VI SA/Wa 2148/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku uiszczania części opłaty za szkolenie aplikanta adwokackiego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu P. M. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący P. M. złożył w dniu [...] października 2013 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku uiszczania części opłaty za szkolenie aplikanta adwokackiego. Z zawartych we wniosku informacji wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z synem. Skarżący wskazał, że z żoną zawarł w 2004r. umowę majątkową małżeńską. Skarżący podkreślił, że z powodu przebytej operacji i złego stanu zdrowia nie jest obecnie w stanie pracować. Prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje stratę. Skarżący jest obciążony spłatą kredytu hipotecznego (rata miesięczna 3000 zł) oraz pożyczki (rata miesięczna 700 zł) Ponadto skarżący wskazał, że posiada mieszkanie o powierzchni 39 m2 obciążone kredytem hipotecznym w wysokości 159.000 zł. Syn skarżącego studiuje. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] listopada 2013 r. wezwano skarżącego do nadesłania w terminie 14 dni: 1. wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie, 2. dokumentu potwierdzającego, że syn skarżącego posiada status studenta, 3. dokumentu potwierdzającego okoliczność zawarcia umowy majątkowej ustanawiającej rozdzielność majątkową pomiędzy skarżącym a jego żoną, 4. dokumentów potwierdzających fakt dokonywania spłaty pożyczek i kredytów bankowych a nadto ich miesięczną wysokość, 5. dokumentów wskazujących wysokość dochodu uzyskanego przez skarżącego w roku bieżącym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej na koniec września 2013 roku lub odnotowanej z tego tytułu straty - np. kopii zapisów z księgi przychodów i rozchodów na koniec, 6. dokumentów wskazujących wysokość dochodu lub straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2012 roku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przesłał do Sądu pismo z dnia [...] grudnia 2013 r., w którym wskazał, że z tytuł prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2012 r osiągnął stratę w wysokości 5.035,63 zł, także do końca września 2013 r. poniósł stratę. Do pisma skarżący załączył: - wyciągi z dwóch rachunków bankowych skarżącego wskazujące na brak operacji na tych rachunkach, - legitymację studencką syna skarżącego, - zawartą pomiędzy skarżącym a jego żoną umowę majątkową małżeńską z dnia [...] listopada 2004 r. wyłączającą wspólność majątkową, - legitymację studencka syna skarżącego, - harmonogram spłat kredytu hipotecznego oraz kredytu konsumenckiego. Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej cyt. jako p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, dokumenty przedłożone przez skarżącego do akt sprawy niniejszej nie przedstawiają w sposób zupełny jego sytuacji majątkowej. Brak jest dokumentów potwierdzających informacje o stracie, jaką w latach 2012 i 2013 poniósł skarżący z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. W konsekwencji brak było możliwości ustalenia, czy skarżący wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego i członków jego rodziny. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.