VI SA/Wa 2143/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. M. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Notarialnej na rzecz skarżącego M. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Krajowa Rada Notarialna uchwałą z dnia [...] sierpnia 2012 r. na podstawie art. 72 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. 2008 r., nr 189, poz. 1158) oraz art. 219, art. 127 § 2, art. 141 § 2 i art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia przez M. M. zażalenia od uchwały Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej w Izbie Notarialnej w [...]. Do wydania uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym; Pismem z dnia 6 lipca 2012 r. M. M. zwrócił się do Rady Izby Notarialnej w [...] o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Rada Izby Notarialnej w [...] uchwałą z dnia [...] lipca 2012 r. wydaną na podstawie 219 k.p.a. oraz art. 72 § 2 ustawy Prawo o notariacie odmówiła wydania zaświadczenia o żądanej treści. Uchwałę odebrał osobiście M. M. w dniu 12 lipca 2012 r. i tego samego dnia złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie uchwały odmawiającej wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Krajowa Rada Notarialna uchwałą z dnia [...] sierpnia 2012 r. stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez M. M. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że w myśl art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie – od dnia jego ogłoszenia. Sposób obliczania terminów określa art. 57 k.p.a., który stanowi, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Skutkiem uchybienia terminu do wniesienia zażalenia jest natomiast na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. wydanie przez właściwy organ postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Krajowa Rada Notarialna wskazała, że art. 57 § 1 k.p.a. jednoznacznie wskazuje, że przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło zdarzenie stanowiące jego początek. Początkiem biegu terminu do wniesienia zażalenia jest więc dzień następujący po dniu, w którym stronie doręczone zostało postanowienie. Podkreślono, że wniesienie zażalenia w dniu, w którym postanowienie zostało doręczone, również musi zostać uznane za wniesienie go z uchybieniem terminu. Inne przyjęcie rozumienia tego przepisu prowadziłoby do nie dającego się pogodzić z brzmieniem przepisów wnioskiem, że termin do wniesienia zażalenia liczy osiem, a nie jak wskazał wyraźnie ustawodawca w art. 141 § 2 k.p.a. – siedem dni. Krajowa Izba Notarialna stwierdziła, że zażalenie wniesione przed dniem doręczenia stronie postanowienia, jak i w dniu jego doręczenia, uznane muszą być za wniesione z uchybieniem terminu. Od powyższej uchwały M. M. pismem z dnia 19 września 2012 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie uchwały z dnia [...] sierpnia 2012 r., nałożenie na Radę Izby Notarialnej w [...] obowiązku wydania zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie przepisów: - postępowania, tj. art. 217 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w drodze odmowy i niewydania mu zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej oraz art. 57 i art. 110 k.p.a. poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w drodze uznania, iż doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia; - prawa materialnego, tj. art. 72 § 1 i 2 prawa o notariacie poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w drodze odmowy i niewydania mu zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej; art. 75 oraz art. 40 § 1 pkt 9 w zw. z art. 75 prawa o notariacie poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w drodze przekroczenia uprawnień przez organy samorządu notarialnego do ustanowienia sankcji za niezaliczenie kolokwium zorganizowanego w trakcie odbywania aplikacji notarialnej. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Rada Izby Notarialnej w [...] odmawiając mu wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej powołała się na nieznany w ustawie determinant uzyskania wskazanego zaświadczenia w postaci uzyskania pozytywnego wyniku z dwóch kolokwiów przeprowadzonych w trakcie odbywania aplikacji. Podkreślił, że obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa nie określają skutków niezaliczenia kolokwiów i sprawdzianów przeprowadzanych w trakcie aplikacji notarialnej, a ponadto żadnemu z organów samorządu notarialnego kompetencji do określenia tego typu negatywnych skutków. Zwrócił uwagę, że wyliczenie zawarte w art. 72 § 1 prawa o notariacie ma charakter enumeratywny. Żaden inny przepis ustawy nie przewiduje jakichkolwiek innych dodatkowych przesłanek, które determinowałyby wydanie zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej, w szczególności w postaci wymogu uzyskania pozytywnego wyniku z przeprowadzanych w trakcie szkolenia kolokwiów i sprawdzianów. Odnosząc się do treści zaskarżonej uchwały wskazał na treść art. 57 k.p.a. podkreślając, że uchwała została mu doręczona i po doręczeniu złożył zażalenie. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Notarialna podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale wniosła o oddalenie skargi. Podkreślono, że wykładnia przepisów k.p.a., kwestionowanych w skardze, oparta jest na literalnym brzmieniu art. 57 § 1 k.p.a., w myśl którego przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło zdarzenie stanowiące jego początek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna. Przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, wydane na podstawie art. 134 k.p.a. w związku 141 k.p.a., natomiast poza kontrolą sądu pozostaje uchwała Rady Izby Notarialnej w [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Z akt administracyjnych wynika, że uchwała Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej została doręczona M. M. w dniu 12 lipca 2012 r. i tego samego dnia skarżący złożył zażalenie na tą uchwałę w Izbie Notarialnej w [...]. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Warunkiem możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie jest spełnienie przesłanek z art. 109 i z art. 110 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. – uzewnętrznienie woli organu przez dręczenie (ogłoszenie) postanowienia stronie/stronom, gdyż z tą chwilą organ jest postanowieniem związany. Poza sporem pozostaje fakt doręczenia (odebrania) uchwały (postanowienia) M. M. w dniu 12 lipca 2012 r. Zatem z tym dniem organy samorządu zawodowego notariatu stały się związane postanowieniem o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej przez M. M., gdyż z tym dniem przedmiotowe rozstrzygnięcie weszło do obrotu prawnego. Terminy można podzielić na terminu ad quem oraz na terminy post quem. Pierwsze z nich to terminy, przed upływem których należy dokonać wymaganej czynności procesowej, natomiast drugie z nich to terminy, dopiero po upływie których ta czynność może być dokonana. Przykładem tych drugich terminów może być termin określony w art. 79 § 1 k.p.a. - strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Innymi słowy termin post quem uzależnia możliwość dokonania określonej czynności procesowej dopiero po jego upływie, natomiast termin ad quem określa w jakim przedziale czasowym czynność ta będzie prawnie skuteczna. Złożenie środka zaskarżenia, tak jak w rozpoznawanej sprawie złożenie zażalenia od uchwały - postanowienia z dnia [...] lipca 2012 r., zostało ograniczone czasowym okresem od doręczenia tej uchwały do upływu 7 dni liczonych od dnia następnego od dnia doręczenia. Należy jednak odróżnić prawo do złożenia środka zaskarżenia w określonym przedziale czasowym, od uchybienia terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Strona otrzymując rozstrzygnięcie w konkretnym dniu może już skorzystać z prawa do jego zaskarżenia, gdyż zgodnie z art. z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Uchybienie natomiast terminowi do złożenia zażalenia ma miejsce w sytuacji złożenia go po upływie owych siedmiu dni liczonych od dnia następnego od otrzymania rozstrzygnięcia. W związku z tym nie można, w ocenie składu orzekającego Sądu, utożsamiać dwóch różnych sytuacji – prawa do wniesienia środka zaskarżenia w wyznaczonych ramach czasowych rozpoczynających się od dnia doręczenia rozstrzygnięcia, z przekroczeniem tych ram czasu na skutek spóźnienia się (wyekspirowania owych ram czasowych) z końcowym terminem do zaskarżenia rozstrzygnięcia. Uprawnienie strony do złożenia środka zaskarżenia pojawia się z chwilą otrzymania rozstrzygnięcia i kończy się po upływie terminu wskazanego w przepisach postępowania. W związku z tym strona nie musi odczekiwać jeden dzień po otrzymaniu (doręczeniu jej) rozstrzygnięcia, by złożyć przysługujący jej środek zaskarżenia. Uchybienie terminowi do zaskarżenia rozstrzygnięcia należy rozumieć jako zaskarżenie go po upływie terminu podobnie jak zaskarżenie rozstrzygnięcia przed otrzymaniem rozstrzygnięcia należy rozumieć jako zaskarżenie przedwczesne, gdyż w drugim przypadku organ nie uzewnętrznił jeszcze swojej woli prawnie skutecznym doręczeniem rozstrzygnięcia stronie. W związku z powyższym zaskarżona uchwała Krajowej Rady Notarialnej została wydana z naruszeniem przepisu art. 134 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem ponownie rozpatrując sprawę Krajowa Rada Notarialna będzie miała na względzie wskazane uwagi co do zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia zażalenia na uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...]. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.