VI SA/Wa 2185/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Protokolant ref. staż. Agata Próchniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej oddala skargę VI SA/Wa 2185/13 Uzasadnienie Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kpa, art 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 i art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260, zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, im, 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm., zwanej dalej utd), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez R. Z., utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000,00 zł. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dnia [...] lutego 2013 r. około godziny [...] w P. na odcinku drogi krajowej nr [...] inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z samochodu marki M. o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą marki S. o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem samochodowym kierował R. Z. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony, co zostało ustalone na podstawie okazanych przez kierowcę dowodów rejestracyjnych (dmc samochodu wynosiła 3500 kg, a przyczepy 750 kg). Brak urządzenia służącego do poboru opłaty elektronicznej (viaBox) został zarejestrowany przez skaner urządzenia kontrolnego (DSRC) będącego na wyposażeniu pojazdu służbowego Inspekcji Transportu Drogowego - Mobilnej Jednostki Kontrolnej. W trakcie kontroli skarżący wskazał, że myślał, iż urządzenie viabox nie jest wymagane w stosunku do kierowanego przez niego zespołu pojazdów, ponieważ był przekonany, że przy ustaleniu masy pod uwagę bierze się masę właściwą pojazdów z pozycji G w dowodzie rejestracyjnym. Przyznał również, że prowadził pojazd w chwili ww. incydentu. Główny Inspektor Transportu Drogowego powołaną decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nałożył na skarżącego karę w wysokości 3.000 zł. za przejazd w dniu [...] lutego 2013 r. około godziny 8:20, gdyż skontrolowany pojazd nie został wyposażony w urządzenie viabox . Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez brak realizacji zasady prawdy obiektywnej, nie wystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy poprzez niekompletne zgromadzenie materiału dowodowego. Strona podniosła, że: "organ państwowy działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek: wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania, a przed wydaniem decyzji rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mierz zastosowanie w sprawie. Niestety, w ocenie skarżącego, takiego postępowania nie przeprowadzono, co istotniejsze nawet nie próbowano przeprowadzić". I dalej strona dodała, że: "także tzw. decyzje uznaniowe wymagają wnikliwego i logicznego uzasadnienia". Wydanej decyzji strona zarzuciła również naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 13 ust.3a pkt 3 ustawy o drogach publicznych w zakresie zwolnienia pojazdu zarządcy dróg krajowych wykorzystywanych do utrzymania tych dróg z opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy prawo o ruchu drogowym, które to przepisy determinują prawidłowość procesu stosowania i obowiązywania prawa. Strona powołała się również na art. 4 pkt 20, art. 19 ust. 2, 3, 4, 5, 7, 8 oraz art. 20 ust. 16 ustawy o drogach publicznych i z nich wywodziła możliwość wykonywania przejazdu po płatnych odcinkach dróg krajowych bez wnoszenia stosownych opłat. Strona przedłożyła również zestawienie umów współpracy, z których wyprowadzała opisane wyżej uprawnienie. W konkluzji skarżący wnosi o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie. Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia [...] marca 2013 r. zwrócił się do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Odział w P. o zajęcie stanowiska, czy na podstawie umowy zawartej z GDDKiA kierującemu przysługuje przewidziane w art. 13 ust. 3a ustawy o drogach publicznych zwolnienie dla pojazdów zarządów dróg od uiszczania opłaty elektronicznej jednocześnie podając, że przedmiotowa informacja jest konieczna dla prawidłowego rozstrzygnięcia prowadzonego postępowania administracyjnego. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Odział w P. pismem z dnia [...] marca 2013 r. poinformowała, że zgodnie z art. 13 ust. 3a ustawy o drogach publicznych zwolnienie z uiszczania opłaty elektronicznej dotyczy tylko i wyłącznie pojazdów zarządcy drogi, w tym przypadku Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Pojazdy wykonawców wymienionych na załączonych do zapytania dokumentach wykonują usługi na rzecz tutejszego Oddziału, ale nie są pojazdami zarządcy drogi, a zatem nie mogą być zwolnione z ponoszenia opłaty elektronicznej. Organ II instancji wskazał, że mając na względzie treść art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Na poczynione ustalenia w pełni pozwalał zgromadzony materiał dowodowy, który nie był kwestionowany przez skarżącego. Z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kontrolowany zespół pojazdów, niewyposażony w urządzenie viaBox służące do poboru opłaty elektronicznej, poruszał się w dniu [...] stycznia 2013 r. po drodze krajowej wymienionej w załączniku nr 2 pkt 8 lit. a do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zdaniem organu II instancji nie ma podstaw do umorzenia postepowania administracyjnego. Ustawodawca nie przewidział możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 udp. Bez znaczenia jest zatem stwierdzenie skarżącego, że nie wiedział o obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd dla prowadzonego przez siebie zespołu pojazdów, będąc przekonanym, że przy określeniu masy pod uwagę bierze się masę własną pojazdów wchodzącą w skład zespołu, a nie dopuszczalną masę całkowitą. Skarżący pismem z dnia [...] lipca 2013 r wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. i zarzucając: naruszenie przepisów prawa materialnego art. 13 ust. 3a pkt. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115) w zakresie zwolnienia pojazdu zarządcy dróg krajowych wykorzystywane do utrzymania tych dróg z opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt. 33 ustawy z dnia 20 czerwca1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej, w nawiązaniu do art. 19 ust. 2 pkt. 1 w związku z art. 19 ust. 7 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 i Ni 19, poz. 115), wniósł o : uchylenie ww. decyzji administracyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwy organ, wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego decyzji administracyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. sygnatura nr [...], do czasu wydania prawomocnego orzeczenia przez właściwy Sąd oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazał, że postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. musi być oparte na obowiązujących przepisach prawa i zgodne z ich treścią. Tych wymogów nie spełnia analizowana procedura administracyjna, co w konsekwencji prowadzi do uzasadnionych wątpliwości dotyczących zasadności nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3.000,00 zł. Skarżący wskazał, że stanowisko Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad zawarte w piśmie z dnia [....] marca 2013 r., wskazujące iż pojazd którym kierował jest pojazdem wykonującym usługi na rzecz Oddziału GDDKiA, a nie jest pojazdem zarządcy drogi, zatem nie może być zwolniony z opłaty elektronicznej, zawiera wady prawne. Zdaniem skarżącego brak jest przeprowadzenia dowodu związku przyczynowo skutkowego między charakterem świadczenia usług zarządcy drogi a regulacjami prawnymi partnerstwa prywatno – publicznego. Skarżący nie miał możliwości zapoznania się z ww. pismem. Skarżący powołał się na art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postepowania administracyjnego zaznaczając, że zasada prawdy obiektywnej jest zasadą postępowania, ma bowiem kapitalny wpływ na ukształtowanie całego postępowania, a zwłaszcza na rozłożenie ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym. Z zasady tej wynika przede wszystkim obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Skarżący ponadto wskazał, że znaczenie prawdy obiektywnej wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym i w Kodeksie Dobrej Administracji. Zdaniem skarżącego wydanie zaskarżonej decyzji przez organ należy uznać za nadużycie i nadinterpretację ustanowionego prawa. Organ nie ma prawa do swobodnej interpretacji przepisów prawa, a jeżeli przepis nie jest jasny zawsze powinien być interpretowany w sposób nie naruszający dóbr drugiej strony. Co więcej, wydaje się, iż świadomość prawna organu w zakresie omawianych powyżej nieprawidłowości jest co najmniej powierzchowna, obrazując tym samym skandaliczne pogwałcenie przestrzegania przepisów prawnych, określonych procedur administracyjnych oraz elementarnych zasad państwa prawa. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu w dniu [...] stycznia 2013 r. po drodze krajowej wymienionej w załączniku nr 2 pkt 8 lit. a na odcinku skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...] - granica m. P. do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Hz, U. 'l 201 i r, Nr 80, poz. 433 ze zm.), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp., a kontrola wykazała, że skarżący nie posiadał w samochodzie zainstalowanego urządzenia służącego do elektronicznego poboru opłat za przejazd odcinkiem płatnym. W ocenie Sądu organ słusznie nałożył na skarżącego karę pieniężną, gdyż zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000,00 zł. Z ustaleń poczynionych przez organ wynika, że skarżący wykonujący przejazd w warunkach wyżej opisanych nie uiścił za ten przejazd opłaty elektronicznej. W tym stanie rzeczy nałożenie na niego kary pieniężnej w wysokości 3000,00 złotych było zgodne z przepisami prawa. Odpowiedzialność obciąża "kierującego pojazdem samochodowym" a więc nie tylko przedsiębiorców ale i osoby prywatne. Podkreślić trzeba przy tym, że uwagi skarżącego dotyczące przekonania, że przy ustalaniu masy pod uwagę bierze się masę własną pojazdów z pozycji G w dowodzie rejestracyjnym w związku z czym urządzenie viabox nie jest wymagane w stosunku do kierowanego przez niego zespołu pojazdów, nie jest przesłanką wyłączającą odpowiedzialność użytkownika za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżący wskazując na przedłożone w postępowaniu administracyjnym umowy odwoływał się do przepisu art. 13 ust. 3a pkt 3 ustawy stwierdzając, że działał niejako z upoważnienia zarządcy drogi – Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad – co uzasadniało zwolnienie kontrolowany przejazdu drogą krajową nr [...] na wskazanym w decyzji odcinku z konieczności wnoszenia opłaty elektronicznej podanej w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy. Zgodnie z art. 13 ust. 3a pkt 3 ustawy od opłat, o których mowa w ust. 1 pkt 3, są zwolnione pojazdy zarządcy dróg krajowych wykorzystywane do utrzymania tych dróg. Przepis ten wskazuje na konieczność kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek dla zwolnienia przejazdu z obowiązku wniesienia wymaganej opłaty. Pojazd musi być pojazdem zarządcy drogi, w tym przypadku ponieważ chodzi o drogę krajową, musiał być to pojazd GDDiK i pojazd taki musiał być wykorzystany do utrzymania drogi w rozumieniu art. 4 pkt 20 ustawy. Z ustaleń organu administracji wynika natomiast, że kontrolowany zespół pojazdów należał do R. Z. (skarżącego w sprawie) – pojazd silnikowy, oraz do E. Z. – przyczepa lekka. Zatem oba pojazdy nie były pojazdami zarządcy drogi, gdyż zgodnie z ustaleniami organu administracji, nie znajdowały się także w czasowej prawnej dyspozycji tego zarządcy. Zgodnie z art. 13 ust. 3a od opłat, o których mowa w ust. 1 pkt 3 są zwolnione pojazdy zarządcy dróg krajowych wykorzystywane do utrzymania tych dróg. Z informacji udzielonej przez GDDKiA Oddział w P. w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że pojazdy wykonawców, a do takich należał zespół pojazdów należący do skarżącego, wykonują jedynie usługi na rzecz Oddziału, ale nie są pojazdami zarządcy drogi, a zatem nie mogą być zwolnione z opłat viatoll. Organy Inspekcji Transportu Drogowego w toku postępowania administracyjnego dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa, mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji. Bez znaczenia są przy tym okoliczności, w wyniku których skarżący dopuścił się nieprawidłowości, ponieważ organy administracji mają za zadanie stwierdzić zaistniałe skutki i zastosować zgodne z przepisami działania. W tym stanie rzeczy Sąd uznał zarzuty skargi za bezzasadne i na podstawie przepisu art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.