnia otrzymania dokumentów pozwalających na prowadzenie postępowania likwidacyjnego. Mając powyższe rozważania na uwadze Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie, wskazując jednocześnie, iż wniosek o wynagrodzenie za okres od [...] maja 2007 r. do [...] stycznia 2007 r. strona winna skierować do Komendy Rejonowej Policji [...], gdyż w tym okresie organ ten był w posiadaniu dokumentacji dotyczącej przedmiotowego pojazdu. Organ odwoławczy podkreślił też, że strona w złożonym wniosku o wynagrodzenie błędnie wskazała datę, od której przysługują jej koszty dozoru. Skarb Państwa stał się bowiem właścicielem przedmiotowego pojazdu dopiero w dniu [...] maja 2007 r. i od tego dnia dozorca ma prawo wnioskować o wynagrodzenie bądź zwrot kosztów. F. wniosła skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. § 3 pkt 1 lit. z i § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449) w zw. z art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 10 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym przez błędną interpretację tych przepisów, w wyniku której, przyjęto zasadę, że urzędy skarbowe – organy likwidacyjne winny pokrywać wydatki związane z holowaniem i parkowaniem pojazdów wyłącznie od dnia otrzymania dokumentów pozwalających na prowadzenie postępowania likwidacyjnego. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż wynagrodzenie za dozór pojazdu należy się od momentu, gdy stał się on własnością Skarbu Państwa. Bez znaczenia jest zatem data otrzymania przez Urząd Skarbowy dokumentów pozwalających na prowadzenie postępowania likwidacyjnego lub brak należytego współdziałania w tego rodzaju sprawach między podmiotami wskazanymi w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów. Tym bardziej bez znaczenia jest brak jakiegokolwiek współdziałania w tego rodzaju sprawach pomiędzy jednostkami organizacyjnymi Skarbu Państwa. Orzeczenie naczelnika właściwego miejscowo urzędu skarbowego o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa ma natomiast jedynie znaczenie deklaratoryjne. Na potwierdzenie tego stanowiska skarżąca powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2006 r. I OSK 1184/05. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, przywołując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r., którym po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez F. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] maja 2008 r. zaskarżone postanowienie zostało utrzymane w mocy. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] nie kwestionuje samego roszczenia skarżącej – F. o zwrot należności za dozór ruchomości, od Skarbu Państwa, od dnia, kiedy stał się jego właścicielem. Organ kwestionuje natomiast moment od którego urzędy skarbowe powinny ponosić sporne koszty. Bez winy dozorującego w jego ocenie wynagrodzenie za dozór od urzędu skarbowego należy się wyłącznie od daty wpływu dokumentów do urzędu, a roszczenie o zwrot pozostałych kosztów prowadzący parking winien kierować do Policji (Skarbu Państwa nie można utożsamiać tylko i wyłącznie z urzędami skarbowymi), chyba że zaniedbanie wynika z jego winy, wówczas winien ponosić negatywne konsekwencje swego działania skutkujące brakiem wynagrodzenia za okres opieszałości. W ocenie Sądu nie sposób zgodzić się z takim poglądem organu Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) określający obowiązki dozorcy oraz wydatki i wynagrodzenie związane z wykonywaniem dozoru nad ruchomością, która przeszła na własność Skarbu Państwa. Z mocy § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449) do przechowywania na parkingu pojazdów mają zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności art. 102 tej ustawy. Stosownie do brzmienia art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Ustawą z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 129, poz. 1444), dodany został art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Tak więc upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powoduje, że nieodebrany w tym terminie pojazd staję się własnością Skarbu Państwa z mocy samego prawa. Wprawdzie w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377) jest mowa o "przyjęciu" na rzecz Skarbu Państwa (art. 130a ust. 10 natomiast stanowi, że pojazd "przechodzi" z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa )orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego, co mogłoby sugerować, iż decyzja wydana w omawianym trybie ma, dla powstania po stronie Skarbu Państwa tytuł własności pojazdu, znaczenie konstytutywne. Ale w świetle postanowień przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie ulega wątpliwości, że decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, bo może potwierdzać tylko to, co nastąpiło z mocy ustawy. Terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów parkowania jest moment, w którym upłynął 6-miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu. Dla ustalenia początkowego terminu, od jakiego Skarb Państwa winien ponosić opłaty za parkowanie pojazdu nie ma, zatem znaczenia, kiedy organ skarbowy otrzymał dokumenty niezbędne do wszczęcia procedury dotyczącej wydania decyzji o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa (vide: wyroki NSA: z dnia 8 września 2006 r. I OSK 1185/05, LEX 321159 oraz z dnia 21 lutego 2007 r. I OSK 1765/06, LEX 344067). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa spornych kosztów parkowania jest moment, w którym upłynął 6-miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu. Dla przedmiotowego pojazdu będzie to upływ 6 miesięcy liczonych od dnia [...] listopada 2006 r. Bez znaczenia jest natomiast okoliczność, że organ likwidacyjny otrzymał dokumenty niezbędne do wszczęcia procedury dotyczącej wydania decyzji o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w dniu [...] stycznia 2008 r., a nie niezwłocznie po upływie wzmiankowanego okresu. Brak należytego współdziałania w tego rodzaju sprawach między podmiotami wskazanymi w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 października 2007 r. oraz poprzedzającym je rozporządzeniu z 2 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 z późn. zm.) w sprawie usuwania pojazdów nie może mieć wpływu tak na ustalenie początkowego terminu, od jakiego Skarb Państwa winien ponosić opłaty za parkowanie pojazdu. Brak jest też jakiegokolwiek przepisu sankcyjnego wobec organów współdziałających. Przepis art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie określa podmiot zobowiązany do przyznania wynagrodzenia. Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06 (Dz. U. Nr 100, poz. 649) art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, Nr 109, poz. 925, Nr 175, poz. 1462, Nr 179, poz.1486 i Nr 180, poz. 1494 i 1497, z 2006 r. Nr 17, poz. 141, Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 190, poz. 1400, Nr 191, poz. 1410 i Nr 235, poz. 1701, z 2007 r. Nr 52, poz. 343, Nr 57, poz. 381, Nr 99, poz. 661, Nr 123, poz. 845 i Nr 176, poz. 1238 oraz z 2008 r. Nr 37, poz. 214) w zakresie, w jakim dopuszcza się odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust.1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 i Nr 176, poz. 1451 oraz z 2004 r. Nr 32, poz. 283) jest niezgodny z art. 130a ust. 11 pkt 3 ustawy powołanej w punkcie 1 oraz z art. 92 ust . 1 i art. 46 konstytucji RP. Zgodnie z pkt II wyroku przepisy wymienione w części I w punktach 1 i 2, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą z upływem 12 (dwunastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, węzłowy dla ustalenia dopuszczalnego trybu odjęcia prawa własności pojazdu, nie ma jednak dla rozpatrywanej sprawy istotnego znaczenia, albowiem przejęcie prawa własności w trybie art.. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym w stanie faktycznym niniejszej sprawy było prawnie skuteczne. Istniała podstawa prawna przejęcia, organ objął pojazd w posiadanie i dokonał jego likwidacji. Przedmiotem postępowania nie była też kwestia własności przejętego pojazdu, lecz sprawa należnych opłat za przechowanie pojazdu na parkingu depozytowym F. Ma zaś do nich skarżąca prawo z mocy art. 102 ustawy Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W świetle powyższego uznać należy, iż wniosek skarżącej o przyznanie wynagrodzenia za dozór został przez organy rozpoznany w sposób wadliwy, bo z naruszeniem powołanego przepisu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, w pkt 2 po myśli art. 151 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.