VI SA/Wa 2142/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego treść pisma, zaświadczenia co do wykładni przepisów oraz zaświadczenia odnośnie prawidłowości przepisów prawa p o s t a n a w i a: odmówić przyznania S. P. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych S. P. (dalej też jako skarżący) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego treść pisma, zaświadczenia co do wykładni przepisów oraz zaświadczenia odnośnie prawidłowości przepisów prawa. Z podanych przez skarżącego w formularzu informacji wynika, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwiema pełnoletnimi córkami, z których jedna jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna a druga pobiera naukę w szkole policealnej. Skarżący podał, iż jego dochód w 2007 r. z tytułu zatrudnienia wyniósł 17 231 zł, natomiast dochód jego żony z tytułu renty w 2007 r. sięgnął kwoty 8 211 zł, przy czym skarżący wyjaśnił, iż żona prowadzi sklep. Nie podał jednakże dochodu uzyskiwanego z prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem jest ona opodatkowana w formie ryczałtu. Jako składniki majątkowe wnioskodawca wymienił: dom [...] , nieruchomość rolną [...] ha oraz budynek gospodarczy. Wskazał, że nie posiada oszczędności, a rachunek bankowy, który posiada jego żona jest tylko do jej dyspozycji. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: 1. zeznań podatkowych za rok 2007 skarżącego i jego małżonki, ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez nich w tym okresie, 2. dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego i jego małżonkę w roku bieżącym, 3. ostatniej decyzji właściwego urzędu skarbowego ustalającej wysokość opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych opłacanym w formie karty podatkowej, 4. odcinka ostatniego przekazu pocztowego świadczenia rentowego małżonki skarżącego lub ostatniej decyzji ustalającej wysokość tego świadczenia, 5. zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez starszą córkę skarżącego statusu osoby bezrobotnej (ze wskazaniem okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych), 6. kopii umowy dzierżawy gruntu, 7. oświadczenia, czy skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak, to kiedy i w jakiej wysokości, 8. zaświadczenia ze szkoły potwierdzającego fakt pobierania nauki przez młodszą córkę skarżącego, 9. wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 10. dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) Wnioskodawca w odpowiedzi na powyższe wezwanie wyjaśnił, iż nie przedłoży żądanych dokumentów, bowiem wartość opłaty skarbowej, jaką musiałby uiścić celem ich uzyskania, przewyższa wartość wpisu. Należy podkreślić, iż zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o prawo pomocy wypełnia ustawowe przesłanki jej przyznania, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.