VI SA/Wa 2157/18

WyrokWSA w Warszawie2019-03-20

Skład orzekający: Grażyna Śliwińska, Pamela Kuraś-Dębecka, Grzegorz Nowecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy brak uzyskiwania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej w określonych okresach, przy jednoczesnym braku formalnego zawieszenia tej działalności, wyłącza obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu tej działalności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej rodzi jedynie domniemanie faktyczne podjęcia i wykonywania działalności. Brak uzyskiwania przychodów z działalności gospodarczej w określonych okresach, mimo braku formalnego jej zawieszenia, może świadczyć o faktycznym niewykonywaniu tej działalności, co w konsekwencji może wyłączyć obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu. Organy administracji mają obowiązek ustalić i ocenić, czy faktycznie działalność była prowadzona, biorąc pod uwagę m.in. uzyskiwanie przychodów.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) w przedmiocie podlegania przez W. S. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarżący kwestionował ustalenie, że podlegał ubezpieczeniu przez cały okres od 1 sierpnia 1999 r. do 7 września 2011 r., argumentując, że w niektórych okresach faktycznie nie prowadził działalności, mimo braku formalnego jej zawieszenia, a jego dochody pochodziły z umów o pracę. Organy administracji, w tym Prezes NFZ, ostatecznie uchyliły decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej okresów, w których skarżący nie uzyskał przychodów z działalności gospodarczej, uznając, że w tych okresach nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. (dalej "Dyrektor OW NFZ"), decyzją z [...] maja 2014 r., stwierdził, że W. S. (dalej "Skarżący"), w okresie od 1 sierpnia 1999 r. do 7 września 2011 r., podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, a to z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, zarejestrowanej pod nr wpisu 2017. Jako podstawę prawną decyzji Dyrektor OW NFZ wskazał art. 107 ust. 5 pkt 16 oraz art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j.t. Dz.U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027 ze zm.), dalej "ustawa o świadczeniach" w zw. z art. 8 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. z 1997 r., nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. z 2003 r., nr 45, poz. 391 ze zm.), art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267), dalej "k.p.a.". Powyższa decyzja została przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ"), w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylona w części stwierdzającej podleganie przez Skarżącego ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2002 r., od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2008 r. oraz od 1 stycznia 2010 r. do 7 września 2011 r., a w pozostałej części utrzymana w mocy. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcie Prezes NFZ wskazał art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach (Dz.U. z 2018 r., poz. 1510 ze zm.) w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U z 2017 r., poz. 1778 ze zm.), dalej "s.u.s." oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935). Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktyczno-prawnym. W listopadzie 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. Inspektorat w K. (dalej "ZUS") zwrócił się do Dyrektora OW NFZ o rozpatrzenie sprawy dotyczącej objęcia Skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej, zarejestrowanej pod nr wpisu 2017. Z informacji przesłanych przez ZUS wynika, że: • działalność gospodarcza Skarżącego została wpisana do właściwej ewidencji 8 czerwca 1993 r., z datą jej rozpoczęcia 8 czerwca 1993 r. (wpis nr 2017), a wykreślona 8 września 2011 r. (v. pismo Urzędu Miejskiego w K. oraz decyzja Burmistrza K.); • Skarżący, z tytułu prowadzonej działalności, do ubezpieczenia zdrowotnego zgłosił się od 1 stycznia 1999 r. do 31 lipca 1999 r.; • w okresach od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2003 r. oraz od 1 kwietnia 2004 r. do 3 lutego 2012 r. Skarżący podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umów o pracę, zatem - w oparciu o art. 9 ust. 1 i ust. 1a s.u.s. (Dz.U. z 2009 r. nr 205 poz. 1585 ze zm.), spełniał warunki do wyłączenia z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności; • za lata 2001-2002, 2005-2008 oraz 2010-2011 Skarżący nie uzyskiwał przychodów z tytułu ww. działalności oraz że nie zgłaszał jej zawieszeń (v. pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z [...] października 2013 r. oraz Urzędu Miejskiego w K.). W konsekwencji Dyrektor OW NFZ wszczął wobec Skarżącego postępowanie, o czym go zawiadomił i pouczył o przysługujących mu prawach oraz ciążących na nim obowiązkach. Organ wezwał Skarżącego do złożenia wyjaśnień. W toku postępowania ZUS podał, że w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 31 marca 2004 r. Skarżący podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umów o pracę, zatem - w oparciu o art. 9 ust. 1 i ust. 1a s.u.s. spełniał warunki do wyłączenia z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności. Skarżący nie zajął stanowiska w sprawie. W tym stanie rzeczy Dyrektor OW NFZ stwierdził, ze Skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu poradzonej działalności gospodarczej w okresie od 1 sierpnia 1999 r. do 7 września 2011 r. W złożonym w terminie odwołaniu Skarżący zarzucił nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Podał, że jego działalność gospodarcza miała charakter incydentalny, była odwieszana na bardzo krótkie okresy, a dochody jego pochodziły ze stosunku pracy - z tytułu umowy o pracę. Podał, że ze sprawy wynika, że w okresie dwóch, a potem czterech lat, nie uzyskiwał jakichkolwiek przychodów z tytułu działalności gospodarczej, co dowodzi, że w tych okresach działalność ta była zawieszona. Skarżący poinformował, że sprawy związane jego działalnością gospodarczą prowadziło biuro księgowe i wg jego wiedzy księgowa zgłaszała i wyrejestrowywała go z ubezpieczenia zdrowotnego zgodnie z faktycznymi okresami prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Prezes NFZ wezwał Skarżącego do przedstawienia dokumentów, np. w postaci zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o złożonych zeznaniach podatkowych za poszczególne lata/miesiące, osiągniętych przychodach, odprowadzonym podatku, czy prowadzonej dokumentacji firmy z tytułu zarejestrowanej działalności gospodarczej - jednoznacznie potwierdzające w tym wypadku - nieprowadzenie działalności gospodarczej w spornym okresie. Skarżący w odpowiedzi przekazał kserokopie zeznań podatkowych PIT-28 oraz PIT-28/A za lata 2006-2011, z których wynika, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie uzyskał żadnych przychodów. Prezes NFZ na wstępie skarżonej decyzji wyjaśnił jej stan prawny. Wskazał, że w okresie objętym decyzją Dyrektora OW NFZ, tj. od 1 sierpnia 1999 r. do 7 września 2011 r., zastosowanie miały przepisy trzech kolejnych ustaw tj.: • ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. nr 28. poz. 153 ze zm.), dalej "ustawa o ubezpieczeniu zdrowotnym", obowiązującej do 31 marca 2003 r. - art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1; • ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. nr 45. poz. 391 ze zm.), dalej "ustawa o ubezpieczeniu w NFZ", obowiązującej do 30 września 2004 r. - art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1; • ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do 20 września 2008 r. i od 20 września 2008 r. - art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c; zgodnie z którymi Skarżący, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu jej prowadzenia, chyba że, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązującym od 20 września 2008 r., działalność owa zostałaby zawieszona na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z art. 13 pkt 4 s.u.s., w brzmieniu obowiązującym do 20 września 2008 r., osoby prowadzące działalność gospodarczą obowiązkowo podlegały ubezpieczeniom od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania działalności, natomiast w brzmieniu tego przepisu obowiązującym od 20 września 2008 r., od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2017 r., poz. 2168 ze zm.), dalej "s.d.g.". Prezes NFZ przywołał także, że od 20 września 2008 r., zgodnie z brzmieniem art. 14a ust. 1 s.d.g., obowiązującym do 30 czerwca 2011 r., przedsiębiorca niezatrudniający pracowników mógł zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy, zaś zgodnie z brzmieniem tego artykułu obowiązującym od 1 lipca 2011 r., na okres od 30 dni do 24 miesięcy. Prezes NFZ mając na uwadze powyższe normy wskazał, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność gospodarczą jest tożsamy z czasem prowadzenia przez nie owej działalności w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Jednocześnie dodany i obowiązujący od 20 września 2008 r. art. 7ba ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. nr 101. poz. 1178 ze zm.), dalej "p.d.g." stanowi, że wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej podlega informacja o zawieszeniu wykonywania działalności oraz o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej. Okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej rozpoczyna się od dnia złożenia wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej (art. 27a ust. 2 s.d.g., a od 31 marca 2009 r. art. 14a ust. 6 s.d.g., w myśl którego okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywanej działalności, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku). Dodatkowo – przywołując art. 8 ust. 1, art. 18 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz.U. nr 41, poz. 324 ze zm.), obowiązujące od 1 stycznia 1989 r. do 31 grudnia 2000 r. oraz art. 7 ust. 2 p.d.g. organ wskazał, że podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne wymagało zgłoszenia/uzyskania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i przedsiębiorca był i jest obowiązany zgłaszać, w terminie 14 dni, wszelkie zmiany stanu faktycznego i prawnego odnoszące się do swojego wpisu. Prezes NFZ wskazał, że Skarżący swoją działalność gospodarczą miał zarejestrowaną od 8 czerwca 1993 r. do 8 września 2011 r. i w ramach jej prowadzenia nie zatrudniał ani pracowników, ani osób współpracujących. Dodatkowo ustalił, że ze sprawy nie wynika jakoby Skarżący zgłaszał zawieszenia prowadzenia owej działalności. Nie mniej, wg złożonych przezeń zeznań podatkowych PIT-28, przychody z tytułu działalności gospodarczej Skarżący osiągnął tylko w latach: 1999, 2000, 2003, 2004 oraz 2009. W ocenie organu, zgodnie z dokumentami zgromadzonymi w sprawie, do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, Skarżący zgłosił się wyłącznie od 1 stycznia 1999 r. do 31 lipca 1999 r. i na tą okoliczność zostały złożone dokumenty rozliczeniowe za miesiące: styczeń – lipiec i wrzesień - październik 1999 r. oraz styczeń i maj 2000 r. Składki na ubezpieczenie zdrowotne zostały zapłacone za miesiące: styczeń – lipiec, wrzesień - październik i grudzień 1999 r. oraz za styczeń, luty, kwiecień i maj 2000 r. Ponadto w okresach od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2003 r., od 1 stycznia 2004 r. do 31 marca 2004 r. i od 1 kwietnia 2004 r. do 3 lutego 2012 r. Skarżący podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umów o pracę, przez co spełniał warunki do wyłączenia go z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy Prezes NFZ stwierdził, że przez cały okres objęty decyzją Dyrektora OW NFZ Skarżący miał aktywny wpis do ewidencji działalności gospodarczej, jednakże nie w całym tym okresie rzeczywiście prowadził ową działalność. Z przekazanej dokumentacji wynika bowiem, że Skarżący w okresach: od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2002 r., od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2008 r. oraz od 1 stycznia 2010 r. do 7 września 2011 r. (data wykreślenia wpisu z ewidencji - 8 wrzesień 2011 r.), nie uzyskał żadnego przychodu z działalności gospodarczej. Ów brak przychodów, zdaniem Prezesa NFZ, stanowi, że Skarżący działalności nie prowadził, a w konsekwencji nie podlegał on w owych okresach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu. Skarżący, z zachowaniem trybu i terminu, zaskarżył decyzję Prezesa NFZ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie: 1. art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach; 2. art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ, obowiązującej do 30 września 2004 r., poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy w latach 1999-2000, 2003-2004 oraz 2009 nie wykonywał działalności gospodarczej we wszystkich miesiącach spornych lat, mimo że widniał w ewidencji działalności gospodarczej jako aktywny przedsiębiorca, które to uchybienie jest konsekwencją wcześniej popełnionych uchybień o charakterze proceduralnym; 3. art. 14a s.d.g., obowiązującego od 20 sierpnia 2008 r. do 30 kwietnia 2018 r., w zw. z art. 88a ust 1, art. 88d i art. 88e ust. 1 pkt 1 p.d.g. i obowiązującym od 1 stycznia 2004 r. art. 7b ust. 2 pkt 4 i art. 7d ust. 1 p.d.g., obowiązującej od 1 stycznia 2001 r. do 21 sierpnia 2004 r., poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że w latach 1999, 2000, 2003 i 2004, ciążył na nim obowiązek zgłoszenia we właściwej ewidencji zawieszenia działalności gospodarczej, co skutkowałoby wobec niego brakiem obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne, podczas gdy do 20 sierpnia 2008 r. prawo powszechnie obowiązujące nie zawierało regulacji dotyczącej zawieszenia działalności w ramach ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą, a po tej dacie, owszem zawierało taką regulację, jednakże wpis ten miał charakter deklaratoryjny, co nie daje uprawnienia do podważania twierdzeń, że w spornym okresie de facto działalności gospodarczej nie wykonywał, które to uchybienie jest konsekwencją wcześniej popełnionych uchybień o charakterze proceduralnym; 4. art. 13 pkt 4 s.u.s., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w spornym okresie prowadził działalność gospodarczą, podczas gdy przez prowadzenie działalności należy rozumieć rzeczywistą działalność zarobkową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, a wpis w ewidencji działalności gospodarczej (zarejestrowanie) ma przede wszystkim znaczenie formalne, czyli charakter deklaratoryjny, które to uchybienie jest konsekwencją wcześniej popełnionych uchybień o charakterze proceduralnym; 5. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności nie wyjaśnienia, czy w latach 1999-2000, 2003-2004 oraz 2009 rzeczywiście wykonywał działalność gospodarczą, a jeśli tak, to w jakich konkretnie miesiącach ją wykonywał i czy uzyskiwał z tego tytułu przychód, które to uchybienie doprowadziło do niezasadnego przyjęcia, że Skarżący w całym tym okresie czynnie wykonywał działalność gospodarczą; 6. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego, a to w szczególności złożonych przez Skarżącego zeznań podatkowych PIT-28 i PIT-28/A za lata 2006-2011; pisma z Urzędu Skarbowego w K., a także pisma Skarżącego z [...] października 2017 r. i w konsekwencji poczynienie błędnych ustaleń faktycznych sprowadzających się do uznania, że fakt uzyskania przychodu w spornym okresie przesądza o aktywnym prowadzeniu działalności gospodarczej w każdym miesiącu spornych lat; 7. art. 81a k.p.a. polegające na niezasadnym przyjęciu, że wątpliwości dotyczące tego, czy w latach 1999-2000, 2003-2004 oraz 2009 rzeczywiście wykonywał działalność gospodarczą, należało uznać za udowodnione, mimo że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na poczynienie takich ustaleń faktycznych, zaś przywołany przepis nakazuje tego typu wątpliwości rozstrzygać na jego korzyść; 8. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji jedynie w części, a tym samym utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji w pkt 2 zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy zgromadzony materiał dowodowy przemawiał za uchyleniem decyzji organu I instancji w całości. W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej i umorzenie postępowania. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Skarżący wniósł także o dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci oświadczeń jego i jego żony z [...] października 2018 r., a to na okoliczność: niewykonywania przez niego działalności gospodarczej we wszystkich miesiącach spornych lat; okresu rzeczywiście wykonywanej działalności gospodarczej; ustalenia podmiotu, który prowadził na jego rzecz usługi księgowe w spornym okresie; podmiotów z którymi współpracował w ramach działalności gospodarczej i wystawiał im faktury, a tym samym na okoliczność niepełnego materiału dowodowego i jego błędnej oceny i wadliwie poczynionych ustaleń faktycznych. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Sąd, na rozprawie dnia 20 marca 2019 r. nie uwzględnił wniosków dowodowych Skarżącego zgłoszonych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U z 2018 r., poz. 1302), dalej "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, czy też stwierdzenie, że akt ten dotknięty jest wadą nieważności. Rozpoznając niniejszą sprawę, w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. Przedmiotem kontroli Skarżący uczynił decyzję Prezesa NFZ, którą ostatecznie ustalono, że w okresach: od 1 sierpnia 1999 r. do 31 grudnia 2000 r., od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2004 r. oraz od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r., podlegał on obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia swojej działalności gospodarczej, zarejestrowanej w ewidencji działalności gospodarczej pod numerem 2017, od 8 sierpnia 1993 r. do 8 września 2011 r. W sferze faktów bezsporne są zarówno, okres prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej – tj. od 8 sierpnia 1993 r. do 8 września 2011 r., jak i okres, w którym Skarżący zgłosił się do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia owej działalności – tj. 1 stycznia 1999 r. do 31 lipca 1999 r., a także to, że w ramach prowadzenia działalności nie zatrudniał on ani pracowników, ani osób współpracujących. Niekwestionowanym jest również fakt, że przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej Skarżący uzyskał wyłącznie w latach 1999, 2000, 2003, 2004 oraz 2009. Zgodnie z zeznaniami podatkowymi w pozostałych latach, tj. 2001-2002; 2005-2008 i 2010-2011, przychody Skarżącego z badanego tytułu wyniosły 0 złotych. Zasadnie zauważył Prezes NFZ, że w okresie objętym decyzją Dyrektora OW NFZ, tj. od 1 sierpnia 1999 r. do 7 września 2011 r., zastosowanie miały przepisy trzech kolejnych ustaw tj.: ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do 31 marca 2003 r. - art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1; ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, obowiązującej do 30 września 2004 r. - art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 oraz ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do 20 września 2008 r. i od 20 września 2008 r. - art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c. Zgodnie z tymi norami Skarżący, jako osoba prowadząca zarejestrowaną działalność gospodarczą, z mocy prawa, we wszystkich trzech reżimach, podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu jej prowadzenia. Obowiązek ów mógłby być jednakże, po 20 września 2008 r., wyłączony gdyby, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązującym od 20 września 2008 r., Skarżący swoją działalność zawiesił na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, co mógł uczynić, gdyż nie zatrudniał żadnych pracowników, ani osób współpracujących. W myśl art. 14 ust. 5 s.d.g. zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy, a informacja o tym musi zostać zamieszczona w ewidencji działalności. Przepis art. 14 ust. 7 s.d.g. stanowi przy tym, że w stosunku do zobowiązań o charakterze publicznoprawnym (takim bez wątpienia jest obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne) zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu, żaden z dokumentów zgromadzonych w sprawie nie potwierdza oświadczenia Skarżącego, że jego działalność gospodarcza kiedykolwiek – po 20 września 2008 r., została zawieszona na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, bądź by faktycznie jej nie wykonywał. Wręcz przeciwnie, zarówno z pisma Urzędu Skarbowego w K. oraz z pisma Urzędu Miejskiego w K., właściwych dla Skarżącego, jako przedsiębiorcy, wynika odpowiednio, że w okresie od 1 stycznia 1999 r. do nadal (pismo organu skarbowego datowane na [...] października 2013 r.), prowadził on działalność gospodarczą i nie zgłaszała jej zawieszeń oraz że działalność tą rozpoczął 8 czerwca 1993 r., prowadził ją do 8 września 2011 r., nie zgłaszając nigdy jej zawieszenia. Sąd stwierdza, że organy prawidłowo ustaliły zatem, że w ustalonych okresach Skarżący nigdy nie zawiesił prowadzenia swojej działalności gospodarczej w trybie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, ani nie zaprzestał faktycznie jej wykonywania, zatem w konsekwencji nie uwolnił się od obowiązku zgłoszenia siebie, z tego tytułu, do ubezpieczenia zdrowotnego. Nie może ostać się więc zarzut Skarżącego, jakoby organy w tym zakresie nie poczyniły dostatecznych ustaleń faktycznych. Posiadając w aktach wspomniane pisma uprawnionych organów – podatkowego i ewidencyjno-rejestrowego, z których wynikają bezsporne dane, pozwalające ustalić stan sprawy potrzebny do jej rozpoznania, nie miały obowiązku poszukiwania innych dowodów, gdyż kłóciło by się to z naczelną zasadą szybkości postepowania administracyjnego. Wypada przy tym zauważyć, że obowiązek organów ustalenia stanu sprawy nie zwalniał Skarżącego od czynnego współdziałania w tym procesie. Skarżący, jako strona niniejszego postępowania, prawidłowo informowany i pouczany przez Prezesa NFZ i Dyrektora OW NFZ o przysługujących mu uprawnieniach i ciążących na nim obowiązkach oraz wzywany do przedłożenia wszelkich dokumentów mających w sprawie znaczenie, pozostając biernym, nie może obecnie skutecznie zarzucać uchybień w zakresie postępowania dowodowego. Wywodząc w sprawie odmienne ustalenia faktyczne, od tych poczynionych przez organy, Skarżący obowiązany był potwierdzić je odpowiednimi dowodami, a nie gołosłownymi oświadczeniami, czy twierdzeniami. Ciężar udowodnienia, że pomimo wpisu, działalność faktycznie nie była wykonywana, spoczywał na Skarżącym jako przedsiębiorcy, który wywodzi z niego skutki prawne. Z tych przyczyn Sąd stwierdza, że ustalony w sprawie fakt, co do nieprzerwanego prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej od 1 stycznia 1999 r. do 7 września 2011 r., jest bezsporny i dlatego też musiał posłużyć organom do czynienia dalszych ustaleń, tj. w zakresie okresu/okresów podlegania przez Skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu jej prowadzenia. Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych początkowo podzielany był pogląd, że dla określenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej znaczenie prawne miał wyłącznie wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji, przy jednoczesnym założeniu, że bez istotnego znaczenia pozostawał fakt, czy z działalności przedsiębiorca uzyskiwał jakiekolwiek przychody. W późniejszym okresie, w obecnie aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych, dotyczącym rozważanej kwestii, związanej z ustalaniem obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, utrwaliła się inna linia orzecznicza. Zasadniczo przyjęła ona, że dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej rodzi jedynie domniemanie faktyczne podjęcia działalności i wykonywania jej do czasu wykreślenia z tej ewidencji. To powoduje, że ocena organu, czy stan faktyczny wykonywania/niewykonywania działalności gospodarczej ma wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, musi być poprzedzona stosownym ustaleniem i oceną tego organu m.in. w zakresie uzyskiwania, bądź nie przychodów z takiej działalności. W ocenie Sądu, Prezes NFZ wypełnił wskazany obowiązek. Rozpoznając odwołanie wziął pod uwagę, że co prawda Skarżący nigdy nie zwiesił prowadzenia działalności, jednakże w latach 2001-2002, 2005-2008 i 2010-2011 nie uzyskał z jej tytułu żadnego przychodu, co potwierdzało faktyczne nieprowadzenie owej działalności w tych okresach, dlatego decyzję Dyrektora OW NFZ w owym zakresie prawidłowo uchylił. W zaskarżonym skargą zakresie rozstrzygniecie jest prawidłowe. Skarżący z tytułu uzyskiwania z prowadzonej działalności gospodarczej przychodów podlegał zatem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresach: od 1 sierpnia 1999 r. do 31 grudnia 2002 r. (od 1 stycznia do 31 lipca 1999 r Skarżący zgłosił się do ubezpieczenia zdrowotnego), od 1 stycznia 2003 r do 31 grudnia 2004 r. oraz od 1 stycznia do 31 grudnia 2009 r. W ocenie Sądu, Prezes NFZ ostatecznie, z uwzględnieniem interesu Skarżącego, ustalił prawidłowe okresy w jakich podlegał on obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, tj. z uwzględnieniem faktu uzyskania z tego tytułu przychodów. Wykazane w zeznaniach podatkowym za lata 1999–2000, 2003-2004 i 2009 przychody, były wystarczające do uznania faktycznie prowadzonej działalności, podlegając tym samym obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a Sąd ma obowiązek badać z urzędu – skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło