VI SA/Wa 2175/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi G. Ł. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego G. Ł. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] sierpnia 2012 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu odwołania G. Ł. utrzymał w mocy decyzję dyrektora Ś. Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] czerwca 2012 r., stwierdzającą, że w/w w okresie od [...] lipca 2011 r. do nadal, podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2013 roku wydanym w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 2077/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną przez G. Ł. w/w decyzję. Podstawą uchylenia było naruszenie przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia procedury administracyjnej tj. art. 7, 77, 80 k.p.a. wobec braku dokładnego wyjaśnienia sprawy i braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto uzasadnienie decyzji organu nie spełniało wymogów określonych w art. 107 k.p.a. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził m.in., iż sytuacji, w której skarżący przedstawia dokumenty wskazujące na faktyczny termin rozpoczęcia wykonywania zgłoszonej działalności gospodarczej, obowiązkiem organu jest dokonanie ustaleń niezbędnych dla prawidłowego skonkretyzowania faktycznego terminu rozpoczęcia tej działalności przez stronę postępowania administracyjnego. Dla dokonania tych niezbędnych w sprawie ustaleń faktycznych organ Funduszu posiada niezbędne narzędzia, czy to przez wezwanie strony w trybie art. 50 § 1 k.p.a., czy przez zastosowanie przepisów o dowodach (Rozdział 4 Działu II k.p.a.) samemu o taki dowód zwracając się do organu właściwego, by zgodnie z art. 80 k.p.a. ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, zaskarżoną decyzją z dnia 5 czerwca 2013 roku Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. art. art. 102 ust. 5 pkt. 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027, ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania G.Ł. utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia dnia [...] czerwca 2012 r. stwierdzającą, G.Ł., w okresie od [...] lipca 2011 r. do nadal, podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej. W uzasadnieniu decyzji Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wyjaśnił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w R. wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z wnioskiem o rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przez G. Ł. pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązującej od dnia 1 października 2004 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust.1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Według dyspozycji art. 13 pkt. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w brzmieniu od dnia 20 września 2008 r.: "obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej". Według art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2011 r., przedsiębiorca mógł podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Obecna treść art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z dniem 20 września 2008 r. przepis art. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888), wprowadził do ustawy o swobodzie działalności możliwość zawieszenia działalności gospodarczej. Organ wyjaśnił, że w dniu [...] maja 2012 r. G. Ł. przesłał do [...]OWNFZ wyjaśnienia w których poinformował, że od 28.07.2011 r. posiadał uprawnienie do prowadzenia działalności gospodarczej, czyli miał zamiar podjąć działalność od 28.07.2011 r. jednakże nie udało mu się rozpocząć działalności. Faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej rozpoczął ok dwa miesiące później i w ślad za tym 21.09.2011 r. zgłosił się do ubezpieczenia zdrowotnego. Organ stwierdził, że w znajdującym się w aktach sprawy materiale dowodowym brak jest informacji o dokonaniu przez stronę, na podstawie obowiązujących przepisów skutecznego zawieszenia lub wykreślenia z ewidencji prowadzonej działalności. OWNFZ, na podstawie informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, potwierdził dokonaną przez G.Ł. od dnia 28 lipca 2011 r., rejestrację prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie organu skoro G.Ł., we wniosku o wpis do ewidencji działalności, wskazał datę rozpoczęcia działalności 28 lipca 2011 r. oraz dokonał w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych zgłoszenia, jako płatnik składek z dniem 28 lipca 2011 r., to należy uznać, iż jego wolą było rozpoczęcie działalności od wskazanej daty. W związku z powyższym, dołączone do odwołania załączniki: kserokopia umowy o prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów z dnia 21 września 2009 r., kserokopia faktury nr [...] z dnia [...] września 2011 r. oraz kserokopia umowy dzierżawy z dnia [...] września 2011 r., nie dają podstaw do uznania, że w/w rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej od dnia [...] września 2011 r. Wykonując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2077/12, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, wezwał stronę do doręczenia informacji z właściwego urzędu skarbowego o osiągniętych przychodach, odprowadzonym podatku (za poszczególne miesiące prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej). W odpowiedzi zainteresowany nadesłał kopie deklaracji VAT za m-c lipiec, sierpień i wrzesień 2012 r., z których wynika, że w m-cu lipcu i sierpniu 2012 r. sprzedaż wynosiła 0, 00 zł. Natomiast w m-cu wrześniu 2012 r. sprzedaż wyniosła 320 zł. co zdaniem zainteresowanego potwierdza, że pozarolniczą działalność gospodarczą rozpoczął od m-ca września 2012 r., a nie od 28 lipca 2012 r., jak potwierdza wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Organ zauważył, że obowiązujący od 20 września 2008 r. art. 14a ustawy o swobodzie działalności usankcjonował możliwość formalnego zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy przez przedsiębiorcę niezatrudniającego pracowników. Jednocześnie, dodany i obowiązujący również od 20 września 2008 r. art. 7ba ustawy prawo działalności stanowi, że wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej podlega informacja o zawieszeniu wykonywania działalności oraz o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej. Okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej rozpoczyna się od dnia złożenia wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywanej działalności i w tym okresie osoba która dokonała jej zawieszenia przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, określonemu w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach. Prezes wskazał również, iż działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego z którym przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien się liczyć. W ocenie organu skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to należy domniemywać, że działalność ta jest przez stronę prowadzona, a tym samym istnieje obowiązek zapłaty składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne. Odnosząc się natomiast do braku dokumentu o zgłoszeniu G.Ł., jako płatnika składek od 28 lipca 2011 r., organ zauważył, że dopiero ustawa z dnia 27 lipca 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2012.1016), która zaczęła obowiązywać od dnia 1 stycznia 2013 r., w art. 109 po ust. 3 dodała ust. 3a, zgodnie z którym, gdy wnioskodawcą jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, do wniosku, o którym mowa w ust. 3 ustawy o świadczeniach, wnioskodawca dołącza kopie posiadanych dokumentów i informacje uzasadniające treść żądania. Przed dniem 1 stycznia 2013 r. nie było takiej możliwości. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, G.Ł., zwany dalej skarżącym wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w części początkowej daty objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Podniósł zarzuty: naruszenia art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez całkowite zignorowanie przez organ II Instancji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w uzasadnieniu zapadłego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2013 roku sygn. akt VI SA/Wa 2077/12, wadliwej interpretacji przepisów art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez przyjęcie, iż okres objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem rozpoczyna się od daty wskazanej we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej zamiast od daty faktycznego rozpoczęcia prowadzenia tej działalności, wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie daty rozpoczęcia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej poprzez przyjęcie daty wskazanej we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej zamiast daty faktycznego podjęcia prowadzenia działalności gospodarczej, naruszenia art. 7 i 77 § 1 KPA poprzez zaniechanie podjęcia odpowiednich czynności wyjaśniających mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy czyli rzeczywistej daty rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej, art. 80 KPA poprzez dokonanie ustaleń faktycznych jedynie na podstawie jednego dokumentu - wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z pominięciem innych dowodów, jak też pism i oświadczeń oraz okoliczności towarzyszących rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej w lipcu 2011 roku, art. 107 § 3 KPA poprzez logiczną sprzeczność zawartych w uzasadnieniu twierdzeń z dokonanym rozstrzygnięciem, brak odniesienia się do przedłożonych w odwołaniu dowodów i twierdzeń, brak wskazania jakie zdaniem organu podjął rzekomo czynności w ramach prowadzenia działalności gospodarczej przed dniem 21 września 2011 roku. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął i omówił podniesione zarzuty. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Jak to już wyżej wskazano omawiana sprawa była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 6 lipca 2011 roku, wydanym w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 1058/11 uchylił zaskarżoną decyzję uznając, iż przy jej wydaniu organy administracji dopuściły się naruszenia zasad procedury administracyjnej tj. art. 7, 77, 80 a także 107 k.p.a. Wyrok, o którym wyżej mowa jest prawomocny, albowiem nie był przedmiotem skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, do której złożenia był uprawniony także organ administracji. Tak więc, organ administracji rozpoznając ponownie sprawę był związany oceną prawną zawartą w powołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W szczególności przy ponownym rozpoznawaniu sprawy miał w sprawie zastosowanie przepis art. 153 p.p.s.a. W świetle tego przepisu ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, przy czym ocena ta i wskazania, co do dalszego postępowania zostają sformułowane w uzasadnieniu orzeczenia, które w tym zakresie wykazuje moc wiążącą. Wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy. Ocena prawna jest wiążąca, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Natomiast traci ona moc wiążącą: 1) w razie zmiany stanu prawnego, 2) w przypadku zmiany (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy, 3) oraz po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu ( czynności ). Można dodać, iż w świetle stanowiska zajętego w literaturze niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w powołanym przepisie byłoby naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej ( art. 174 pkt 1 p.p.s.a ). (por. A. Kabat (w:) Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, komentarza, Warszawa 2005, str. 347). Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż rozpoznając ponownie sprawę organ Narodowego Funduszu Zdrowia nie zastosował się do zaleceń wskazanych w wyroku tut. Sądu z dnia 25 stycznia 2013 roku sygn. akt VI SA/Wa 2077/12. Ze stanowiska WSA zawartego w uzasadnieniu w/w wyroku wynikała nie tylko konieczność zobowiązania skarżącego, by przedłożył właściwy dokument organu skarbowego w celu ustalenia od jakich dochodów za okres objęty decyzją odprowadzał podatki ale również konieczność przeprowadzenia dowodu z dokumentu o zgłoszeniu się przez G.Ł. jako płatnika składek od 28 lipca 2011 r. W ocenie Sądu stwierdzenie organu, że ..."dopiero ustawa z dnia 27 lipca 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2012.1016), która zaczęła obowiązywać od dnia 1 stycznia 2013 r., w art. 109 po ust. 3 dodała ust. 3a, zgodnie z którym, gdy wnioskodawcą jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, do wniosku, o którym mowa w ust. 3 ustawy o świadczeniach, wnioskodawca dołącza kopie posiadanych dokumentów i informacje uzasadniające treść żądania. Przed dniem 1 stycznia 2013 r. nie było takiej możliwości..." aczkolwiek trafne nie czyni zadość wypełnienia obowiązku nałożonego przez Sąd który wyraźnie stwierdził, iż .."w sytuacji, w której skarżący wyjaśnia, iż zgłoszenia do ZUS nie składał, organ Funduszu powinien ustalenia te zweryfikować stosownym dokumentem, posiada bowiem niezbędne narzędzia przez zastosowanie przepisów o dowodach (Rozdział 4 Działu II k.p.a.) samemu o taki dowód zwracając się do organu właściwego." Reasumując powyższe rozważania Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. i jako wadliwe winno być wyeliminowane z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ zastosuje się do przedstawionych powyżej rozważań. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.