VI SA/Wa 217/19
WyrokWSA w Warszawie2019-07-11
Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Pamela Kuraś-Dębecka, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wydana z powodu rzekomego rażącego naruszenia prawa, może zostać uchylona, jeśli naruszenie to opiera się na spornej wykładni przepisów lub wadliwym doręczeniu korespondencji, które zostało przeprowadzone zgodnie z danymi z CEIDG?Ratio decidendi
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej treść. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu ocenę kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie sprawy. Rażące naruszenie prawa wymaga oczywistości i nie może opierać się na spornej wykładni przepisów. Doręczenie korespondencji na adres wskazany w CEIDG, zgodnie z domniemaniem jego prawdziwości, jest skuteczne, nawet jeśli przesyłka nie zostanie odebrana.Stan faktyczny
Skarżący M. J. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej SA z 2015 r., nakazującej rejestrację odbiornika telewizyjnego i ustalającej opłatę. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a., w tym brak doręczenia korespondencji i pozbawienie możliwości obrony praw. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że doręczenie było skuteczne, a zarzuty nie wykazały rażącego naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. spec. Łukasz Skóra po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
VI SA/Wa 217/19
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Minister Infrastruktury, na podstawie art. 138 § 1 i 127 § 3 w związku z art. 157 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku M. J., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą M., ze stałym miejscem wykonywania działalności pod adresem: ul. [...] lok. [...],[...] W., o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2018 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej SA. nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nakazującej rejestrację jednego używanego odbiornika telewizyjnego oraz ustalającej opłatę za używanie jednego niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego w kwocie 579,00 zł (słownie: pięćset siedemdziesiąt dziewięć 00/100 zł).
Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest ale nie spełnia wymagań działania tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne.
Natomiast naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawa nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie.
Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia stronie korespondencji przez organ I instancji, Minister wskazał, iż zgodnie z art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 1113, 1250, 1823 i 1948), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zgodnie z art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. W przypadku braku możliwości możności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 kpa. stosuje się art. 44 k.p.a. W przypadku doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. organ powinien mieć na uwadze fakt, że z przepisu art. 44 k.p.a. wynika, iż skuteczność tego sposobu doręczania pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może go odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata. Zwrotne potwierdzenie odbioru musi być wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza i zawierać informacje o czynnościach i datach awizowania.
Organ podkreślił, że podstawowym źródłem informacji o działalności przedsiębiorców (w tym osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą) jest Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wpisowi do CEIDG podlegają m.in. adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adresy, pod którymi prowadzona jest działalność gospodarcza, w tym adres głównego miejsca wykonywania działalności. Zgodnie z art. 33 w/w ustawy domniemywa się, że dane wpisane do CEIDG są prawdziwe. Jeżeli do CEIDG wpisano dane niezgodnie z wnioskiem lub bez tego wniosku, osoba wpisana do CEIDG nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej, działającej w dobrej wierze, zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli po powzięciu informacji o tym wpisie zaniedbała wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu.
Dotyczący strony wpis w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje adres: ul. [...] lok. [...],[...] W. zarówno jako siedzibę firmy, jak i adres do doręczeń. Wpis ten nie został zmieniony do dnia wydania decyzji, a w/w adres jest wskazany jako adres strony również w rejestrze REGON. W przedmiotowej sprawie zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego zostało prawidłowo wysłane na adres do doręczeń wskazany w CEIDG, natomiast przesyłka zawierająca ww. zawiadomienie nie została odebrana przez stronę. W dniu 4 listopada 2014 r. z powodu niemożności doręczenia przesyłka została pozostawiona do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym (zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata). Z powodu niepodjęcia pisma w terminie 7 dni, przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 12 listopada 2014 r. Ponieważ strona nie odebrała awizowanej przesyłki, została ona zwrócona do nadawcy i dołączona do akt sprawy, co zostało potwierdzone pieczęciami i podpisami na zwrotnych potwierdzeniach odbioru.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jej niezastosowanie, podczas gdy w przypadku prawidłowego zastosowania wskazanej normy organ powinien stwierdzić nieważność decyzji Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 roku jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa;
- art. 61 § 4 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie polegające na nie ustaleniu adresu zamieszkania M. J., nie przeprowadzenia żadnych czynności zmierzających do ustalenia adresu, pod którym można by doręczyć skutecznie korespondencję, co w konsekwencji doprowadziło do prowadzenia sprawy bez udziału strony i pozbawieniu skarżącego możliwości obrony jego praw;
- art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie doręczenie jakiejkolwiek przesyłki skarżącemu oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się skarżącego w zakresie zebranego materiału dowodowego, a nawet nie podjęcie w tej sprawie czynności zmierzających do zachowania wskazanej normy (brak informacji w decyzji o piśmie wzywającym do wypowiedzenia się przez skarżącego), a tym samym pozbawienie go możliwości obrony swoich praw co doprowadziło również do naruszenia zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 kpa;
- art. 44 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wadliwą interpretację i błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, iż pismo wszczynające postępowanie może zostać nie doręczone stronie postępowania, a organ nie jest zobowiązany do zachowania jakiejkolwiek staranności przy próbie doręczenia wskazanego pisma, co skutkowało zaniechaniem próby ustalenia prawidłowego adresu strony, a tym samym doprowadziło do nie wszczęcia postępowania oraz całkowitego pozbawienia skarżącego jego praw w postępowaniu administracyjnym;
- art. 7, 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, w szczególności poprzez uznanie, iż listonosz mógł zostawić zawiadomienie o przesyłce w skrzynce oddawczej bez zbadania, czy lokal przy ul. [...] jest lokalem użytkowym nie posiadającym skrzynki oddawczej, skutkujące błędnym uznaniem, iż zostały zachowane wymogi doręczenia zastępczego, podczas gdy obiektywnie było to niemożliwe.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął i szczegółowo uzasadnił wskazane zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Przede wszystkim należy wyjaśnić, iż decyzja Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej SA. nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nakazująca rejestrację jednego używanego odbiornika telewizyjnego oraz ustalająca opłatę za używanie jednego niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego w kwocie 579,00 zł jest decyzją ostateczną. Stosownie do art. 16 § 1 kpa statuującego zasadę trwałości decyzji ostatecznych - wzruszenie takich decyzji może nastąpić tylko w trybach szczególnych przewidzianych w kpa i w przypadkach przewidzianych w przepisach. Zasada trwałości decyzji administracyjnych zawarta w art. 16 § 1 kpa jest związana z ochroną porządku prawnego oraz z konstytucyjną zasadą ochrony praw słusznie nabytych i stanowi element konstrukcji demokratycznego państwa prawnego. Przesłanki zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności takich decyzji nie mogą być poddane wykładni rozszerzającej a wręcz przeciwnie - muszą być interpretowane dosłownie a nawet ścieśniająco. Tak, więc zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wymaga ścisłego przestrzegania granic rozpoznania sprawy dla konkretnego, przewidzianego przez kpa trybu eliminacji z obrotu prawnego ostatecznej decyzji.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest zatem ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie takie ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7 marca 1996 r. (IIIARN 70/95 OSNP 1996/18/258), w którym stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy.
W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa a zatem nie może rozpatrzyć sprawy, co do jej istoty tak jak w postępowaniu odwoławczym. Działanie organu w tym trybie zasadniczo różni się od postępowania zwykłego albowiem obowiązkiem organu jest wyłącznie ocena kwestii ściśle prawnych- ustalenie czy kwestionowana decyzja dotknięta jest którąś z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, przy czym taka ocena dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty wydania kwestionowanej decyzji a organ dokonujący nadzoru nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie prawa, które zaważyło na treści decyzji a katalog wad skutkujących nieważnością jest enumeratywnie wyliczony, odwoływanie się do innych, niewymienionych w art. 156 § 1 kpa przesłanek jest niedopuszczalne. Rażące naruszenie prawa jest zjawiskiem o wyjątkowym charakterze gdyż prowadzi ono w konkretnej sprawie do odstąpienia od ogólnej zasady stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych a jego cechą jest to, iż treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Inaczej mówiąc - gdy na pierwszy rzut oka widać, iż nie można było danego przepisu zastosować do konkretnej sytuacji. Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, iż decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa.
Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było również wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (m.in. orzeczenie NSA z 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04 Lex 165717, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1306/07, oraz z dnia 20 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 1729/07, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. W sytuacji, gdy ocena naruszenia prawa opiera się na wykładni przepisów prawa, nie można uznać, iż kontrolowane orzeczenie narusza prawo w stopniu "rażącym". Nie można przyjąć, iż jest to przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Należy oddzielić przypadki naruszenia prawa spowodowane wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem od rażącego naruszenia prawa (wyrok NSA z 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 489/05, Lex 196694; wyrok WSA z 4 kwietnia.2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1174/05, LEX nr 205032; wyrok WSA z 30 stycznia.2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1239/05, Lex 206497).
Jeżeli przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniony jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nawet wówczas, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową albo, co zdarza się częściej, inna interpretacja zostanie uznana za słuszniejszą. Jak stwierdził NSA w Warszawie w wyroku z dnia 28 listopada 1997 r., III SA 1134/96, ONSA 1998, nr 3, poz. 101: "Rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest stan prawa w dniu wydania tej decyzji; na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji tego prawa". Podobnie wyrok NSA z dnia 6 lutego 2006 r., I FSK 439/05, OSP 2007, z. 9, poz. 100: "Podstawą dla stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (...) nie może być przyjęta w tej decyzji wykładnia przepisów prawa, co do której występuje wyraźny spór w judykaturze, i to nie tylko w odniesieniu do pojedynczej normy prawnej, ale co do podstaw normatywnych całej instytucji prawnej, gdzie różne sposoby interpretacji dają się uzasadnić z jednakową mocą", czy wyrok NSA z dnia 30 maja 2008 r., II OSK 404/08, LEX nr 505307: "Jeżeli przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji, nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa. Zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek niebudzących wątpliwości. Tam natomiast, gdzie zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa".
W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie sądowoadministracyjnymi utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny (tak m.in. WSA w Warszawie wyrok z dnia 4 marca 2004 r. IVSA 3121/02 Lex 156916).
Natomiast przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. W odniesieniu do tych przepisów można by zatem mówić o rażącym ich naruszeniu wówczas, gdy w sposób niebudzący wątpliwości, a więc oczywisty, nie zastosowano by ich w trakcie prowadzonego postępowania lub zastosowano by je nieprawidłowo (teza 2 wyroku NSA z dnia 13 września 2007 r., II OSK 1212/06, LEX nr 377245). Zdaniem B. Adamiak dotyczy to sytuacji, gdy naruszenie przepisów prawa powoduje podważenie układu podmiotowego postępowania przez brak bytu prawnego strony tego postępowania (np. prowadzenie postępowania wobec strony pozbawionej zdolności do czynności prawnych czy naruszenie takich przepisów, które nakazują podjęcie czynności procesowych przez organ, bez prawa dokonywania oceny ich zasadności (np. regulacja w przepisach szczególnych form czynności procesowych i ograniczeń dowodowych) - por. B. Adamiak, Gradacja naruszenia procesowego prawa administracyjnego, PiP 2012, z. 3, s. 51-53, por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 lutego 2013 r., II SA/Gd 694/12, LEX nr 1285281: "Za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie".
W odniesieniu do prawa procesowego, chociażby z uwagi na istnienie trybu wznowienia, tylko niektóre przypadki mogą być kwalifikowane jako rażące. Jak bowiem podkreślił NSA w wyroku z 6.01.2009 r., II GSK 600/08, LEX nr 475235, posłużenie się przez ustawodawcę w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 nieostrym pojęciem "rażącego naruszenia prawa" wymaga szczególnej staranności w budowaniu tezy, że naruszenie jasnych w treści norm proceduralnych jest rażącym naruszeniem prawa. O ile bowiem w przypadku prawa materialnego teza ta w zasadzie nie jest kwestionowana, o tyle w odniesieniu do prawa procesowego, chociażby z uwagi na istnienie trybu wznowienia, tylko niektóre przypadki mogą być kwalifikowane jako rażące.
Do takich przypadków zalicza się pogwałcenie zasad ogólnych Kodeksu. Uważa się przy tym, że o tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia. W odniesieniu do przepisów o postępowaniu administracyjnym za rażące ich naruszenie należy uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w art. 6–11 w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania (por. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z 8.06.1983 r., I SA 355/83, ONSA 1983/1, poz. 40, zwłaszcza s. 241–243). Wskazuje zresztą na to przytaczany w literaturze katalog sytuacji obejmowanych tym zakresem, który odnosi się do zasady dwuinstancyjności, udziału stron w postępowaniu, trwałości decyzji ostatecznych, prawdy obiektywnej itp. (por. katalog przytaczany przez K. Glibowskiego [w:] Komentarz, 2015, s. 795–797). Por. też wyrok NSA z 9.07.2014 r., II GSK 828/13, LEX nr 1519212, w którym ustalono, że przedmiotem "rażącego naruszenia prawa" będą najczęściej przepisy prawa materialnego. Wspomniana postać naruszenia może jednak dotyczyć również przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności tych unormowań, które stanowią gwarancję prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Chodzi więc o wady wyjątkowo ciężkie, które należy usunąć przez unicestwienie obarczonej tymi wadami decyzji administracyjnej. W sprawie mającej na celu ustalenie rażącego naruszenia prawa postępowanie administracyjne winno mieć charakter niejako dwustopniowy i stanowić podstawę podjęcia ustaleń, czy w ogólnym postępowaniu administracyjnym doszło do naruszeń przepisów prawa, a jeśli tak, to jakich, a w przypadku twierdzącej odpowiedzi na to pytanie – do rozważenia, czy naruszenia te mają charakter kwalifikowany, tj. "rażący" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2. Dla stwierdzenia nieważności decyzji niezbędna jest ocena naruszenia jako "rażącego" w świetle całokształtu okoliczności sprawy.
Natomiast wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że decyzja nie ma podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym, zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego
Podkreślenia wymaga, iż przesłanki stwierdzenia nieważności nie są oparte na uznaniu.
Przed stwierdzeniem nieważności decyzji niezbędne jest zatem dokonanie oceny naruszenia prawa jako rażącego w świetle całokształtu okoliczności sprawy z uwzględnieniem konsekwencji wynikających z zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego.
Tak, więc orzekając w sprawie nieważności organ obowiązany jest z jednej strony mieć na względzie zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, z drugiej zaś wagę zarzutów odnoszących się do legalności wydanej decyzji.
W rozpoznawanej sprawie profesjonalny pełnomocnik skarżącego jako podstawę prawną żądania stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej SA. nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nakazującej rejestrację jednego używanego odbiornika telewizyjnego oraz ustalającej opłatę za jego używanie na kwotę 579,00 zł jedynie wskazał art. 156 § 1 pk. 2 kpa, nie podając jednakże przepisu prawa, który został naruszony w stopniu rażącym.
Zarówno bowiem we wniosku z dnia 13 czerwca 2018 r. oraz w toku postępowania administracyjnego jak również w skardze do Sądu profesjonalny pełnomocnik powołał jedynie okoliczności faktyczne, związane z trybem doręczenia korespondencji kierowanej do strony przez organ wyjaśniając, że skarżący dowiedział się o istnieniu przedmiotowej decyzji dopiero z zawiadomienia egzekucyjnego Naczelnika Urzędu Skarbowego W., które zostało doręczone w dniu 16 lipca 2018 r. Pełnomocnik stwierdził, ze skarżący nie wiedział o istnieniu wskazanej decyzji, nie brał też udziału w postępowaniu administracyjnym, ani nie zostało mu doręczone żadne pismo informujące o toczącym się postępowaniu. W ocenie pełnomocnika postępowanie zostało przeprowadzone przez organ bez udziału skarżącego. Tym samym organ nie zapewnił na żadnym etapie postępowania możliwości udziału w postępowaniu, wypowiedzenia się w sprawie lub obrony swoich praw.
Należy zatem wskazać, że jak wynika z akt sprawy, korespondencja do skarżącego była adresowana na adres wskazany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej jako siedziba firmy oraz adres do doręczeń (ul. [...] lok. [...],[...] W.). Zgodnie z art. 33 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (obowiązującej w dacie orzekania przez organ I instancji), jak i zgodnie z obecnie obowiązującym art. 16 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz.U. z 2018 r., poz. 647), istnieje domniemanie, że dane wpisane do CEIDG są prawdziwe. W związku z powyższym organy orzekające w sprawie były związane treścią wpisu skarżącego do CEIDG i nie mogły poczynić własnych ustaleń, odmiennych niż dane w nim zawarte. Skarżący do dnia złożenia przez organ odpowiedzi na skargę, nie zmienił wpisu i jako adres do doręczeń widnieje w nim ul. [...] lok. [...],[...] W. Tym samym korespondencja kierowana do skarżącego została skutecznie doręczona zgodnie z art. 44 k.p.a.
W konsekwencji Sąd podziela stanowisko Ministra Infrastruktury, że skarżący nie wykazał, aby decyzja obarczona była wadami, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ustalenia organu administracji są prawidłowe i decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej SA. z dnia [...] stycznia 2015 r., nakazującej rejestrację jednego używanego odbiornika telewizyjnego oraz ustalającej opłatę za używanie jednego niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego w kwocie 579,00 zł odpowiada prawu albowiem brak jest podstaw do uznania, że orzeczenie to dotknięte jest wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło