VI SA/Wa 215/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska Protokolant p.o. ref. staż. Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (zwany dalej organem) decyzją z [...] grudnia 2017 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania O. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (zwanej dalej spółką/stroną/skarżącą) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (zwanego dalej organem I instancji ) z dnia [...] sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję wymierzającą spółce karę pieniężną w wysokości 2 000 złotych za wprowadzenie do obrotu partii 60l napoju spirytusowego o nazwie [...] 30% obj. a' 500 ml (oznaczenie partii: data produkcji [...].02.17, numer partii [...]) o nieprawidłowej jakości handlowej - nieprawidłowo oznakowanego. Inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przeprowadzili w spółce kontrolę w zakresie jakości handlowej napojów alkoholowych. W toku kontroli pobrano próbkę z partii magazynowej napoju spirytusowego o nazwie [...] 30% obj. a' 500 ml (oznaczenie partii: data produkcji [...].02.17. numer partii [...], wielkość partii produkcyjnej 60l). Partia magazynowa produktu (wielkość partii magazynowej – 55,5l) została zabezpieczona. Stwierdzono, że w oznakowaniu produktu: - podano nazwę handlową "nalewka" niezgodnie z rozporządzeniem nr 110/2008; - na kontretykiecie podano informację "długo leżakowana naturalna nalewka na świeże owoce pigwowca", podczas gdy kontrolowany napój spirytusowy sporządzono z alkoholu etylowego pochodzenia rolniczego, wody demineralizowanej, soku z owoców pigwowca oraz syropu cukrowego, przez co informacja naruszała art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1169/2011. Skarżąca wskazała, że: - "[...]" to handlowa nazwa napoju spirytusowego zawarta w znaku towarowym nawiązującym do produktu zwyczajowo zwanego nalewką oraz, że wszystkie składniki produktu są naturalnego pochodzenia; - zarząd spółki, podjął decyzję o zmianie etykiet i wykonaniu etykiet z prawidłowym opisem i oznaczeniami a etykieta zabezpieczonej partii zostanie zmieniona po zwolnieniu z zabezpieczenia; - nieprawidłowe oznakowanie partii związane było z błędnym wykorzystaniem etykiet przeznaczonych do innej partii produktu opartego o nalew na owocach pigwowca; - użycie słowa "nalewka" nie wprowadzało potencjalnego konsumenta w błąd co do charakteru produktu, biorąc pod uwagę potoczną znajomość produktów tak nazywanych, a występujących powszechnie na rynku. Jej zdaniem zabrakło wskazania wprost kategorii produktu - napój spirytusowy, co zostanie naprawione. Decyzją [...] sierpnia 2017 r. organ I instancji wymierzył spółce, za wprowadzenie do obrotu partii 60l napoju spirytusowego o nazwie [...] 30% obj. a' 500 ml (oznaczenie partii: data produkcji [...].02.17. numer partii [...]) o nieprawidłowej jakości handlowej - nieprawidłowo oznakowanego, karę pieniężną w wysokości 2 000 zł. W odwołaniu strona wskazała na naruszenie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że "korzyść majątkowa" w rozumieniu ww. przepisu, jaką skarżąca mogła uzyskać ze sprzedaży partii 60I przedmiotowego napoju spirytusowego jest równa jego wartości brutto, w sytuacji, gdy pojęcie "korzyści majątkowej" niezdefiniowane ustawowo, powinno jej zdaniem być na gruncie wykładni językowej rozumiane jako wartość netto produktu, tj. czysty zysk uwzględniający koszty produkcji napoju spirytusowego oraz po odliczeniu należności publicznoprawnych, co w konsekwencji doprowadziło do zaniechania ustalenia rzeczywistej wartości korzyści majątkowej jaką skarżąca mogła uzyskać poprzez wprowadzenie partii do sprzedaży i przyjęcia jej w zawyżonej wartości opiewającej na kwotę 5 018,40 zł. Wskazała naruszenie art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych w zw. z art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że stopień społecznej szkodliwości oraz zakres naruszenia jest znaczny w sytuacji, gdy skarżąca nie była dotychczas karana z tytułu niespełniania wymagań jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, ilość wprowadzonego do obrotu produktu nie była wysoka, co pominął organ I instancji, a co w konsekwencji doprowadziło do wymierzenia kary niewspółmiernej do stopnia naruszenia. Podniosła naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego w kierunku wyliczenia korzyści majątkowej odpowiadającej wartości netto przedmiotowej partii i w konsekwencji wymierzenie kary niewspółmiernej do stopnia naruszenia przepisów. Z uwagi na powyższe wyniosła o uchylenie w całości skarżonej decyzji organu I instancji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez wymierzenie skarżącej kary w wysokości minimalnej. Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2017 r. organ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] sierpnia 2017 r. wskazując na argumenty tożsame z argumentami organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, art. 7, art, 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i wyciągnięcia na jego podstawie logicznych wniosków, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowej oceny dyrektyw wymiaru kary przewidzianej w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych; art. 104 k.p.a. w zw. z art. 107 par. 1 i 3 k.p.a. przez zaniechanie podania wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji co polegało - wbrew obszerności uzasadnienia - na ograniczeniu się do przytoczenia przepisów mających zdaniem organu zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy i prostej negacji twierdzeń skarżącej ze wskazaniem stanowiska poprawnego według opinii organu. Ponadto wskazywała na naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 40a ust. 1pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych w zw. z art. 40a ust. 5 tejże ustawy w zw. z art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002 poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez organ, że stopień społecznej szkodliwości oraz zakres naruszenia skarżącej jest znaczny, co w konsekwencji doprowadziło do wymierzenia skarżącej kary niewspółmiernej do stopnia ustalonego rzeczywistego naruszenia przez skarżącą przepisów prawda, w sytuacji, gdy w sprawie zachodziły okoliczności wpływające na obniżenie wymiaru zastosowanej kary pieniężnej do kwoty minimalnej 500,00 zł, co organ II instancji pominął. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej ppsa), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] grudnia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2017 r. wymierzającą spółce karę pieniężną. Przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia wprowadzenia do obrotu 60l produktu [...] 30% obj. a' 500 ml oraz prawna ocena zasadności wymierzenia kary pieniężnej przewidzianej w tym zakresie przez ustawodawcę. Produkt [...] 30%obj. a' 500 ml stanowi artykuł rolno-spożywczy w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych ("Użyte w ustawie określenia oznaczają (...) artykuły rolno-spożywcze- produkty rolne, runo leśne, dziczyznę, organizmy morskie i słodkowodne w postaci surowców, półproduktów oraz wyrobów gotowych otrzymywanych z tych surowców i półproduktów, w tym środki spożywcze") i musi spełniać wymogi jakości handlowej, definiowanej jako "cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi" (art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczej). Zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy "wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta". Wprowadzenie artykułu do obrotu wiąże się z obowiązkiem zapewnienia odpowiedniej jego jakości i oznaczenia przez producenta. Zgodnie z art. 6 ust. 2, 4 i 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, znakowanie artykułów rolno-spożywczych powinno być wykonane w języku polskim, w sposób czytelny, zrozumiały i widoczny, a w odniesieniu do artykułów rolno-spożywczych w opakowaniach jednostkowych - także w sposób nieusuwalny (ust. 2.). Nadto (ust.4) oznakowanie obejmuje wszelkie informacje w postaci wyrazów, opisu, znaku towarowego, firmy, elementów graficznych lub symboli odnoszące się do artykułów rolno-spożywczych, umieszczone na opakowaniu, w dokumencie, na ulotce, etykiecie, obwolucie albo zawieszce, które są dołączone do danego artykułu rolno-spożywczego, lub też go dotyczą. Oznakowanie (ust. 5) artykułu rolno-spożywczego nie może w szczególności wprowadzać w błąd konsumenta co do tożsamości tego artykułu, w tym jego rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, pochodzenia oraz sposobu produkcji, lub sugerować, że artykuł ten posiada specjalne właściwości, jeżeli ich nie posiada lub jeżeli inne podobne artykuły rolno-spożywcze posiadają takie właściwości. W myśl art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002, "wprowadzanie na rynek" oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania. Zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, ze zm.; Dz. Urzędowy Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, ze zm.), prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Przepis art. 16 powołanego rozporządzenia wskazuje, iż bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd. W związku z powyższym artykuły rolno-spożywcze powinny być zgodne z wymaganiami jakości handlowej na każdym etapie produkcji. Organy wskazały, że oznakowanie przedmiotowej partii produktu zawiera informacje zakwestionowane w toku postępowania kontrolnego, jak również postępowania administracyjnego zakończonego prawomocną decyzją nr [...][...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] marca 2017 r.: - nazwę handlową .,nalewka" - informację na kontretykiecie "długo leżakowana naturalna nalewka na świeże owoce pigwowcach" co stoi w sprzeczności z faktem, że produkt sporządzono z alkoholu etylowego pochodzenia rolniczego, wody demineralizowanej. soku z owoców pigwowca oraz syropu cukrowego. Zasadnie stwierdzono, że załącznik II do rozporządzenia nr 110/2008 wskazuje kategorie napojów spirytusowych, którymi powinien posługiwać się producent. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 110/2008 "Napoje spirytusowe są sklasyfikowane w kategorie zgodnie z definicjami zawartymi w załączniku II" Jak wskazano w art. 9 ww. rozporządzenia: "1. Napoje spirytusowe odpowiadające specyfikacjom produktów zdefiniowanych w kategoriach od 1 do 46 w załączniku II są w opisie, prezentacji i etykietowaniu opatrzone określoną tam nazwą handlową. 2. Napoje spirytusowe, które odpowiadają definicji zawartej w art. 2. ale które nie spełniają kryteriów włączenia do kategorii od 1 do 46 w załączniku II, są opatrzone w opisie, prezentacji i etykietowaniu nazwą handlową "napój spirytusowy". Bez uszczerbku dla ust. 5 niniejszego artykułu nazwy tej nie zastępuje się ani nie zmienia. (...) 8. Nazw handlowych napojów spirytusowych nie wolno zastępować żadnymi znakami towarowymi, nazwami marek czy nazwami wymyślonymi". Z uwagi na powyższe stwierdzono, że podając obligatoryjnie (art. 4 ww. rozporządzenia) nazwę handlową napoju spirytusowego strona skarżąca powinna wskazać jedną z kategorii uwzględnionych w załączniku II lub posłużyć się określeniem "napój spirytusowy" Nie dopełniając tego obowiązku naruszyła art. 9 ust. 2 ww. rozporządzenia. Informację "długo leżakowana naturalna nalewka na świeże owoce pigwowca" należało z uznać za niezgodną z faktem, że przedmiotowy produkt sporządzono z wykorzystaniem soku z owoców pigwowca, nie zaś z samych owoców. Wskazana informacja wyraźnie sugeruje produkcję opartą na zalaniu świeżych owoców pigwowca alkoholem i wydobyciu oraz utrwaleniu w alkoholu smaku i aromatu tychże owoców. Tym samym deklaracja producenta narusza art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011, zgodnie z którym "Informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd w szczególności (...) co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji". Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 3. kto "wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 złotych".. Przeciętny konsument jest wprawdzie osobą należycie poinformowaną, uważną i racjonalną, posiada zatem pewien zasób informacji, który potrafi wykorzystać dla samodzielnej analizy adresowanych do niego przekazów rynkowych, ale nie oznacza to, że producent może stosować oznaczenia, które z jednej strony wprowadzą w błąd konsumenta co do rodzaju i pochodzenia produktu a z drugiej są zastrzeżone dla innego produktu. Niemniej jednak nazwa produktu jest pierwszą informacją, którą bierze pod uwagę konsument podczas procesu decyzyjnego przy wyborze produktu w mniejszym stopniu korzystając z informacji umieszczonych na opakowaniu drobnym i słabo widocznym drukiem. Ze względu na fakt naruszenia zarówno krajowych jak i unijnych przepisów prawa żywnościowego (ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, rozporządzenie nr 110/2008 i rozporządzenie nr 1169/2011) w ocenie Sądu kara pieniężna wymierzona decyzją organu I instancji jest prawidłowa i uwzględnia zasadę proporcjonalność, mieści się w granicach dopuszczonych przez ustawodawcę. Należy zauważyć, że została ustalona z uwzględnieniem przesłanek wskazanych w art. 40a ust. 5 ww. cyt. ustawy. Stanowi ona ok. 8% kary maksymalnej, którą organ mógłby wymierzyć i ok. 0.02% przychodu strony oraz ok. 40% wartości przedmiotowej partii produktu. Posiada niewątpliwie cechy edukacyjno-wychowawcze i spełnia swoje cele fiskalne. Przepis art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy wiąże karę pieniężną z czynem polegającym na wprowadzaniu do obrotu artykułów rolno-spożywczych nieodpowiadających jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów. Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.