VI SA/Wa 2156/12

WyrokWSA w Warszawie2013-01-18

Skład orzekający: Andrzej Wieczorek, Grażyna Śliwińska, Halina Emilia Święcicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy negatywny wynik z kolokwium po aplikacji notarialnej może stanowić podstawę do odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że negatywny wynik z kolokwium po aplikacji notarialnej nie może stanowić podstawy do odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. "Odbycie aplikacji" zgodnie z przepisami ustawy Prawo o notariacie i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości oznacza spełnienie wymogów szkoleniowych w określonym czasie, a niekoniecznie uzyskanie pozytywnych wyników z kolokwiów. Organy samorządu notarialnego nie są uprawnione do dokonywania wykładni przepisów w sposób tworzący nowe normy prawne, które ograniczałyby prawa aplikantów.
Stan faktyczny
Skarżąca J. S. wniosła o wydanie zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej. Rada Izby Notarialnej odmówiła wydania zaświadczenia, wskazując na negatywny wynik z kolokwium po II roku aplikacji i poprawkowego. Krajowa Rada Notarialna utrzymała tę decyzję w mocy. Skarżąca podniosła, że negatywne wyniki kolokwiów nie powinny mieć wpływu na wydanie zaświadczenia, a organy samorządu notarialnego nie mają kompetencji do tworzenia takich sankcji.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną uchwałę Krajowej Rady Notarialnej oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w L., stwierdził, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu, i zasądził od Krajowej Rady Notarialnej na rzecz J. S. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w L. z dnia [...] lipca 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Notarialnej na rzecz J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] sierpnia 2012 r. Krajowa Rada Notarialna utrzymała w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] lipca 2012 r., którą to uchwałą odmówiono J. S. wydania zaświadczenia potwierdzającego odbycie aplikacji notarialnej. Podstawą prawną wydania zaskarżonej uchwały był art. 72 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.) – dalej P.o.n., oraz art. 219 k.p.a., art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. J. S., dalej zwana skarżącą, wystąpiła do Rady Izby Notarialnej w [...] z wnioskiem o wydanie jej zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej. Rada Izby Notarialnej w [...] odmówiła wydania zaświadczenia, w uzasadnieniu swojej uchwały wyjaśniła, że zgodnie z art. 72 P.o.n. aplikacja notarialna rozpoczyna się dnia 1 stycznia każdego roku, trwa 2 lata i 6 miesięcy i polega na zaznajomieniu się aplikanta z całokształtem pracy notariusza. W ramach szkolenia aplikant obowiązany jest do zaznajomienia się z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczystoksięgowych. Program aplikacji ustalany jest przez Krajową Radę Notarialną, która sprawuje nadzór nad szkoleniem aplikantów (art. 40 ust. 9 P.o.n.). Aplikację notarialną w oparciu o tenże program organizuje i prowadzi rada właściwej izby notarialnej, a organizację tej aplikacji określają przepisy, wydanego na podstawie art. 75 ustawy, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. Nr 258, poz. 2169 ze zm.) – dalej także jako "rozporządzenie". Izba wskazała, że na podstawie delegacji ustawowej oraz § 13 wymienionego rozporządzenia, Krajowa Rada Notarialna uchwałą z dnia 18 września 2009 r. ustaliła program aplikacji. W ramach przewidzianego art. 218 § 2 k.p.a. postępowania dowodowego Rada Izby Notarialnej w [...] ustaliła: skarżąca została wpisana na listę aplikantów notarialnych, podczas trwania aplikacji notarialnej odbywała praktyczną naukę zawodu pod patronatem wskazanego notariusza, który wydał o niej pozytywną, pisemną opinię, skarżąca odbyła wymaganą 6 miesięczną praktykę sądową, sędziowie, pod których kierunkiem aplikantka odbywała praktykę w wydziałach ksiąg wieczystych i cywilnym sądu rejonowego oraz sądzie gospodarczym wydali pisemne opinie, skarżąca uczestniczyła w organizowanych przez Radę Izby Notarialnej w [...] zajęciach seminaryjnych oraz ustaliła, że łączny czas nieobecności w każdym roku aplikacji nie przekroczył liczby dni określonej w § 4 i § 5 rozporządzenia. Wskazano, że skarżąca nie uzyskała pozytywnej oceny z kolokwium po II roku aplikacji przeprowadzonego w dniach 13-15 stycznia 2012 r. oraz z kolokwium poprawkowego, a tym samym nie zrealizowała programu aplikacji notarialnej. W konsekwencji uznano, że skarżąca nie spełnia warunków do uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Od uchwały J. S. złożyła zażalenie wnosząc o jej uchylenie, potwierdzenie uprawnień do otrzymania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Radzie Izby Notarialnej w [...]. Skarżąca zwróciła uwagę na uchyloną uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w sprawie wydawania zaświadczeń o odbyciu aplikacji notarialnej, która uzależniała uzyskanie zaświadczenia od pozytywnego wyniku z obu kolokwiów. Minister Sprawiedliwości w dniu 2 listopada 2011 r. złożył do Sądu Najwyższego skargę na przedmiotową uchwałę, skutkiem czego Krajowa Rada Notarialna, przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd Najwyższy, uchwałą z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], uchyliła wymienioną uchwałę. Dodatkowo, skarżąca podniosła, że podczas kolokwium po II roku aplikacji, ówczesny Prezes Rady Izby Notarialnej w [...] oświadczył, że niezaliczenie kolokwiów nie będzie mieć żadnych negatywnych konsekwencji dla aplikantów. Skarżąca podkreślała, że Minister Sprawiedliwości zwracał uwagę na brak przepisów sankcjonujących nie złożenie z wynikiem pozytywnym kolokwium, w szczególności na brak sankcji polegającej na odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, wywodzonej na podstawie orzecznictwa Sądu Najwyższego, organy samorządu notarialnego nie są uprawnione do dokonywania wykładni przepisów ustawowych przez utożsamianie określenia "zaznajomienie się" aplikanta z całokształtem pracy notariusza i czynnościami sądów z "odbyciem aplikacji" jako z koniecznością uzyskania pozytywnych ocen z kolokwiów i sprawdzianów. Organy samorządu notarialnego nie mają kompetencji (tak np. jak organy samorządu adwokackiego) do dokonywania oceny przydatności aplikanta do wykonywania zawodu notariusza. Krajowa Rada Notarialna uchwałą z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Izby Notarialnej w L. Wskazując na poglądy doktryny odnoszące się do rozumienia "pieczy nad wykonywaniem zawodu zaufania publicznego" KRN stwierdziła, że organizacja aplikacji notarialnej jest elementem owej "pieczy" dla zapewnienia jak najwyższego poziomu szkolenia, co oznacza także konieczność weryfikacji nabytej wiedzy przez aplikantów. Zdaniem organu samorządu tezę tę wspiera treść § 13 rozporządzenia. Ustawodawca, jak podnoszono, celowo nie unormował w szerszym zakresie kwestii owych kolokwiów i sprawdzianów, pozostawiając to organom samorządu zawodowego. Na podstawie art. 40 § 1 pkt 9 i art. 73 P.o.n. do kompetencji Krajowej Rady Notarialnej oddano ustalanie programu aplikacji, a więc uchwała KRN nr [...] z dnia [...] września 2009 r. ze zm. jest umocowana w wymienionych przepisach zawierając normy obowiązującego prawa wewnątrzkorporacyjnego. Uchwały te nie były kwestionowane przez Ministra Sprawiedliwości. W rozumieniu art. 74 § 2 ustawy przez "ukończenie aplikacji" należy rozumieć wywiązanie się z wymaganych obowiązków, np. zdanie egzaminów. Otrzymanie więc zaświadczenia o odbyciu aplikacji musi się wiązać ze spełnieniem obowiązków przewidzianych programem aplikacji, czyli także ze zdaniem kolokwiów. Skoro zatem KRN w uchwale o programie aplikacji przewidziała kolokwia, których celem jest sprawdzenie wiedzy aplikanta nabytej w czasie aplikacji, to aby mówić o ukończeniu aplikacji przyjąć należy, że aplikant przewidziane programem kolokwia zaliczył. W ocenie KRN wniosek taki daje się wyprowadzić z treści przepisów rozporządzenia i z art. 72 § 1 ustawy – Prawo o notariacie. Celem każdego szkolenia jest konieczność sprawdzenia nabytej wiedzy, także w czasie trwania szkolenia, co jest potwierdzeniem spełnienia przez aplikanta obowiązku stałego podnoszenia poziomu wiedzy zawodowej. Bez tej weryfikacji niemożliwym byłoby ustalenie, czy aplikant faktycznie podnosi swój poziom wiedzy. Sama natomiast weryfikacja podnoszenia wiedzy w czasie aplikacji nie może wyłącznie polegać na przystąpieniu do kolokwium, gdyż przez "złożenie kolokwium" należy rozumieć otrzymanie z tego sprawdzianu wyniku pozytywnego, co jest logiczne. Jeżeli zatem aplikant podczas aplikacji nie złożył któregokolwiek z kolokwium, to tym samym nie wykonał swojego obowiązku w zakresie objętym programem aplikacji i nie jest uprawniony do otrzymania zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Rozumowanie przeciwne prowadziłoby do absurdalnych sytuacji o braku w ogóle obowiązku przystępowania do kolokwiów i w rezultacie do stwierdzenia, że rada właściwej izby notarialnej pozbawiona byłaby praktycznie możliwości realizacji § 13 rozporządzenia. Osoba, która mimo faktu bycia aplikantem nie wykonuje swoich obowiązków i nie posiada wiedzy określonej programem szkolenia, nie może zostać uznana za osobę, która odbyła aplikację. Odbywanie aplikacji to nie "branie udziału w aplikacji" lecz czynne uczestniczenie w procesie zdobywania wiedzy i podwyższania kwalifikacji sprawdzalne w trybie § 13 rozporządzenia przez przeprowadzenie kolokwium/sprawdzianu. Na powyższą uchwałę J. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę domagając się uchylenia zaskarżonej uchwały, nakazania wydania żądanego zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację zawartą w zażaleniu. Wskazywała na brak regulacji prawnych przyznania organom samorządu zawodowego notariuszy kompetencji analogicznych, jak organom samorządu innych zawodów prawniczych, sprawdzania w toku aplikacji przydatności kandydata na stanowisko notariusza. Zatem kompetencji takich nie można domniemywać lub ich tworzyć przez uchwalanie aktów wewnątrzkorporacyjnych. Akty te (uchwały organów samorządu notarialnego) mogą być wydawane na podstawie umocowania ustawowego i nie mogą być sprzeczne z przepisami ustawy. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Notarialna wnosiła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna. Spór pomiędzy stronami toczy się na tym tle, jakie znaczenia, wagę i wpływ ma okoliczność nie zdania kolokwium na obowiązek wydania zaświadczenia i czy w ogóle taki prawnonormatywny związek zachodzi. Notariat stoi na stanowisku, że skoro Minister Sprawiedliwości w § 13 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. Nr 258, poz. 2169 ze zm.), dał korporacji możliwość przeprowadzania sprawdzianów opanowania wiedzy przez aplikantów to konsekwencją dla aplikanta, który złożył kolokwium z wynikiem negatywnym, powinno być niedopuszczenie go do zdawania egzaminu. Stosownie bowiem do art. 74 § 2 – ustawy Prawo o notariacie, aplikant aby mógł przystąpić do egzaminu, będącego w istocie ostatecznym sprawdzianem przydatności do zawodu notariusza, musi przedłożyć zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej. Zdaniem samorządu zawodowego notariuszy przez odbycie aplikacji należy rozumieć przejście toku szkolenia i wylegitymowanie się w czasie aplikacji (przez pozytywne złożenie kolokwiów) opanowaniem wiedzy objętej tym szkoleniem. Stanowiska samorządu notariuszy, w świetle ustawy – Prawo o notariacie i rozporządzenia, nie można podzielić, jak i nie można uznać za uzasadnione postanowieniami zawartymi w uchwałach samorządu zawodowego, gdyż akty te nie mogą być niezgodne z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, co było już kwestią związaną z uchwałą Krajowej Rady Notarialnej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. Uchwała ta została zaskarżona przez Ministra Sprawiedliwości do Sądu Najwyższego, lecz nie doczekała się rozpoznania przez ten sąd, bowiem KRN przed rozprawą uchwałę uchyliła uchwałą nr [...] r. z dnia [...] listopada 2011 r. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r., jak podkreślał Sąd Najwyższy w tezie 2 wyroku z dnia 13 maja 2010 r. wydanym w sprawie III ZS 4/10, nie jest sprzeczne z ustawą. W tezie 3 tego wyroku stwierdzono, że rada izby notarialnej jest odpowiedzialna za organizację i odbywanie aplikacji notarialnej zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Istotnym w tej sytuacji jest prześledzenie, na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego – ustawy i rozporządzenia – rozumienie wyrażenia "odbycie aplikacji", bowiem ten zwrot jest odmiennie rozumiany przez samorząd notarialny i skarżącego. Zgodnie z przepisem art. 72 ustawy – Prawo o notariacie: aplikacja notarialna rozpoczyna się 1 stycznia każdego roku, trwa 2 lata i 6 miesięcy i polega na zaznajomieniu się aplikanta z całokształtem pracy notariusza. W ramach szkolenia aplikant jest obowiązany do zaznajomienia się z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczystoksięgowych (§ 1). Aplikantowi, który odbył aplikację notarialną, o której mowa w § 1, rada właściwej izby notarialnej wydaje zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej (§ 2). Z treści § 2 cytowanego przepisu ustawy należy wyprowadzić stwierdzenie, że odbycie aplikacji, to nic innego jak spełnienie wymagań określonych w § 1 – aplikacja musi zamknąć się w okresie ("trwa" jak stanowi ten przepis) 2 lat i 6 miesięcy; w ramach szkolenia aplikant musi zaznajomić się z czynnościami notariusza i z czynnościami wskazanych sądów. Tak przepisy ustawy pojmują "odbycie aplikacji notarialnej". Przechodząc na grunt przepisów rozporządzenia należy stwierdzić, że odbywanie aplikacji nie odbiega od tak pojmowanego "odbywania aplikacji notarialnej" określonego w ustawie. W przepisach § 1 ust. 1 i 2 oraz § 6 rozporządzenia, odbywanie aplikacji notarialnej rozumie się jako odbywanie jej u notariusza, a więc należy rozumieć zgodnie z art. 72 § 1 ustawy, jako zaznajamianie się z całokształtem pracy notariusza. W § 5 ust. 1 rozporządzenia dookreślono okres owego zaznajamiania się z całokształtem pracy notariusza jaki jest wymagany dla aplikanta w wymiarze tygodniowym, któremu rada izby notarialnej wyznaczyła notariusza. W § 9 ust. 1 rozporządzenia przez odbywanie aplikacji w sądach w łącznym wymiarze 6 miesięcy rozumie się, zgodnie z art. 72 § 1 ustawy, odbycie szkolenia we wskazanych sądach przez zaznajomienie się z czynnościami tych sądów. W § 2 rozporządzenia określono obowiązki aplikanta notarialnego jako – sumienne wykonywanie powierzonych mu obowiązków i poleceń, uczestniczenie w zajęciach szkoleniowych i stałe podnoszenie poziomu wiedzy zawodowej. Żaden z tych obowiązków, w tym także podany w kolejności jako trzeci, nie daje podstawy do stwierdzenia, że negatywny wynik z kolokwium powoduje skutek w postaci odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Również z § 13 rozporządzenia nie daje się wyprowadzić takiego skutku, podobnie jak z zapisów uchwały Krajowej Rady Notarialnej nr [...] z [...] września 2009 r. uzupełnionej uchwałą nr [...] wskazanych w § 1 ust. 2 zdanie ostatnie, w § 3 i w § 6. Jedyny skutek uzyskania przez aplikanta negatywnego wyniku z kolokwium, to obowiązek powtarzanie tego kolokwium (§ 6 pkt 16 uchwał), a nie odmowa wydania zaświadczenia wskazanego w przepisach art. 72 § 2 i w art. 74 § 2 ustawy. Z omawianych przepisów ustawy – Prawo o notariacie i rozporządzenia należy wyprowadzić wniosek, iż oba te akty prawa powszechnie obowiązującego rozumieją "odbycie aplikacji notarialnej" jako odbycie szkoleń u notariusza i we właściwych sądach polegających na zapoznaniu się z całokształtem pracy notariusza i z czynnościami sądów, w okresach wskazanych w rozporządzeniu oraz w czasie trwania aplikacji w okresie podanym w art. 72 § 1 ustawy. Tymczasem samorząd zawodowy notariuszy z pojęcia "odbycie aplikacji notarialnej" wyprowadza nieuprawniony wniosek, że w owym odbyciu aplikacji należy umieścić także sprawdziany wiedzy aplikanta i uzależnić wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji od wyniku tych sprawdzianów. W ocenie Sądu w składzie orzekającym takie rozumienie tego określenia nie daje się wyprowadzić z przepisów ustawy oraz z § 13 rozporządzenia. Rada izby notarialnej może dla sprawdzenia stopnia opanowania przez aplikantów notarialnych dziedzin prawa, z których prowadzone jest szkolenie, przeprowadzać kolokwia i sprawdziany. Godzi się, aczkolwiek ubocznie, w tym miejscu zauważyć, że Minister Sprawiedliwości rozporządzeniem z dnia 19 grudnia 2012 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. z 2012 poz. 1449) m.in. uchylił sporny w sprawie § 13 zmienionego rozporządzenia. Kontynuując uwagi o prawidłowości argumentacji Notariatu, że w odbyciu aplikacji zawiera się przeprowadzanie sprawdzianu wiedzy aplikantów warunkującego wydanie zaświadczenia należy zauważyć, iż z art. 73 ustawy - aplikację notarialną organizuje i prowadzi rada izby notarialnej na podstawie programu ustalonego przez Krajową Radę Notarialną – nie można wyprowadzać kompetencji dla samorządu zawodowego dokonywania obowiązującej wykładni prawa powszechnie obowiązującego (por. uzasadnienie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2010 r. wydanego w sprawie III ZS 2/10). Do działań organów samorządu notarialnego podejmowanych w formie uchwał ma zastosowanie przepis art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (por. uzasadnienie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 sierpnia 2010 r. wydanego w sprawie III ZS 18/10). Analogicznym przepisem jest art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jeżeli zatem organy samorządu zawodnego notariuszy odmawiają wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, do którego wydania są obowiązane zgodnie z art. 72 § 2 ustawy – Prawo o notariacie, w sytuacji w której aplikant spełnił wymagania "odbycia aplikacji" wskazane w art. 72 § 1 i w podanych wcześniej przepisach rozporządzenia, to powinny podać konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego dającego podstawę dla podjęcia takiej uchwały. W państwie demokratycznym, w którym rządzi prawo, organy władzy publicznej mogą powstać tylko na podstawie prawnej, a normy prawne muszą określać ich kompetencje, zadania i tryb postępowania, wyznaczając tym samym granice ich aktywności. Organy te mogą działać tylko w tych granicach. O ile jednostka ma swobodę działania zgodnie z zasadą, że co nie jest wyraźnie zabronione przez prawo, jest dozwolone, to organy władzy publicznej mogą działać tylko tam i o tyle, o ile prawo je do tego upoważnia, przy czym obywatel może zawsze domagać się podania podstawy prawnej, na jakiej organ podjął konkretną działalność. Jest to zgodne z wymogami wynikającymi z zasady demokratycznego państwa prawnego. Kontrolę przestrzegania tych zasad sprawują organy działające w trybie nadzoru, sądy, a także Trybunał Konstytucyjny (W. Skrzydło, Komentarz do art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Zakamycze 2002). Sąd dokonując kontroli zaskarżonej uchwały stwierdza, że podany w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepis art. 72 ustawy – Prawo o notariacie, jak i w uzasadnieniu uchwały § 13 rozporządzenia, z przyczyn omówionych wcześniej, nie uzasadniał odmowy wydania wnioskowanego przez skarżącego zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Zauważyć także należy, że samorząd notariuszy nie może konstruować normy prawnej dla takiego zachowania przez dokonywanie obowiązującej wykładni przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a już na pewno nie przez uzasadnianie odmowy wydania owego zaświadczenia argumentacją przedstawianą w uchwale. Argumentację tę można pokrótce streścić w ten sposób: Skoro § 13 rozporządzenia daje możliwość samorządowi przeprowadzanie kolokwiów, to należy przyjąć, że kolokwia służą do sprawdzenia wiedzy aplikanta. Jeżeli zatem aplikant nie wykazał się pożądaną wiedzą, to nie można wydać mu zaświadczenia o odbyciu aplikacji, stanowiącego warunek dopuszczenia do egzaminu. Argumentację taką można postrzegać jedynie w kategoriach słusznościowych, gdyż nie znajduje ona żadnego ugruntowania w przepisach Prawa o notariacie, jak również w przepisach rozporządzenia. Krajowa Rada Notarialna podnosiła, że uzależnienie wydania przedmiotowego zaświadczenia od wyniku kolokwium, wyprowadziła z wykładni przepisów ustawy – Prawo o notariacie i z przepisów rozporządzenia, mając na względzie przepisy regulujące uprawnienia innych korporacji prawniczych – adwokatów i radców prawnych. Podkreślano, iż dla właściwego zrozumienia przepisu organ je stosujący jest uprawniony do dokonania jego wykładni, zdaniem Sądu przez rozumienie jej jako interpretacji istniejącego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego (przykładowo wyrok z 17 marca 2010 r. w sprawie III ZS 2/10), organy samorządu zawodowego notariuszy nie są uprawnione do dokonywania powszechnie obowiązującej wykładni prawa, a właśnie wykładnią celowościowo-funkcjonalno-systemową dokonano i to w celu wywiedzenia normy prawnej dającej podstawę do odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Należy zatem jeszcze raz podkreślić, że samorząd zawodowy notariuszy, przez dokonanie wykładni celowościowo-funkcjonalno-systemową, nie mógł "wytworzyć" normy prawnej wiążącej negatywny wynik z kolokwium z odmową wydania przedmiotowego zaświadczenia. Dokonując takiej wykładni "uzupełniającej" treść przepisów art. 72 i art. 74 § 2 ustawy – Prawo o notariacie w efekcie przepisy te naruszył. W tych warunkach, stwierdzając naruszenie wymienionych przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania postanowił w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło