VI SA/Wa 2152/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2009 r. sprawy ze skargi "P." Sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie kosztów przeprowadzonych badań produktu 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] lipca 2008 r. ; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz "P." Sp. z o.o. z siedzibą w R.kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. P. Sp. z o.o. z siedzibą w R. wniosła skargę na postanowienie Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] uchylające w całości postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] lipca 2008 r. (pkt 1 zaskarżonego postanowienia) i orzekające co do istoty w ten sposób, że zobowiązano spółkę P. do uiszczenia kwoty 4123,60 złotych stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbek benzyny bezołowiowej 95 oraz oleju napędowego ( pkt 2 zaskarżonego postanowienia). Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] lipca 2007 r. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w K. przeprowadził kontrolę stacji paliw w miejscowości R., przy ul. [...], prowadzonej przez spółkę P. W trakcie kontroli pobrano do badań laboratoryjnych w celu przeprowadzenia badań jakościowych próbki benzyny bezołowiowej 95 oraz oleju napędowego. Przeprowadzenie badań pobranych próbek organ zlecił akredytowanemu laboratorium Instytutu Technologii Nafty w K. Przeprowadzone badania wykazały, że pobrane do badań paliwa nie spełniały wymagań jakościowych określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych. Dwoma decyzjami z dnia [...] listopada 2007 r. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wycofał z obrotu ok.1500 litrów przedmiotowej benzyny bezołowiowej Pb95 oraz około 1000 litrów przedmiotowego oleju napędowego. Po rozpatrzeniu odwołania spółki P. od powyższych decyzji Główny Inspektor Inspekcji Handlowej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcia (decyzje GIIH z dnia [...] lutego 2008r. Nr [...] oraz Nr [...]). Skargi wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzje GIIH z [...] lutego 2008 r. zostały przez Sąd prawomocnie odrzucone. W oparciu o sprawozdania ze wzmiankowanych badań [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej, działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej ( Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 25 ze zm.), § 9 ust.7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2002 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej ( Dz. U. Nr 57, poz. 522) art. 24 ust.1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw ( Dz. U. z 2006r., Nr 169, poz.1200) oraz art. 132 k.p.a. określił koszty przeprowadzonych badan próbek paliwa na kwotę 4123,60 złotych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano z jakich względów uznano, że nie są spełnione wymagania jakościowe pobranych próbek oraz że wysokość kosztów badań określono na podstawie kalkulacji cenowej akredytowanego laboratorium – Instytutu Technologii Nafty w K. Po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie, organ odwoławczy wydał w dniu [...] sierpnia 2008 r. postanowienie na podstawie którego uchylił w całości postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] lipca 2008 r. (pkt 1 zaskarżonego postanowienia) i orzekł, co do istoty w ten sposób, że zobowiązał spółkę P. do uiszczenia kwoty 4123,60 złotych stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbek benzyny bezołowiowej 95 oraz oleju napędowego (pkt 2 postanowienia). W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano m.in. art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. Natomiast w uzasadnieniu, powołując się na przepis art.138§1 pkt 2 k.p.a. Główny Inspektor Inspekcji Handlowej stwierdził, że organ pierwszej instancji w sentencji zaskarżonego rozstrzygnięcia określił wysokość kosztów przeprowadzonych badań natomiast, wbrew dyspozycji art. 24 ust.1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, nie zobowiązał kontrolowanego do uiszczenia kwoty stanowiącej ich równowartość. Zdaniem organu odwoławczego w rozpatrywanym stanie faktycznym możliwe było usunięcie stwierdzonej wadliwości orzeczenia organu pierwszej instancji i wydanie postanowienia o charakterze merytoryczno – reformatoryjnym. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu organ stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Jedyną podstawę do ustalenia wysokości należności pieniężnej za przeprowadzone badania jest faktura wystawiona przez kierownika akredytowanego laboratorium, a nie cennik badań poszczególnych parametrów jakościowych paliw będący załącznikiem do umowy zawartej z laboratorium przez organ Inspekcji Handlowej. Nadto stwierdził, że postępowanie w niniejszej sprawie jest niezależne od postępowań w sprawie dotyczącej zabezpieczenia paliw i wycofania ich z obrotu stąd skierowanie skarg do sądu administracyjnego w ostatnio wymienionych sprawach nie stanowi kwestii prejudycjalnej w rozumieniu art. 97§1 pkt 4 k.p.a. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka P. nie negując obowiązku poniesienia przedmiotowych kosztów przeprowadzonych badań zakwestionowała sposób ustalenia ich wysokości. W uzasadnieniu skargi zaakcentowano, że stwierdzenie w toku badań przekroczeń świadczących o niespełnieniu wymagań jakościowych pobranych próbek paliwa obligowało organ do nałożenia na stronę obowiązku uiszczenia stosownej zapłaty za te badania. Jednocześnie skarżąca zarzuca, że organ zarówno pierwszej jaki i drugiej instancji nie wyjaśnił na jakiej podstawie były ustalone tak wysokie koszty badań. Stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu postanowienia, że wysokość opłaty ustalono na podstawie faktury wystawionej przez akredytowane laboratorium wykonujące badania strona uznała za niewystarczające. Spółka zarzuciła ponownie, że organ nie wstrzymał się z wydaniem przedmiotowego postanowienia do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1036/08, które to postępowanie, w jej ocenie, stanowiło prejudykat w niniejszej sprawie, co z kolei nakładało na organ obowiązek zawieszenia postępowania na podstawie art. 97§1 pkt 4 k.p.a. Wskazując na powyższe uchybienia, P. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej punktu 2 oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na wniosek strony zawarty w skardze tj. żądanie uchylenia zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej punktu 2 w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że w rozpatrywanej sprawie postanowienie organu odwoławczego zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 zd. pierwsze k.p.a. Świadczy o tym zarówno treść samego rozstrzygnięcia jak i uzasadnienie postanowienia. W tym stanie rzeczy, podanie w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zamiast art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. należy traktować w kategoriach oczywistej omyłki o jakiej mowa w art. 113 § 1 k.p.a. Osnowa decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. składa się z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchyla oznaczone rozstrzygnięcie organu I instancji i określa zakres tego uchylenia (w całości lub w części), natomiast w drugiej organ odwoławczy rozstrzyga sprawę co do istoty. Powyższe elementy mają charakter obligatoryjny. Ponieważ z motywów skargi wynika, że strona nie kwestionuje samej zasady tj. konieczności poniesienia kosztów zapłaty za badania, a jedynie ich wysokość z uwagi na brak dostatecznego wyjaśnienia tej kwestii w uzasadnieniu postanowienia to wniosek strony o uchylenie zaskarżonego postanowienia jedynie w zakresie punktu 2 należy potraktować jako żądanie uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości z powodu naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zarzut jest uzasadniony. Zgodnie z art. 24 ust.1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że paliwo nie spełnia wymagań jakościowych określonych w ustawie, Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej zobowiązuje kontrolowanego, w drodze postanowienia, do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. Na postanowienie służy zażalenie. Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej ustala wysokość należności pieniężnej, o której mowa w ust. 1, na podstawie faktury wystawionej przez kierownika akredytowanego laboratorium, w którym wykonano badania próbki (art. 24 ust.4). Kontrolowany jest obowiązany, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia, uiścić należność pieniężną, o której mowa w ust. 1, na rachunek wojewódzkiego inspektoratu Inspekcji Handlowej (ust.6 cytowanego przepisu). Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że maksymalna kwota jaką może zostać obciążony kontrolowany podmiot nie może przekroczyć równowartości kosztów przeprowadzonych badań. Zawarte w art. 24 ust.4 stwierdzenie, że organ ustala wzmiankowaną należność na podstawie faktury wystawionej przez kierownika akredytowanego laboratorium w żadnym razie nie uprawnia organu do postawienia tezy, tak jak uczynił to w niniejszej sprawie, że kwota w postanowieniu wydanym na podstawie art. 24 ust.1 omawianej ustawy jest zawsze równa kwocie wykazanej na fakturze wystawionej przez kierownika laboratorium wykonującego badania. Zdaniem Sądu, użycie w omawianym przepisie sformułowania "Wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej ustala wysokość należności pieniężnej (...) na podstawie faktury" wskazuje, że cytowane przepisy nie dają organowi podstawy do przepisania w postanowieniu wydanym na podstawie art. 24 ust.1 omawianej ustawy kwoty wskazanej na fakturze, bez dokonania jakiejkolwiek weryfikacji tejże należności. Ustalenie przez organ należności stanowi, zdaniem Sądu, rezultat dokonanej weryfikacji. W ocenie Sądu, strona musi mieć realną możliwość zakwestionowania wysokości należnej kwoty, która nie może przekroczyć, jak już wyżej wskazano, równowartości kosztów przeprowadzonych badań. Tym bardziej, że kontrolowany nie ma wpływu na wybór podmiotu wykonującego badania pobranych próbek natomiast organ ma możliwość zanegowania prawidłowości wywiązania się przez laboratorium z umowy regulującej przeprowadzanie badań pobranych próbek (v. art. 25 cytowanej ustawy). Powyższą wykładnię przepisu art. 24 ust.1 ustawy wzmacnia dodatkowo fakt, że wpływ z należności wynikającej z tego postanowienia stanowi dochód budżetu państwa (art. 24 ust.6 ustawy), a w konsekwencji podlega przymusowej egzekucji. Przepis art. 24 ust.1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw rozumiany w sposób wyżej podany daje stronie ochronę realną a nie iluzoryczną przed obciążeniem nadmiernymi kosztami. Należy podkreślić, że treść uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia powinna dokumentować wypełnienie przez organ obowiązków procesowych i odnosić się do zakresu przeprowadzonego postępowania w sprawie. Art. 124 § 2 k.p.a. stanowi, iż postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Zgodnie natomiast z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu faktycznym postanowienia organ powinien ustosunkować się do wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zasadniczym celem uzasadnienia prawnego jest natomiast wykazanie, że przyjęte w postanowieniu rozstrzygnięcie jest wynikiem poprawnego logicznie procesu stosowania normy materialnej przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych, skutkiem czego treść rozstrzygnięcia należy uznać za zgodną z prawem (vide: Dawidowicz - Postępowanie Administracyjne, s. 103). Przenosząc powyższe rozważania teoretyczne na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wyczerpujące przedstawienie motywów, jakimi kierował się organ uznając, że zachodzą przesłanki do obciążenia strony kosztami przeprowadzonych badań w wysokości 4123, 60 złotych miało w tej sprawie szczególne znaczenie, gdyż strona w toku postępowania administracyjnego kwestionowała (i nadal w skardze kwestionuje) ustaloną należność. Z tych obowiązków organ nie wywiązał się w sposób należyty. Biorąc pod uwagę treść powołanych wyżej przepisów organ w uzasadnieniu postanowienia obciążającego stronę kosztami przeprowadzonych badań zobowiązany był do wskazania na jakiej podstawie ustalił wysokość przedmiotowej kwoty. Przy czym nie może być wystarczającym uzasadnieniem dla wysokości kosztów badań, którymi organ obciążył stronę powołanie się jedynie na fakturę wystawioną przez akredytowane laboratorium, w tym wypadku Instytutu Technologii Nafty w K. Ustalenie należnej kwoty na podstawie omawianej faktury musi obejmować analizę poszczególnych jej składowych odnoszących się stricte do przedmiotowego badania, zważywszy że znajdująca się w aktach administracyjnych potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia faktury VAT Nr [...] z dnia [...] lipa 2007 r. opiewa na sumę [...] złotych a więc należność wielokrotnie przewyższającą kwotę którą obciążono skarżącą spółkę. Z tej faktury w żaden sposób nie można wywieść jaki był koszt badań spornych próbek. W ponownym postępowaniu organ powinien jednoznacznie wskazać, co w rozpatrywanej sprawie składa się na koszty przeprowadzonych badań, zważywszy, iż w omawianej fakturze wyszczególniono dwie pozycje tj. kwotę za przeprowadzone badania jakości próbek benzyn i oleju napędowego oraz za specjalistyczny transport próbek. Niewyjaśnienie przez organy obu instancji okoliczności faktycznych, które legły u podstaw ustalenia wysokości kosztów przeprowadzonych badań i w konsekwencji obciążenie strony kwotą 4123,60 złotych uniemożliwia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu ocenę, czy zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku