VI SA/Wa 2112/12
WyrokWSA w Warszawie2013-11-22
Skład orzekający: Magdalena Maliszewska, Piotr Borowiecki, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zgłoszenie przez przedsiębiorcę przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej do niewłaściwego organu (Urząd Skarbowy zamiast organu ewidencyjnego) może być podstawą do uznania, że działalność gospodarcza faktycznie nie była prowadzona, a tym samym nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo istnienie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności. Przedsiębiorca może obalić domniemanie prowadzenia działalności poprzez wykazanie rzeczywistego zaistnienia przerwy w jej prowadzeniu, nawet jeśli zgłoszenie tej przerwy nastąpiło do niewłaściwego organu. Brak analizy przez organ administracji kwestii przekazania zgłoszeń o zawieszeniu działalności przez Urząd Skarbowy do organu właściwego stanowi naruszenie przepisów postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w określonych okresach. Skarżąca twierdziła, że działalność prowadziła jedynie sezonowo i zgłaszała przerwy w jej prowadzeniu do Urzędu Skarbowego, mimo że formalne zawieszenie działalności w organie ewidencyjnym było możliwe dopiero od 2008 roku. Organy administracji uznały, że brak formalnego zawieszenia działalności w organie ewidencyjnym skutkuje obowiązkiem ubezpieczenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, i zasądził od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej J. T. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (zwany dalej organem) decyzją
nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r., po rozpatrzeniu odwołania J. T. (zwaną dalej odwołującą/skarżącą) utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (zwanego dalej organem I instancji) z dnia [...] maja 2012 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.Inspektorat w B., zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej w okresie od [...] stycznia 1999 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Organ I instancji ustalił, że z pisma Urzędu Miasta i Gminy w B. z dnia [...] stycznia 2012 r. wynika, że skarżąca figurowała w ewidencji działalności gospodarczej pod nr ewidencyjnym [...] z datą rozpoczęcia działalności od dnia
[...] sierpnia 1998 r. Wskazał, że w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej osoba ta nie zgłaszała w organie ewidencyjnym informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Ustalono, że wpis w ewidencji działalności gospodarczej został wykreślony z ewidencji z dniem [...] września 2011 r.
Skarżąca wyjaśniła, że faktycznie działalność gospodarczą prowadziła
w okresach: od dnia [...].06.1999 r. do dnia [...].08.1999., od dnia [...].07.2000 r. do dnia [...].09.2000 r., od dnia [...].07.2001 r. do dnia [...].09.2001 r. od dnia [...].07.2002 r. do dnia [...].08.2002 r., od dnia [...].06.2003 r. do dnia [...].07.2003 r., od dnia [...].06.2004 r. do dnia [...].09.2004 r., od dnia [...].06.2005 r. do dnia [...].09.2005 r., od dnia [...].06.2006 r. do dnia [...].09.2006 r., od dnia [...].06.2007 r. do dnia [...].09.2007 r., od dnia [...].05.2008 r. do dnia [...].09.2008 r., od dnia [...].11.2008 r. do dnia [...].09.2009 r., od dnia [...].06.2010 r. do dnia [...].10.2010 r. od dnia [...].06.2011 r. do dnia [...].09.2011 r.
Organ I instancji stwierdził, że o prowadzeniu działalności gospodarczej do 2004 r. świadczą osiągane przychody oraz oświadczenie skarżącej i stwierdził, że
w latach 2004-2010 formalne zgłoszenia zawieszenia działalności potwierdza Urząd Skarbowy w B.. Jak podkreślił organ, zgodnie z obowiązującymi od dnia 20.09.2008 r. przepisami o swobodzie działalności gospodarczej, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą powstaje od dnia zarejestrowania działalności gospodarczej do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone w trybie przewidzianym w art. 14a ustawy o swobodzie działalności. Wobec tego, zdaniem organu I instancji, samo zgłoszenie zawieszenia prowadzenia działalności dokonane przez skarżącą w Urzędzie Skarbowym w B.w okresach od dnia [...].10.2008 r. do dnia [...].10.2008 r., od dnia [...].10.2009 r. do dnia [...].05.2010 r. i od dnia [...].11.2010 r. do dnia [...].05.2011 r. nie daje podstaw do uznania, że działalność ta została formalnie zawieszona na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.
Zdaniem organu I instancji przedstawione przez skarżącą, kopie pism do Urzędu Skarbowego w B.o zawieszeniu działalności, nie dają podstaw do uznania zawieszenia zgodnie z ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy
o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 888) zgodnie, z którą z podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zwolniony jest przedsiębiorca, który zawiesi wykonywanie działalności na zasadach określonych przepisami o swobodzie działalności gospodarczej.
Ponadto wskazano, że skarżąca wyjaśniła, że nie dokonała zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, ponieważ w tym czasie była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania renty rodzinnej.
Biorąc pod uwagę powyższe organ I instancji stwierdził, że skarżąca
w okresach:
- od dnia [...].06.1999 r. do dnia [...].08.1999 r., od dnia [...].07.2000 r. do dnia [...].09.2000 r., od dnia [...].07.2001 r. do dnia [...].09.2001 r., od dnia [...].07.2002 r. do dnia [...].08.2002 r., od dnia [...].06.2003 r. do dnia [...].07.2003 r., od dnia [...].06.2004 r. do dnia [...].09.2004 r., od dnia [...].06.2005 r. do dnia [...].09.2005 r., od dnia [...].06.2006 . do dnia [...].09.2006 r., od dnia [...].06.2007 r. do dnia [...].09.2007 r., od dnia [...].05.2008 r. do dnia [...].09.2011 r. została objęta ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej,
natomiast w okresach:
- od dnia [...].01.1999 r. do dnia [...].05.1999 r., od dnia [...].09.1999 r. do dnia [...].06.2000 r., od dnia [...].10.2000 r. do dnia [...].06.2001 r., od dnia [...].10.2001 r. do dnia [...].06.2002 r., od dnia [...].09.2002 r. do dnia [...].05.2003 r., od dnia [...].08.2003 r. do dnia [...].05.2004 r., od dnia [...].10.2004 r. do dnia [...].05.2005 r., od dnia [...].10.2005 r. do dnia [...].05.2006 r., od dnia [...].10.2006 r. do dnia [...].05.2005 r., od dnia [...].10.2007 r. do dnia [...].04.2008 r. nie została objęta ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
Od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia skarżąca wniosła odwołanie. Organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, iż oceniane w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu oraz pod kątem przepisów prawa materialnego i prawa procesowego decyzja organu I instancji jest prawidłowa i nie znalazł podstaw do wydania innej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła organowi:
1. naruszenie przepisów postępowania - art. 6, 7 i 9 kpa mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nierozpoznaniu przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zarzutu, zawartego w odwołaniu dotyczącego kwestii zaniechania przekazania przez Urząd Skarbowy
w B. zgłoszeń o zawieszeniu działalności gospodarczej, podczas gdy kwestia ta należy do istoty sprawy;
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - art. 66 ust. 1 pkt 1c ustawy o świadczeniach, poprzez jego niewłaściwą wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu, że zgłoszenie zawieszenia działalności gospodarczej do organu niewłaściwego nie stanowi zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, podczas gdy zgłaszanie zawieszenia działalności gospodarczej do organu niewłaściwego, przy zaniechaniu przez ten organ wykonania obowiązku przekazania tych zgłoszeń do organu właściwego, nie powoduje skutku w postaci niedokonania zawieszenia działalności gospodarczej w trybie ustawy
o swobodzie działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności
z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej - p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 r., utrzymują w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r.
Powszechny obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego na przestrzeni ostatnich lat - obejmujący również okres, którego dotyczy rozpoznawana sprawa, wynikał
z różnych aktów normatywnych, mianowicie:
1. do 19 września 2008 r. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy o świadczeniach,
w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi;
2. z dniem 20 września 2008 r. zaczął obowiązywać przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu zmienionym przez art. 12 ustawy
z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw (ustawa o zmianie), w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. 2008 r., Nr 164, poz. 1027).
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w ww. przepisach powstaje i wygasa - w myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach - zarówno
w brzmieniu sprzed, jak i po nowelizacji, w terminach określonych w przepisach
o ubezpieczeniach społecznych.
Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - obowiązującym do 19 września 2008 r., obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Po nowelizacji - dokonanej art. 7 ustawy o zmianie, tj. od 20 września 2008 r. przepis art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń stanowi, że obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz. U. 2009 r. Nr 205 poz. 1585).
Podobnie jak ww. ustawy: o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych, także ustawa o swobodzie działalności gospodarczej została znowelizowana ustawą o zmianie. Przepis art. 1 ustawy o zmianie wprowadził do ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej sprzed nowelizacji (tekst jednolity Dz. U. 2007 r. Nr 155, poz. 1095), dalej jako "ustawa o swobodzie" art. 14a ust. 1, w myśl którego przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Przepis ust. 3 cytowanego artykułu stanowi, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Nadto ust. 5 wskazuje, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy, okres zawieszenia rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku, i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.
Z powyższych regulacji wynika więc, że dopiero z dniem 20 września 2008 r. ustawodawca wprowadził dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą możliwość wyłączenia się spod obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z prawem zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Na kanwie niniejszej sprawy należy także wskazać czym jest działalność gospodarcza. W myśl art. 2 ustawy o swobodzie działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.
Mając wszystkie powyższe regulacje ustawowe na uwadze Sąd zauważa, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia wyznaczone zostały, co do zasady, przez formalne,
a nie faktyczne wykonywanie działalności, która stanowi tytuł ubezpieczenia.
Na przedsiębiorcy oprócz obowiązku zgłoszenia chęci podjęcia prowadzenia działalności gospodarczej, ciąży również obowiązek zgłaszania w niej wszelkich zmian - nie tylko prawnych, ale i faktycznych. Objęcie obowiązkiem ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą uzależnione jest bowiem - na co już wskazano, od jej rzeczywistego prowadzenia na podstawie wpisu do ewidencji. Istotą działalności gospodarczej jest jej prowadzenie w sposób ciągły
i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko. Jej prowadzenie występuje zarówno w okresach faktycznego wykonywania usług, jak też w czasie podejmowania innych czynności związanych z tą działalnością. Specyfika prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że przedsiębiorca sam dysponuje swoim czasem i może go przeznaczyć na jej bezpośrednie wykonywanie albo na sprawy prywatne, rodzinne, leczenie lub wypoczynek. Zatem o prowadzeniu działalności gospodarczej stanowią wszelkie działania podejmowane przez przedsiębiorcę w celu zaistnienia czynności dających przychód. Przesłanka wykonywania działalności gospodarczej w sposób ciągły nie może być zatem rozumiana jako konieczność jej wykonywania bez przerwy (przez cały rok, miesiąc, tydzień lub dzień), lecz jako zamiar powtarzalności określonych czynności w odróżnieniu od ich przypadkowości, jednorazowości, sporadyczności lub okazjonalności. Przyjmuje się więc, że działalność gospodarcza
z założenia ma być działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany
i nastawioną na nieokreślony z góry okres czasu, a ponadto związana jest z nią konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego.
Jak wskazano powyżej zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się
z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu - na stałe lub okresowo – skutkuje ustaniem obowiązku ubezpieczenia. Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana (a więc także czy zaistniała przerwa w jej prowadzeniu) należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona i w związku z tym istniał obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 stycznia 2005 r., I UK 105/04, OSNP 2005 nr 13, poz. 198, z 25 listopada 2005 r., I UK 80/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 309 oraz z 30 listopada 2005 r., I UK 95/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 311). Domniemanie to może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania. Ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia. Nadto zaistnienie przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej musi być rzeczywiste, co oznacza, że ubezpieczonego obciąża obowiązek wykazania wystąpienia okoliczności niezwiązanych z warunkami wykonywania działalności gospodarczej.
W rezultacie okoliczności takie, jak brak dochodu, czy też jego minimalny wymiar, nie stanowią przesłanki uzasadniającej uznanie istnienia przerwy
w prowadzeniu działalności gospodarczej. Oznacza to, że przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej, powodująca ustanie obowiązku ubezpieczenia musi być usprawiedliwiona i udokumentowana (wykazana), a nie uzależniona wyłącznie od poziomu dochodu uzyskiwanego z tytułu jej prowadzenia bądź jego braku, wpływającego na zamiar czasowego wyłączenia, ciążącego na prowadzącym działalność, obowiązku ubezpieczenia.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że dla oceny ustalenia okresu podlegania przez skarżącą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma znaczenie fakt zarejestrowania przez nią działalności gospodarczej.
W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, że w ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Miasta i Gminy w B. pod nr ewidencyjnym [...] skarżąca figurowała z datą rozpoczęcia działalności od dnia [...] sierpnia 1998 r. a wpis w ewidencji działalności gospodarczej został wykreślony z dniem [...] września 2011 r. W trakcie prowadzenia działalności gospodarczej osoba ta nie zgłaszała w organie ewidencyjnym informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej.
Sąd mając na uwadze powyższe zauważa, że zarówno przepisy obowiązujące w dacie ustalonej przez organ jako początek objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym skarżącej i obowiązująca ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wiążą obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z ubezpieczeniem społecznym. Temu drugiemu, osoby prowadzące działalność gospodarczą podlegają od dnia jej rozpoczęcia do dnia jej zaprzestania. W tym samym okresie osoby te objęte są także obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Zatem bezsporne jest, że od dnia [...] stycznia 1999 r. skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
Sporną kwestią w sprawie jest, czy w całym okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, bowiem jak twierdzi wnosząca skargę:
- działalność gospodarczą prowadziła tylko kilka miesięcy w roku w okresach letnich wyłączając okres zimowy,
- działalność polegała na świadczeniu usług w postaci wynajmu pokoi turystom,
- z działalności rozliczała się w formie karty podatkowej,
- w celu dokonania zawieszenia i wznowienia wykonywania działalności, skarżąca informował pisemnie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.,
- w okresie zawieszenia nie uzyskiwała żadnych przychodów ani nie ponosiła żadnych kosztów związanych z prowadzeniem działalności,
- z dniem [...] września 2011 r. zakończyła prowadzenie działalności, dokonując jej wykreślenia z ewidencji w Urzędzie Miejskim w B.,
- przeoczyła fakt, że z dniem 20 września 2008 r. wprowadzono możliwość formalnego zawieszenia wykonywania działalności w organie ewidencyjnym,
- nie zgodziła się ze stanowiskiem, że brak zgłoszenia informacji o zawieszeniu działalności w organie ewidencyjnym należy utożsamić z faktem, że działalność jest prowadzona.
Z orzecznictwa Sądów Administracyjnych wynika, iż w celu ustalenia faktycznej sytuacji przedsiębiorcy w odniesieniu do faktu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, nie można jedynie opierać się na wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i traktować go za równoważny z prowadzeniem działalności. Wpis w rejestrze, co zostało zresztą podniesione powyżej, stanowi jedynie domniemanie faktu prowadzenia działalności gospodarczej i jak każde domniemanie może być obalone, dopuszczalne jest więc przeprowadzenie przeciwdowodu na okoliczność faktyczną, że mimo istnienia wpisu do ewidencji działalność gospodarcza w rzeczywistości nie jest czy nie była wykonywana.
Na dopuszczalność dokonywania takich ustaleń faktycznych w sprawach dotyczących podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wskazał Sąd Najwyższy
w wyroku z dnia 11 stycznia 2005 r. - I UK 105/04 (OSNP 2005, nr 13, poz. 198),
w którym stwierdzono, że zgłoszenie faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej tylko w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych może prowadzić do ustania obowiązku ubezpieczenia w przypadku rzeczywistego zaistnienia przerw w prowadzeniu tej działalności, przy czym zależy to od wyników kontroli, w trakcie której zgłoszenie ustania obowiązkowego ubezpieczenia poddawane jest weryfikacji. Stanowisko to podzielił także Sąd Najwyższy w wyroku
z dnia 25 listopada 2005 r. - I UK 80/05. W wyroku tym Sąd Najwyższy, odwołując się do orzecznictwa sądowego i doktryny, w tym do przywołanego w zaskarżonym wyroku postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2003 r. - II UK 111/03 (M.P.Pr. 2004, nr 7, poz. 16), ustalił jednocześnie, że wykonywanie (prowadzenie) działalności gospodarczej w rozumieniu art. 13 ust. 4 u.s.u.s. obejmuje nie tylko faktyczne wykonywanie bezpośrednio samych usług, charakteryzujących prowadzoną działalność gospodarczą ale też wykonywanie czynności o charakterze przygotowawczym, pozostających w ścisłym związku z działalnością usługową
a zmierzających do stworzenia właściwych warunków do jej wykonywania, jak poszukiwanie nowych klientów, zamieszczanie ogłoszeń w prasie, załatwianie spraw urzędowych. W konkluzji Sąd Najwyższy wskazał, że przy dokonywaniu oceny w tym przedmiocie, należy uwzględnić wszelkie okoliczności sprawy, w tym także zamiar (wolę) osoby prowadzącej działalność gospodarczą.
Faktem jest, że w niniejszej sprawie skarżąca nie zawiesiła działalności gospodarczej poprzez dokonanie odpowiedniego wpisu w ewidencji co jest możliwe od 20 września 2008 r. jednak z ustaleń faktycznych wynika, że zgłaszała pisemnie przerwy w prowadzeniu działalności, gospodarczej w Urzędzie Skarbowym w B. we wskazanych okresach. W okresach zawieszenia nie uzyskiwała żadnych przychodów ani nie ponosił kosztów związanych z prowadzeniem działalności.
Jak już wskazano powyżej, w zakresie ustalenia podmiotów objętych ubezpieczeniem zdrowotnym nie ma znaczenia to, czy i od kiedy podmiot stał się przedsiębiorcą, lecz wyłącznie to, czy faktycznie prowadzi działalność gospodarczą, a uprawdopodobnienie faktycznego prowadzenia/nieprowadzenia działalności gospodarczej wymaga przedstawienia dowodów.
W tym miejscu należy jeszcze raz przypomnieć, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą opodatkowaną w formie karty podatkowej. Opodatkowanie w takiej formie daje przedsiębiorcy możliwość zgłoszenia przerwy w prowadzeniu działalności w danym roku podatkowym i z takiej właśnie przerwy skarżąca korzystała (art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne) (Dz. U. Nr 144, poz. 930 ze zm.).
Przepisy ustawy nie definiują pojęcia przerwy w działalności. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego "przerwa" to "czas, w którym jakaś czynność lub jakieś zjawisko chwilowo nie zachodzi". Przerwa w działalności gospodarczej to zatem czas, okres, w którym dana działalność nie jest faktycznie wykonywana. To okres,
w którym czynności będące istotą działalności nie są wykonywane. Zatem chociaż działalność jest prowadzona, to nie jest ona przejściowo - w okresie przerwy - wykonywana.
Reasumując, w ocenie składu orzekającego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy czyni nieuprawnionymi twierdzenia Prezesa NFZ zawarte w zaskarżonej decyzji, że tylko zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne w zakresie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Należy zauważyć, że zaniechanie analizy kwestii przekazania przez Urząd Skarbowy w B. zgłoszeń o zawieszeniu działalności gospodarczej do organu właściwego, nie może być zaaprobowana przez sąd. W sytuacji, gdy w przedmiotowym okresie skarżąca kilkakrotnie zgłaszała zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej do Urzędu Skarbowego w B. i dokonywała tego w ten sposób, Urząd ten o ile nie przekazał w trybie art. 170 § 1 ordynacji podatkowej zgłoszeń o zawieszeniu działalności gospodarczej do organu właściwego, to przynajmniej powinien poinformować obywatela o konieczności złożenia wniosku do innego organu. Taki obowiązek wynika z ogólnych reguł postępowania administracyjnego a brak informacji nie może powodować negatywnych dla obywatela skutków w postaci objęcia ubezpieczeniem społecznym i koniecznością opłacenia składki wraz z odsetkami.
Powyższe działanie doprowadziło Prezesa NFZ do naruszenia art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę organ rozpoznając ponownie sprawę zastosuje się do rozważań sądu.
Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Stosownie do przepisu art. 152 p.p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło