VI SA/Wa 2146/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi C. P. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Notarialnej na rzecz skarżącego C. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Krajowa Rada Notarialna (dalej Rada) stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na uchwałę nr [...] Rady Izby Notarialnej w [...] (dalej Izba) z [...] lipca 2012 r., którą odmówiono C. P. (dalej skarżący) wydania zaświadczenia o żądanej treści. Podstawą wydania zaskarżonej uchwały były art. 72 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1158 ze zm.), dalej p.n. oraz art. 219, art. 127 § 2 i 141 § 2 i art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. Powyższe uchwały zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący wystąpił do Izby z wnioskiem o wydanie jemu zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, o którym mowa w art. 72 § 2 p.n. Izba po rozpoznaniu sprawy odmówiła skarżącemu wydania wnioskowanego zaświadczenia. Jak wynika ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy adnotacji skarżący odmowną uchwałę odebrał osobiście w dniu 25 lipca 2012 r. Dnia 25 lipca 2012 r. do Izby wpłynęło zażalenie skarżącego od ww. uchwały. Rozpoznając niniejsze zażalenie Rada Izby Notarialnej w [...] stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Rada stwierdziła, że uchwała odmawiająca wydania zaświadczenia wydana została w trybie art. 219 k.p.a., w myśl którego odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie należy przede wszystkim wskazać na treść przepisów art. 141 k.p.a., regulujących kwestię wnoszenia zażaleń. W myśl § 2 tego artykuł zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Przepis ten ustanawia zatem siedmiodniowy termin na wniesienie zażalenia. Rada podkreśliła, że sposób obliczania terminów określa art. 57 k.p.a., w § 1 stanowiący, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Skutkiem uchybienia terminu do wniesienia zażalenia jest natomiast na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. wydanie przez organ właściwy do jego rozpatrzenia postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia albo uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Zdaniem Rady, uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia następuje zarówno w sytuacji, kiedy został on wniesiony po upływie terminu, jak i w sytuacji, kiedy został wniesiony zanim termin rozpoczął w ogóle swój bieg. Wniesienie zażalenia przed rozpoczęciem biegu terminu do jego wniesienia skutkować musi wydaniem przez organ właściwy do jego rozpatrzenia postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie Rady, art. 57 § 1 k.p.a. jednoznacznie wskazuje, że przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło zdarzenie stanowiące jego początek. Początkiem biegu terminu jest dzień następujący po dniu, w którym zdarzenie miało miejsce. Początkiem biegu terminu do wniesienia zażalenia jest więc dzień następujący po dniu, w którym stronie doręczone zostało postanowienie. Dlatego też, wniesienie zażalenia w dniu, w którym postanowienie zostało doręczone, również skutkuje wniesieniem go z uchybieniem terminu. Następnie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie w całości obu uchwał, jako wydanych z naruszeniem prawa. Skarżący zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), art. 2 i 7 Konstytucji RP w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 72 § 1 i 2 w związku z art. 73 oraz art. 40 § 1 pkt 9 w związku z art. 75 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 258, poz. 2169 z późn. zm.), w tym zwłaszcza § 13 poprzez wykroczenie poza ustawowo przyznane kompetencje organu samorządu notarialnego i wprowadzenie nieznanej ustawie determinanty uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, takiej jak uzyskanie pozytywnego wyniku z dwóch kolokwiów przeprowadzanych w trakcie odbywania aplikacji, podczas gdy przepisy powszechnie obowiązującego prawa nie określają negatywnych skutków niezaliczenia kolokwiów i sprawdzianów przeprowadzanych w trakcie aplikacji notarialnej, jak również nie przyznają organowi samorządu notarialnego kompetencji do ich określenia. 2) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), tj.: a) art. 217, art. 219, art. 141 § 2 i art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez błędną interpretację, a w efekcie wydanie uchwały o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia przez skarżącego; b) art. 6, art. 7 oraz art. 107 § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez zlekceważenie zasady, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6), stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7) oraz nieustosunkowanie się i odmowa przyznania wiarygodności i mocy dowodowej faktom wskazanym w zażaleniu skarżącego (art. 107 § 3). Uzasadniając swoją skargę skarżący wskazał, że Krajowa Rada Notarialna wydając uchwałę stwierdzającą uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nie wzięła jednak pod uwagę faktu, iż w swoim zażaleniu z dnia 25 lipca 2012 r. wyraźnie wskazał, iż odwołanie dotyczy uchwały Rady Izby Notarialnej w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r., co dowodzi, iż znał treść tej chwały. Ponadto zdaniem skarżącego Krajowa Rada Notarialna w sposób niewłaściwy określiła dzień wejścia do obrotu prawnego przedmiotowej uchwały (postanowienia). Uchwała ta podjęta została bowiem [...] lipca 2012 r., tego dnia została spisana, weszła do obrotu prawnego i tego też dnia skarżący został o niej poinformowany drogą telefoniczną przez pracowników sekretariatu Izby Notarialnej w [...]. Zdaniem skarżącego, argumenty podnoszone zaś przez organ odwoławczy, iż złożone przez niego odwołanie było przedwczesne są bezzasadne, a samo zażalenie - w świetle obowiązującego prawa - winno wywoływać określone skutki prawne. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o oddalenie skargi i wskazał, że początkiem biegu terminu do wniesienia zażalenia był dzień następny po dniu doręczenia skarżącemu uchwały Izby. Rada wyraziła przy tym stanowisko, że przy obliczaniu terminu, o którym mowa w art. 57 § 1 k.p.a. nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło zdarzenie stanowiące jego początek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej "p.p.s.a."). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna albowiem zaskarżona uchwała narusza prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, wydane na podstawie art. 134 k.p.a. w związku 141 k.p.a., w związku z tym poza kontrolą Sądu pozostaje uchwała Rady Izby Notarialnej w [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Z akt administracyjnych wynika, że uchwała Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej została doręczona skarżącemu 25 lipca 2012 r. i tego samego dnia złożył on zażalenie na tę uchwałę w Izbie Notarialnej w [...]. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Warunkiem możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie jest spełnienie przesłanek z art. 109 i z art. 110 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. - uzewnętrznienie woli organu przez dręczenie (ogłoszenie) postanowienia stronie/stronom, gdyż z tą chwilą organ jest postanowieniem związany. Poza sporem pozostaje fakt doręczenia (odebrania) postanowienia C. P. w dniu 25 lipca 2012 r. Zatem z tym dniem organy samorządu zawodowego notariatu stały się związane postanowieniem o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej przez skarżącego, gdyż z tym dniem przedmiotowe rozstrzygnięcie weszło do obrotu prawnego. Terminy można podzielić na terminy ad quem oraz na terminy post quem. Pierwsze z nich to terminy, przed upływem których należy dokonać wymaganej czynności procesowej, natomiast drugie z nich to terminy, dopiero po upływie których ta czynność może być dokonana. Przykładem tych drugich terminów może być termin określony w art. 79 § 1 k.p.a. - strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Innymi słowy termin post quem uzależnia możliwość dokonania określonej czynności procesowej dopiero po jego upływie, natomiast termin ad quem określa w jakim przedziale czasowym czynność ta będzie prawnie skuteczna. Złożenie środka zaskarżenia, tak jak w rozpoznawanej sprawie złożenie zażalenia od uchwały - postanowienia z dnia [...] lipca 2012 r., zostało ograniczone czasowym okresem od doręczenia tej uchwały do upływu 7 dni liczonych od dnia następnego od dnia doręczenia. Należy jednak odróżnić prawo do złożenia środka zaskarżenia w określonym przedziale czasowym, od uchybienia terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Strona otrzymując rozstrzygnięcie w konkretnym dniu może już skorzystać z prawa do jego zaskarżenia, gdyż zgodnie z art. z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Uchybienie natomiast terminowi do złożenia zażalenia ma miejsce w sytuacji złożenia go po upływie owych siedmiu dni liczonych od dnia następnego od otrzymania rozstrzygnięcia. W związku z tym nie można, w ocenie składu orzekającego Sądu, utożsamiać dwóch różnych sytuacji - prawa do wniesienia środka zaskarżenia w wyznaczonych ramach czasowych rozpoczynających się od dnia doręczenia rozstrzygnięcia, z przekroczeniem tych ram czasu na skutek spóźnienia się (wyekspirowania owych ram czasowych) z końcowym terminem do zaskarżenia rozstrzygnięcia. Uprawnienie strony do złożenia środka zaskarżenia pojawia się z chwilą otrzymania rozstrzygnięcia i kończy się po upływie terminu wskazanego w przepisach postępowania. W związku z tym strona nie musi odczekiwać jeden dzień po otrzymaniu (doręczeniu jej) rozstrzygnięcia, by złożyć przysługujący jej środek zaskarżenia. Uchybienie terminowi do zaskarżenia rozstrzygnięcia należy rozumieć jako zaskarżenie go po upływie terminu podobnie jak zaskarżenie rozstrzygnięcia przed otrzymaniem rozstrzygnięcia należy rozumieć jako zaskarżenie przedwczesne, gdyż w drugim przypadku organ nie uzewnętrznił jeszcze swojej woli prawnie skutecznym doręczeniem rozstrzygnięcia stronie. W związku z powyższym uchwała Krajowej Rady Notarialnej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. została wydana z naruszeniem przepisu art. 134 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem ponownie rozpatrując sprawę Krajowa Rada Notarialna będzie miała na względzie wskazane uwagi co do zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia zażalenia na uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.