VI SA/Wa 2140/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Asesor WSA Andrzej Kuna Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2006 r. sprawy ze skargi W. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2005 r. nr [...]; 2. stwierdza, że decyzje o których mowa w punkcie 1 nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego W. F. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na Pana W. F. karę pieniężną w kwocie 4350 zł. Podstawą faktyczną nałożenia kary była kontrola drogowa pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą o nr rej. [...]. W wyniku kontroli zostały stwierdzone następujące naruszenia. 1. wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, 2. przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy, przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne, 3. przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia, przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne, 4. nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, podczas kontroli drogowej, 5. wykresówka nie zawiera przepisowych wypisów: - imienia lub nazwiska kierowcy - miejsca i daty końcowej używania wykresówki, - stanu licznika kilometrów w chwili zakończenia użytkowania pojazdu; Pan W. F. wniósł od powyższej decyzji odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego wyłączył do odrębnego rozpoznania postępowanie w zakresie kary pieniężnej w wysokości 1150 zł za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, przekroczenia maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu oraz braku przepisowych wpisów na wykresówce. Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2004 r. w zakresie kary pieniężnej w kwocie 1150 zł. Organ odwoławczy uznał za konieczne przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego celem ponownej analizy wykresówek okazanych podczas kontroli. Organ II instancji podniósł, że w decyzji organu I instancji są błędy w obliczeniach stwierdzonych przekroczeń maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy oraz maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu. Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego przekazał w dniu [...] marca 2005 r. młodszemu inspektorowi transportu drogowego Panu S. N. akta sprawy celem jednoznacznego potwierdzenia ustaleń kontroli. Inspektor po przeprowadzeniu analizy stwierdził, że na wykresówce z datą [...].05.2004 r. wypisanej na pana D. B. założenie wykresówki miało miejsce o godzinie 23:40 w dniu [...].05.2004 r. Na tej samej wykresówce od godziny 07:05 do godziny 17:45 dnia [...].05.2004 r. kierowca prowadził pojazd 10 godzin i 20 minut, przez co został przekroczony maksymalny czas prowadzenia bez przerwy o 5 godzin i 50 minut. Wykresówka pozostała w tachografie po zakończonej jeździe. Natomiast w dniu [...].05.2004 r. o godz. 16:00 miał miejsce krótki podjazd. Wykresówka została wyjęta w dniu [...].05.2004 r. o godz. 10:00. Tym samym organ I instancji potwierdził ustalenia z kontroli. Ponadto organ II instancji zarzucił, iż na wykresówce z dnia [...].05.2004 r. nie ma również oznaczonego miejsca początkowego wykresówki. W związku z tym należy stwierdzić, że fakt ten nie stanowi podstawy do zmiany kwalifikacji naruszenia lub nałożenia dodatkowej kary, ponieważ z lp. 1.11.11. ust. 4 lit. b, tj. wykresówka nie zawiera przepisowych wpisów: miejsca i daty początkowej używania wykresówki, traktuje powyższe naruszenie łącznie. Co oznacza, że naruszeniem z lp. 1.11.11. ust. 4 lit. b jest zarówno brak wpisu miejsca, jak i daty początkowej używania wykresówki. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 roku w zakresie kwoty 1.150,00 zł za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy, przekroczenia maksymalnego czasu dziennego okresu prowadzenia oraz braku przepisowych wpisów na wykresówce. W uzasadnieniu decyzji organ podał między innymi, że: zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. WE L 370 z 1 grudnia 1985 roku, P. 0001-0007), po czteroipółgodzinnym okresie prowadzenia pojazdu kierowcy przysługuje przerwa, co najmniej 45-minutowa, chyba że zaczyna on okres odpoczynku. Przerwa taka może być zastąpiona przerwami wynoszącymi, po co najmniej 15 minut, rozłożonymi na okres prowadzenia pojazdu lub bezpośrednio po tym okresie w taki sposób, aby było to zgodne z przepisami ust. 1. Ponadto w każdym 24-godzinnym okresie kierowca korzysta z dziennego okresu odpoczynku, wynoszącego co najmniej 11 kolejnych godzin, który to może być skrócony do minimum dziewięciu kolejnych godzin, nie częściej niż trzy razy w każdym tygodniu, pod warunkiem, że przed upływem następnego tygodnia otrzyma równoważny okres odpoczynku, stanowiący rekompensatę. Natomiast art. 15 ust. 5 wskazanego powyżej rozporządzenia określa, iż każdy członek załogi pojazdu nanosi na swoją wykresówkę następujące informacje: a) na początku używania wykresówki – swoje nazwisko i imię; b) datę i miejsce rozpoczęcia używania wykresówki oraz datę i miejsce zakończenia jej używania; c) numer rejestracyjny każdego pojazdu, do którego członek załogi został przydzielony zarówno na początku pierwszej jazdy zapisanej na wykresówce, jak i następnych, w przypadku zmiany pojazdu, w czasie używania tej samej wykresówki; d) wskazania licznika długości drogi: - przy rozpoczęciu pierwszej jazdy zarejestrowanej na wykresówce; - przy zakończeniu ostatniej jazdy zarejestrowanej na wykresówce; - w razie zmiany pojazdu w ciągu dnia pracy (odczyt licznika w pojeździe, do którego był przydzielony oraz odczyt licznika w pojeździe, do którego zostaje przydzielony); e) czas, kiedy miała miejsce zmiana pojazdu; Dlatego też, mając na względzie obowiązujące w tym zakresie regulacje nałożenie kary jest zasadne. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Pan W. F., w którym domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż nie zgadzał się z ustaleniami poczynionymi przez organ pierwszej instancji. Odwołujący się podnosił, że nie jest stroną niniejszego postępowania a jest nią kierowca. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Główny Inspektor Transportu Drogowego, po ponownej analizie materiału dowodowego, zważył, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki tego, że chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie czasu pracy kierowców przy wykonywaniu transportu drogowego. W ocenie Głównego Inspektora działanie organu I instancji było prawidłowe i zgodne z prawem. Podczas kontroli kierowca – Pan D. B. okazał wykresówki z dni: [...] maja, [...] i [...] czerwca 2004 r. Na podstawie analizy wykresówki z dnia [...] maja 2004 r. stwierdzono przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy o 5 godzin i 50 minut; czas prowadzenia wyniósł 10 godzin i 20 minut i odbył się między godziną 07:05 a godziną 23:15. Także analiza wykresówki z dnia [...] czerwca 2004 r. wykazała przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy o 35 minut. Naruszenie to miało miejsce między godz. 17:55 a godz. 23:15, a czas prowadzenia wówczas wyniósł 5 godzin i 20 minut. Ponadto analiza wykresówki z dnia [...] maja 2004 r. wykazała przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia o 20 minut. Naruszenie to stwierdzono w okresie prowadzenia pojazdu rozpoczętym o godz. 07:05 i zakończonym o godzinie 17:45, całkowity czas prowadzenia pojazdu wyniósł 10 godzin i 20 minut. Dalsza analiza wykresówki z dnia [...] maja 2004 r. wykazał brak przepisowych wpisów na tarczce. Nie zostało wpisane imię kierowcy, ani miejscei data końcowa używania wykresówki, ani stan licznika kilometrów z chwili zakończenia użytkowania pojazdu. Powyższe wynika z protokołu kontroli nr [...], kserokopii wykresówek załączonych do materiału dowodowego oraz całości materiału zgromadzonego w sprawie. Argumenty podniesione przez stronę w odwołaniu nie mają wpływu na wynik sprawy. Ustalenie stosunku prawnego łączącego kierowcę z przedsiębiorcą jest istotne np. przy określeniu czy był wykonywany przewóz na potrzeby własne, ponieważ zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, aby przedsiębiorca mógł wykonywać przewóz na potrzeby własne musi m.in. dokonać przewozu osobiście lub przez kierowcę zatrudnionego na podstawie innego stosunku prawnego. Przedsiębiorca w imieniu którego dokonano przewozu nie wykonuje przewozu na potrzeby własne lecz transport drogowy – co jednoznacznie wynika z art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. Powyższe ustalenie nie prowadzi jednak do zmiany strony postępowania, gdyż stroną pozostaje nadal przedsiębiorca w imieniu, którego kierowca wykonywał przewóz, lecz wpływa jedynie na kwalifikację prawną rodzaju dokonanego przewozu. Ponadto pokreślenia wymaga, iż art. 87 ustawy o transporcie drogowym wyraźnie stanowi, że przedsiębiorca odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne w wymagane dokumenty. Dalej art. 93 stanowi, iż uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż fakt wykonywania działalności gospodarczej wcale nie świadczy o tym, że osoba która na tej podstawie świadczy usługi dla wybranego podmiotu występuje w stosunku do pozostałych uczestników obrotu prawnego za ten podmiot. Ta kwestia na gruncie prawa administracyjnego jest określana w drodze ustawowej i może przybierać różne rozwiązania. Jednym z takich rozwiązań jest m.in. ustawa o transporcie drogowym, której rozwiązania w tej kwestii zostały przedstawione powyżej. Ponadto organ w uzasadnieniu wskazał, że: stosownie do art. 6 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, okres prowadzenia pojazdu między każdymi dwoma okresami dziennego odpoczynku lub między okresem dziennego i tygodniowego odpoczynku, zwanego dalej "dziennym okresem prowadzenia pojazdu", nie może przekraczać dziewięciu godzin. Może być przedłużony dwukrotnie w każdym tygodniu do 10 godzin. Kierowca musi, po nie więcej niż sześciu dziennych okresach prowadzenia pojazdu, odebrać tygodniowy okres odpoczynku. Tygodniowy okres odpoczynku można odłożyć do końca szóstego dnia, jeżeli całkowity czas prowadzenia pojazdu przez tych sześć dni nie przekracza wartości maksymalnej odpowiadającej sześciu dziennym okresom prowadzenia pojazdu. Zgodnie z art. 7 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, po czteroipółgodzinnym okresie prowadzenia pojazdu kierowcy przysługuje przerwa, co najmniej 45 – minutowa, chyba, że zaczyna on okres odpoczynku. Z treści ustępu 2 powołanego Rozporządzenia wynika, że przerwa taka może być zastąpiona przerwami wynoszącymi, po co najmniej 15 minut, rozłożonymi na okres prowadzenia pojazdu lub bezpośrednio po tym okresie. Stosownie do ustępu 3, w drodze wyjątku od ust. 1, w przypadku krajowego przewozu osób wykonywanego na zasadzie usług regularnych Państwa Członkowskie mogą ustalić minimalną przerwę nie krótszą niż 30 minut po okresie prowadzenia pojazdu nieprzekraczającym czterech godzin. Takie wyjątki można przyznać tylko w tych przypadkach, gdzie przerwy w prowadzeniu pojazdów przekraczające 30 minut zakłócałyby miejski ruch uliczny i gdzie kierowca nie ma możliwości odebrania 15-minutowej przerwy w ciągu czterech i pół godziny prowadzenia pojazdu przed przerwą 30-minutową. Ustęp 4 Rozporządzenia stanowi, iż podczas tych przerw kierowca nie może wykonywać żadnej innej pracy. Do celów niniejszego artykułu czas oczekiwania i czas niepoświęcony prowadzeniu pojazdu, spędzony w pojeździe w ruchu, na promie lub w pociągu nie będzie uważany za "inną pracę". Natomiast ustęp 5 stanowi, że przerwy przestrzegane na podstawie niniejszego artykułu nie mogą być uznawane za dzienne okresy odpoczynku. Zgodnie z art. 15 ust. 5 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85, każdy członek załogi pojazdu nanosi na swoją wykresówkę następujące informacje: a) na początku używania wykresówki – swoje nazwisko i imię; b) datę i miejsce rozpoczęcia używania wykresówki oraz datę i miejsce zakończenia jej używania; c) numer rejestracyjny każdego pojazdu, do którego członek załogi został przydzielony zarówno na początku pierwszej jazdy zapisanej na wykresówce jak i następnych, w przypadku zmiany pojazdu, w czasie używania tej samej wykresówki; d) wskazania licznika długości drogi: - przy rozpoczęciu pierwszej jazdy zarejestrowanej na wykresówce, - przy zakończeniu ostatniej jazdy zarejestrowanej na wykresówce, - w razie zmiany pojazdu w ciągu dnia pracy (odczyt licznika w pojeździe, do którego był przydzielony oraz odczyt licznika w pojeździe, do którego zostaje przydzielony); e) czas, kiedy miała miejsce zmiana pojazdu. Stosownie do art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp. 1.11.4 załącznika do w/w ustawy, który karą 100 złotych sankcjonuje przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy, przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne o czas powyżej 15 minut do 30 minut oraz karą 50 złotych za każde następne rozpoczęte 30 minut. Ponadto konsekwencją powyższego rozwiązania jest lp. 1.11.5 załącznika do powoływanej ustawy, która karą 50 złotych sankcjonuje przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia, przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne o czas do jednej godziny oraz karą w wysokości 100 złotych za każdą następną godzinę. Jednocześnie konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp.1.11.11 ust. 4 lit. a, c i f załącznika do w/w ustawy, która nakłada karę w wysokości 50 złotych, gdy wykresówka nie zawiera przepisowych wpisów: a) imienia lub nazwiska kierowcy, c) miejsca i daty końcowej używania wykresówki, f) stanu licznika kilometrów w chwili zakończenia użytkowania pojazdu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Pan W. F. zwany dalej skarżącym. W skardze domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Decyzji zarzucił obrazę art. 15 Rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 oraz art. 6 i art. 7 Rozporządzenia Rady EWG nr 3820/85 w zw. z art. 1 ust. 3 powyższego Rozporządzenia, a także obrazę art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym. W uzasadnieniu do skargi skarżący wywodzi, że to nie on a kierowca jest stroną powyższego postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd Administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości poddając kontroli decyzje wydane przez organ administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisy procedury administracyjnej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/). Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Nie każde wszak naruszenie prawa przez organy administracji publicznej daje Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) określa, kiedy decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie organy zarówno pierwszej jak i drugiej instancji popełniły błędy proceduralne, które spowodowały konieczność uchylenia obu decyzji. Jak już zostało wyżej wykazane decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2004 r. w zakresie kary pieniężnej w kwocie 1150 zł za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy, przekroczenie maksymalnego czasu dziennego okresu prowadzenia oraz braku przepisowych wpisów na wykresówce. Tak więc postępowanie wróciło do etapu protokołu kontroli pojazdu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2004r. w zakresie kary pieniężnej w kwocie 1150 zł za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy, przekroczenia maksymalnego czasu dziennego okresu prowadzenia oraz brak przepisowych wpisów na wykresówce. Tak więc utrzymał w mocy decyzję, która już została wyeliminowana wcześniej z obrotu prawnego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Następnie w wyniku odwołania skarżącego Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r. popełniając tym samym taki sam błąd jak [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego. Tego typu błąd w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie należy zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji – art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W chwili obecnej, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ znajduje się na etapie protokołu kontroli, gdyż także decyzja z [...] czerwca 2004 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji. O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a . O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. Uwadze Sądu nie uszedł również fakt, że w decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego błędnie wskazał kwotę nałożonej kary pieniężnej tj. 1450 zł.