VI SA/Wa 2140/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant: Damian Sucholewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2005r. sprawy ze skargi W. D. na uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2004 r. bez numeru w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania uchyla zaskarżoną uchwałę i utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 roku. Wnioskiem z dnia [...] III 2004 r. W. D. wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o wznowienie postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...] zakończonego decyzją ostateczną Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] I 2002 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż odmówiono mu wpisu na listę aplikantów adwokackich, na podstawie przepisów uznanych z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 II 2004 r. za niezgodne z Konstytucją RP. Wniósł także o wpisanie go na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...]. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwałą z dnia [...] IV 2004 r. oddaliła powyższy wniosek wskazując, iż z uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wynika, że osoby, które we właściwym czasie nie podjęły kroków prawnych przed NSA, będą mogły ponownie przystąpić do konkursów organizowanych na nowych zasadach. Z kolei wpis na listę aplikantów adwokackich mogą uzyskać osoby spełniające wymogi art. 65 pkt 1-4, art. 75 i 75 a ustawy Prawo o adwokaturze. Zainteresowany nie wykazał, że spełnił powyższe ustawowe wymogi i dlatego też jego wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich jest przedwczesny i nieuzasadniony. W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej uchwały Naczelna Rada Adwokacka uchwałą z dnia [...] IX 2004 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę, wskazując w uzasadnieniu, że zasadne są zarzuty skarżącego pod adresem treści uzasadnienia uchwały ORA, jednak w ostatecznej konkluzji uchwała odpowiada prawu. Podano, że wniosek o wznowienie jest formalnie dopuszczalny ale nie mógł on być uwzględniony z przyczyn merytorycznych. Powołano się na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym z powodu wydania wyroku konkursy na aplikację adwokacką nie podlegają procedurze wznowienia czy wzruszenia ich rezultatów. Wydane po przeprowadzeniu konkursów decyzje i rozstrzygnięcia były na podstawie innych przepisów ustawy - Prawo o adwokaturze niż przepisy objęte orzeczeniami Trybunału. Na powyższą uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej skargę złożył W. D., wnosząc o jej uchylenie i zarzucając, iż NRA nie ustosunkowywała się merytorycznie do jego żądań i nie wskazała żadnej podstawy prawnej. Podniósł, iż uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie jest źródłem prawa , na podstawie którego wydawane jest administracyjno - prawne rozstrzygnięcie. Przywołał treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i art. 145a§1 kpa, stanowiące podstawę wniosku o wznowienie postępowania. Z ostrożności procesowej wskazał, że treść uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, na które powołała się NRA została błędnie zinterpretowana. Trybunał Konstytucyjny nie posługuje się terminologią ,,postępowanie w sprawie wpisu na aplikację’’, a jedynie ,,konkurs na aplikację’’, zaś skarżący składał wniosek o wznowienie postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów adwokackich, a nie wniosek o wznowienie postępowania egzaminacyjnego. W odpowiedzi na skargę Naczelna Rada Adwokacka wniosła o oddalenie skargi W. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Legalność decyzji administracyjnej wymaga jej zgodności z prawem materialnym lecz także z przepisami postępowania administracyjnego. Wydanie decyzji administracyjnej z naruszeniem wymogów procesowych powoduje różne skutki w zależności od rodzaju tych naruszeń. Wydanie zaskarżonej uchwały jak również uchwały, którą utrzymała ona w mocy nastąpiło z uchybieniem przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego też uchwały organów samorządu adwokackiego zostały uchylone. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulują formę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Wszczęcie to następuje w formie postanowienia, na które to postanowienie nie służy zażalenie lub skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Czynności podjęte przed wydaniem postanowienia nie są czynnościami procesowymi postępowania administracyjnego. Jak długo organ administracji publicznej nie podejmie postanowienia o wznowienie postępowania w trybie art. 149§1 kpa, może rozważać zasadność wniosku o wznowienie jedynie w kategoriach art. 145§1 kpa. Wszelkie rozważania i czynności merytoryczne są na tym etapie postępowania niedopuszczalne (tak orzeczenie NSA z 16 VI 1983 r. sygn. akt SA/Ka 245/83 GP1983, Nr 31 s.2). Postępowanie o wszczęciu postępowania wywiera jedynie skutki procesowe i nie przesądza o bycie prawnym decyzji ostatecznej. Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji, której wydanie jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych i podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, a nie ma podstaw do jego przywrócenia. W wyroku z 20 VI 1991 r., sygn. akt IV SA487/91 NSA podkreślił, iż ,,Ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 149§3 kpa)nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia; może natomiast być żądanie wznowienia postępowania z przyczyny innej niż wymienione enumeratywnie w art. 145§1 kpa’’. Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych będzie miała miejsce gdy strona żąda wznowienia postępowania w sprawie, w której organ działał w innej formie prawnej, gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną , gdy strona opiera żądanie wznowienia postępowania na podstawie wyliczonych w art. 156§1 kpa, gdy strona żąda wznowienia postępowania w innej sprawie, aniżeli zakończonej decyzją ostateczną. Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych będzie miało miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży jednostka, nie będąca stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych. Z art.149§2 kpa wynika wyłącznie dopuszczalność wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania z powodu braku podstaw wznowienia. Ustalenie wystąpienia podstaw wznowienie może nastąpić wyłącznie w toku postępowania wznowieniowego, prowadzącego zgodnie z regułami prawa procesowego. W niniejszej sprawie Okręgowa Rada Adwokacka w [...] podjęła uchwałę oddalającą wniosek o wznowienie z uchybieniem wyżej wskazanych zasad. Decyzja odmowna została wydana po dokonaniu ustaleń czy występuje podstawa wznowienia wskazana przez skarżącego we wniosku. Rozstrzygnięcie o wystąpieniu podstaw wznowienia postępowania jest naruszeniem art. 149§2 i art. 151§1 pkt 1 kpa, w myśl których dopiero po przeprowadzeniu postępowania rozpoznawczego, w razie gdy organ nie ustali wystąpienia podstaw wyliczonych w art. 145§1 kpa i art. 145a §1 kpa, wydaje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej. Ustalenie czy występują podstawy wznowienia postępowania wyliczone w art. 145§1 i 145a§1 kpa może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego co jednoznacznie wynika z art. 149§2 kpa. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że organy obu instancji podejmując uchwały rozstrzygające wniosek W. D. naruszyły wskazane powyżej przepisy. Odnosząc się do stanowiska organu zajętego w zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż w rozpoznawanej sprawie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma zastosowanie pomimo, iż uchwała odmawiająca wpisu na listę aplikantów adwokackich nie opiera się wprost na zakwestionowanych przepisach. W ocenie Sądu brak powołania w uchwale przepisu uznanego za niekonstytucyjny nie powoduje, że została ona podjęta bez takiej podstawy prawnej. Zważywszy na treść uzasadnienia uchwały z dnia [...] I 2002 r. odmawiającej wpisu na listę aplikantów adwokackich, w którym jako jedyny i wystarczający powód odmowy wpisu na listę aplikantów podano nieuzyskanie przez skarżącego limitu punktów określonego przez ORA w [...] w niekonstytucyjnej uchwale, podstawa prawna taka realnie istnieje i jest wskazana w uzasadnieniu uchwały. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA uzasadnienie stanowi integralną część decyzji. Zarówno osnowa jak i uzasadnienie decyzji stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym i żadna z tych części nie może istnieć oddzielnie w obrocie prawnym (tak NSA w wyroku z 30 VI 1922 r. ISA 178/83; w wyroku z 15 XI 2000r . I SA/Gd668/98, w wyroku z 3 XI 2000r. IV SA 13/98). Konkurs, w którym brał udział skarżący został przeprowadzony na zasadach określonych w regulaminie uchwalonym przez NRA na podstawie zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów ustawy o adwokaturze. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zasady przeprowadzenia konkursu na aplikację adwokacką wydane na podstawie sprzecznego z Konstytucja RP przepisu miały istotny wpływ na treść podjętej uchwały z [...] I 2002 r. W ocenie Sądu uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie ma mocy normatywnej, albowiem przedstawia jedynie motywy i sposób argumentacji sędziów Trybunału Konstytucyjnego, biorących udział w wydawaniu orzeczenia. W przeciwieństwie do sentencji orzeczenia, nie przysługuje mu moc powszechnie wiążąca, ma ono przede wszystkim znaczenie perswazyjne (ma przekonywać o racjonalności i słuszności orzeczenia ) i edukacyjne (tak również w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 IV 2004 r. sygn. akt SK 32/01,OTK-A 2004/4/35). Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji będzie miał na względzie wskazane powyżej zasady rozpoznawania wniosku o wznowienie postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów adwokackich, jak również rozważy zasadność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego mającego na celu rozpoznanie wniosku skarżącego o wpis na listę aplikantów adwokackich w oparciu o nowe, zgodnie z Konstytucją RP przepisy korporacyjne. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145§1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.