VI SA/Wa 2111/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącego M. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2010 r. Minister Finansów , działając na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1, art 156 § 1 pkt 1 i 7 k.p.a., w związku z art. 42 ust.1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, z późn. zm. - dalej jako u.t.d.) po rozpoznaniu wniosku M. K. (skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] października 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2008 r. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym; W dniu [...] marca 2007 r., dokonano kontroli pojazdu marki M., którym kierował P. C. Pojazdem przewożono szalunki budowlane. Właścicielem pojazdu był skarżący M. K. prowadzący firmę M. Kierowca wskazał jako miejsce swojego zatrudnienia prywatną działalność - handel obwoźny. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Celnego w W. wymierzył skarżącemu jako właścicielowi pojazdu, decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. karę pieniężną w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. W złożonym przez skarżącego odwołaniu zostało dodatkowo podniesione, że kierowca pojazdu był zatrudniony przez M. K. na podstawie umowy o pracę. W piśmie uzupełniającym odwołanie strona wskazała, że kierowca podpisał umowę o pracę w dniu [...] kwietnia 2008 r., jednakże od dnia [...] marca 2007 r., faktycznie świadczył pracę w firmie skarżącego. W związku z powyższym strona wniosła m.in. o ponowne przesłuchanie kierowcy oraz zawieszenie postępowania w związku z wniesionym przez kierowcę do sądu pracy powództwem o ustalenie stosunku pracy. Decyzją z [...] marca 2008 r. Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarga na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu została odrzucona postanowieniem z 19 sierpnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 307/08 ze względu na uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W dniu [...] maja 2008 r. do akt sprawy został złożony przez skarżącego wyrok Sądu Rejonowego w B., [...] Wydziału Pracy zapadły w dniu [...] kwietnia 2008 r. w sprawie z powództwa P. C. przeciwko M. K. nakazujący pozwanemu wydanie powodowi sprostowanej umowy o pracę, z treści której wynikać będzie, że datą rozpoczęcia pracy był [...] marca 2007 r. ( sygn. akt [...]). W dniu [...] czerwca 2009 r. skarżący na podstawie art. 157 § 1 k.p.a. , dysponując wyrokiem Sądu Rejonowego w B. nakazującemu wydanie mu sprostowanej umowy o pracę, wystąpił do Ministra Finansów z wnioskiem o unieważnienie decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. [...] marca 2008 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. We wniosku podnosił, że w dniu kontroli tj. w dniu [...] marca 2007 r. pojazd kierowany był przez jego pracownika, zatem naruszenie art. 92 ust. 1 u.t.d. w związku z art. 4 pkt 4 u.t.d. nie mogło mieć miejsca. Odmawiając stwierdzenia nieważności ww. decyzji Minister Finansów wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności wskazane we wniosku. Nie stwierdzono rażącego naruszenia przepisów prawnych tzn. takich, które są bezsporne i oczywiste czy też wydania decyzji bez podstawy prawnej. Brak jest również podstaw aby stwierdzić, że decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność. Organ wskazał, że argumentacja zawarta we wniosku o stwierdzenie nieważności była znana wcześniej zarówno Naczelnikowi Urzędu Celnego w W., jak i Dyrektorowi Izby Celnej w W. Dodatkowo, Dyrektor Izby Celnej w W. posiadał także wiedzę, o toczącej się rozprawie przed Sądem Rejonowym w B. o ustalenie stosunku pracy kierowcy P. C. Niemniej jednak organ zdecydował się oprzeć na zeznaniach kierującego pojazdem złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie nieprawdy - czyli de facto ustaleniach kontrolnych, potwierdzonych także przedstawioną w toku postępowania administracyjnego umową o pracę między M. K. a P. C., zawartą siedem dni po dokonaniu kontroli. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podnosi fakt naruszenia art. 4 pkt 4 u.t.d. przez dowolne przyjęcie, że w dniu [...] marca 2007 r., skarżacy nie wykonywał swoim samochodem przewozu rzeczy na potrzeby własne. Minister Finansów odnosząc się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zauważył, że strona podtrzymuje i powtarza argumentację przytaczaną uprzednio na różnych etapach postępowania. Organ ponownie wskazał, iż prowadzone przez Ministra Finansów postępowanie jest trybem nadzwyczajnym, odrębnym od postępowania zwyczajnego, który nie dokonuje kolejnej oceny zasadności dokonanych rozstrzygnięć merytorycznych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzja, której wniosek dotyczy, dotknięta jest wadami określonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Artykuł 156 § 1 k.p.a. nakazuje zatem organowi orzekającemu w sprawie stwierdzić nieważność decyzji, jeżeli wystąpiła choćby jedna z przesłanek w tym przepisie wskazanych. W ocenie organu w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności bowiem wyrok Sądu Rejonowego w B., na który powołuje się strona nie potwierdza faktu, że dniu kontroli P. C. był pracownikiem skarżącego. Konsekwencją nieuznania przez organy celne argumentacji strony było zastosowanie art. 92 ust.1 u.t.d., zgodnie z którym podmioty, które wykonują przewóz drogowy, lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wymienionych w pkt 1-8, podlegają karze pieniężnej. Stosownie do art. 92 ust. 4 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do u.t.d. Punkt 1.1.1 tego załącznika określa karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji na 8000 zł. Mając na uwadze całość zebranego materiału w sprawie, Minister Finansów stwierdził, iż nie zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2008 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, zarzuciła zaskarżonej decyzji: 1) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 4 pkt 4 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, iż skarżący nie spełnia przesłanek niezarobkowego przewozu na potrzeby własne; 2) naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisów: a) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nie jest obarczona wadą prawną mogącą stanowić przesłankę stwierdzenia jej nieważności, podczas gdy decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ administracyjny nie podjął wszystkich kroków niezbędnych do wyjaśnenia sprawy i sam rozstrzygnął zagadnienie wstępne pomimo, iż istniały przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.; b) art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w celu rozważenia całokształtu okoliczności; c) art. 138 § 1 w związku z przepisem art. 127 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy własnej decyzji wydanej w I instancji. W uzasadnieniu skargi strona podnosi, że wykazał w trakcie postępowania administracyjnego, iż spełnił wszystkie przesłanki wskazane w powyższym przepisie. W dniu przeprowadzonej kontroli pojazdem kierował P. C., który - jak ustalił Sąd Rejonowy w B. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. był już tego dnia jego pracownikiem. Pomimo, iż skarżący informował organy o toczącym się przed sądem rejonowym postępowaniu o ustalenie istnienia pomiędzy skarżącym a P. C. stosunku pracy już od [...] marca 2007 r. organ zamiast zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem pracy, sam błędnie rozstrzygnął zagadnienie wstępne, uznając, iż dnia [...] marca 2007 r. P. C. nie był pracownikiem skarżącego. Na skutek rażących błędów poczynionych w trakcie postępowania administracyjnego, organ, chociaż powinien, nie zastosował w niniejszej sprawie przepisu art. 4 pkt 4 u.t.d., a w konsekwencji błędnie przyjął, iż nie mamy w niniejszej sprawie do czynienia z niezarobkowym przejazdem drogowym, skutkiem czego bezzasadnie nałożył na skarżącego karę pieniężną. Jednocześnie skarżący podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie Minister Finansów nie przeprowadził postępowania dowodowego celem ustalenia czy rzeczywiście doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, poprzestając jedynie na lakonicznym stwierdzeniu w uzasadnieniu decyzji, że takiego naruszenia nie stwierdzono. Nie zauważył przy tym, jaka zaistniała rozbieżność pomiędzy stanem faktycznym co do istnienia w dniu kontroli stosunku pracy pomiędzy skarżącym a P. C., przyjętym przez organ administracyjny, a stanem ustalonym przez wyrok Sądu Rejonowego w B. Co więcej Minister także w sposób całkowicie dowolny pominął fakt, iż w rezultacie uprawomocnienia się ww. orzeczenia nikt nie może kwestionować nie tylko faktu istnienia tegoż orzeczenia, lecz także treści. Powołując art. 365 k.p.c. skarżacy wskazuje, że związanie stron, sądów i innych podmiotów oraz osób treścią prawomocnego orzeczenia wyraża nakaz przyjmowania przez nie, że w objętej nim sytuacii stan prawny przedstawiał się tak, jak to wynika z sentencji wyroku. Wyjaśniając zarzut naruszenia art. 138 § 1 w zw. z . z art. 127 § 3 k.p.a. skarżący stwierdza, że Minister Finansów winien był w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy jeszcze raz szczegółowo zbadać sprawę oraz wszelkie dowody celem ustalenia czy doszło w ramach postępowania administracyjnego do rażącego naruszenia prawa. Zdaniem skarżącego, gdyby organ odwoławczy rzetelnie zbadał materiał dowodowy wyciągnął by z niego wnioski wskazujące na konieczność uchylenia decyzji wydanej w pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Ustosunkowując sie do zarzutów skargi Minister Finansów stwierdził, że wyrok Sądu Rejonowego w B. nakazujący wydanie sprostownej umowy o pracę, z treści której wynikać będzie, że datą rozpoczęcia pracy przez kierowcę był [...] marca 2007 r. ( sygn. akt [...]) wcale nie oznacza, że P. C. w dniu kontroli był pracownikiem skarżacego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej jako: p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra Finansów naruszają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżone decyzje zostały podjęte bez dostatecznej i wnikliwej analizy prawidłowości działania organów celnych. Przede wszystkim należy podzielić stanowisko skarżącego co do błędnej interpretacji przez Ministra Finansów znaczenia toczącego się postępowania sądowego przed Sądem Rejonowym w B., [...] Wydziału Pracy z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie z powództwa P. C., który kierował pojazdem w dniu kontroli ( sygn. akt [...]), a także treści zapadłego w tej sprawie wyroku. Z akt sprawy wynika, że skarżący w swoich wyjaśnienach z dnia [...] marca 2008 r. , które wpłynęły do Dyrektora Izby Celnej w W. w dniu [...] marca 2008 r. a zatem przed wydaniem decyzji poinformował organ, iż kierowca P. C. wystąpił do Sądu Pracy z pozwem o ustalenie, iż stosunek pracy ze skarżącym nawiązał się w dniu [...] marca 2007 r., a nie w dniu [...] kwietnia 2007 r. kiedy to została podpisana umowa o pracę. Jednak Dyrektor Izby Celnej w W. uznał, że P. C. nie był pracownikiem skarżącego w dniu kontroli i w związku z tym nie było konieczności zawieszania postępowania ( uzasadnienie decyzji z [...] marca 2008 r.). Jednocześnie organ ten całkowicie pominął okoliczność dotyczącą informacji zawartej w piśmie z dnia [...] marca 2008 r. o wszczęciu postępowania sądowego w sprawie o ustalenie stosunku pracy pomiędzy skarżącym a P. C. W omawianej decyzji brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do tej kwestii. Niewątpliwie rację ma skarżący, że fakt wszczęcia postępowania sądowego miał w sprawie nałożenia kary pieniężnej za brak licencji podstawowe (prejudycjalne) znaczenie. Gdyby w skutek tego wyroku okazało się, że kierowca był w dniu kontroli pracownikiem skarżącego to w konsekwencji brak byłoby podstaw prawnych do uznania, że skarżący wykonywał transport drogowy bez licencji lecz przewóz na potrzeby własne. W zaistniałej sytuacji, skoro nie nastąpiło zawieszenie postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i decyzja o nałożeniu kary za brak licencji została utrzymana w mocy, rzeczą Ministra Finansów rozpoznającego wniosek skarżacego o stwierdzenie nieważności była ocena czy w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a co za tym idzie także przepisów u.t.d. stanowiących podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej. Tymczasem Minister Finansów odmawiając stwierdzenia nieważności stanął na stanowisku, że sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności bowiem wyrok Sądu Rejonowego w B., na który powołuje się strona nie potwierdza faktu, że dniu kontroli P. C. był pracownikiem skarżącego. Zdaniem Ministra wyrok Sądu Rejonowego w B. nakazujący wydanie sprostowanej umowy o pracę, z treści której wynikać będzie, że datą rozpoczęcia pracy był [...] marca 2007 r. ( sygn. akt [...]) wcale nie oznacza, że P. C. w dniu kontroli był pracownikiem skarżącego. W ocenie Sądu stanowisko Ministra Finansów jest błędne bowiem wskutek powyższego wyroku Sądu Rejonowego w B. potwierdzony został fakt istnienia pomiędzy kierowcą a skarżącym stosunku pracy w dniu kontroli. W tym stanie rzeczy rację ma strona skarżąca zarzucając Ministrowi Finansów brak podjęcia wszystkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy i pominięcie okoliczności, że o Dyrektor Izby Celnej w W. sam rozstrzygnął zagadnienie wstępne pomimo, iż istniały przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu Minister Finansów będzie związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają jej żądań. Realizacja tak rozumianego działania organu w rozpoznawanej sprawie nie może zatem pomijać okoliczności wynikającej z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. polegającej na tym , że w dniu kontroli kierowca P. C. był pracownikiem skarżącego. Kierując się tym ustaleniem Minister Finansów musi dokonać analizy czy wystąpiły w sprawie przesłanki do zawieszenia postępowania o nałożenie kary pieniężnej w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a w konsekwencji czy postępowanie o nałożenie kary za brak licencji zostało dotknięte wadą z art. 156 § 1 k.p.a. powodującą jego nieważność. Z omawianych względów zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało uchylić (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Stosownie do art. 152 p.p.s.a. uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.