VI SA/Wa 2187/15

WyrokWSA w Warszawie2016-04-19

Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Agnieszka Łąpieś - Rosińska, Grzegorz Nowecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba wykonująca zawód radcy prawnego, która nie odbyła aplikacji notarialnej i nie zdała egzaminu notarialnego, może zostać powołana na stanowisko notariusza, jeśli posiada wymagany staż w zawodzie radcy prawnego i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu?
Ratio decidendi
Osoba wykonująca zawód radcy prawnego przez co najmniej 3 lata, która daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, może zostać powołana na stanowisko notariusza, nawet jeśli nie odbyła aplikacji notarialnej i nie zdała egzaminu notarialnego. Ustawodawca przewidział taką ścieżkę dostępu do zawodu, a nienaganne wykonywanie dotychczasowego zawodu prawniczego tworzy domniemanie spełnienia wymogu rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Jednoczesne wykonywanie obu zawodów jest wykluczone przez przepisy prawa, które przewidują zawieszenie wykonywania zawodu radcy prawnego w przypadku podjęcia pracy w kancelarii notarialnej.
Stan faktyczny
Izba Notarialna w W. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, kwestionując decyzję Ministra Sprawiedliwości o powołaniu D. D. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii w W. Zarzucono naruszenie przepisów Prawa o notariacie, w tym brak rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu przez osobę wykonującą inny zawód prawniczy, oraz naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących ustaleń faktycznych i uzasadnienia decyzji. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy swoją decyzję, argumentując, że D. D. spełnia wszystkie wymogi, a jej wieloletnia praktyka jako radcy prawnego daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. WSA oddalił skargę Izby Notarialnej, uznając decyzję Ministra za zgodną z prawem.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi I. w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę w całości Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości powołał D. D. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w W. Pismem z dnia 14 kwietnia 2015 r. Izba Notarialna w W. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosła o uchylenie powyższej decyzji w całości oraz odmowę powołania D. D. na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w W. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów: - art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ocena realizacji przesłanki dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu nie obejmuje oceny merytorycznego przygotowania do wykonywania zawodu notariusza oraz jego błędne zastosowanie, poprzez powołanie na stanowisko notariusza osoby, która nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza,  - art. 1 § 1 oraz art. 2 § 1 w zw. z art. 10 § 1 i art. 12 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie poprzez powołanie na stanowisko notariusza osoby wykonującej inny zawód prawniczy, a w konsekwencji naruszenie zasady niepołączalności zawodu notariusza z innymi zawodami prawniczymi oraz zasady bezstronności notariusza, - art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i 80 k.p.a., poprzez brak dokonania wyczerpujących ustaleń podczas postępowania dowodowego, - art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieprzekonujące i lakoniczne uzasadnienie w zakresie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej. W piśmie z dnia 21 maja 2015 r. D. D. podniosła, że niezasadne są zarzuty Izby, iż wykonując zawód radcy prawnego nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Podkreśliła, że zawsze rzetelnie i uczciwie wykonywała swoje obowiązki. Nadto, przepisy obowiązującego prawa wskazują sposób zapobieżenia łączenia wykonywania zawodu radcy prawnego i notariusza, bowiem stosownie do art. 28 § 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, w przypadku podjęcia pracy w kancelarii notarialnej zawieszeniu ulega prawo wykonywania zawodu radcy prawnego. Odnosząc się do zarzutów Izby, dotyczących siedziby kancelarii notarialnej, wnioskodawczyni podniosła, że W. jest drugim co do wielkości i intensywności rozwijającym się miastem w Polsce, a przymus notarialny przy dokonywaniu określonych czynności notarialnych zapewnia stały "przypływ" klientów. W interesie społecznym jest więc, aby mieszkańcy dużej aglomeracji mieli możliwość korzystania z usług notariuszy w najdogodniejszej dla nich lokalizacji. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 10, art. 11 pkt 1-3, 7 i art. 12 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.) oraz art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku Izby Notarialnej w W o ponowne rozpatrzenie sprawy z wniosku D. D. o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w W., przy udziale Izby Notarialnej w W., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2015 r. o powołaniu D. D. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w W. W uzasadnieniu Minister wskazał, że D. D. spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 11 pkt 1-3 i 7 w zw. z art. 12 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie, co potwierdzają zgromadzone w toku postępowania dokumenty, w tym dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych, uchwała nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W o wpisaniu wnioskodawczyni z dniem 26 czerwca 1997 r. na listę radców prawnych tej Izby, opinia Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. L. K. z dnia [...] października 2014 r. Organ wyjaśnił, że w ramach badania przesłanki przewidzianej w art. 11 pkt 2 ustawy – Prawo o notariacie dokonał oceny osoby kandydatki pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, stwierdzając że przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza należy rozumieć, oprócz wiedzy zweryfikowanej w prawem przewidziany sposób, taki zespół cech charakteru i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej, które składają się na wizerunek osoby, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Wiedza i doświadczenie zawodowe wnioskodawczyni, która ukończyła wyższe studia prawnicze, odbyła aplikację radcowską, złożyła egzamin radcowski z wynikiem pozytywnym i od dnia 21 października 1997 r. wykonuje zawód radcy prawnego, zostały sprawdzone w sposób przewidziany prawem. W ocenie Ministra za niezasadny uznać należy zarzuty zarówno Rady Izby Notarialnej w W. w uchwale z dnia [...] stycznia 2015 r. jak i Izby Notarialnej w W. we wniosku o ponowne rozpatrzenie, kwestionujące spełnienie przez D. D. przesłanki z art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie, podnosząc, że wnioskodawczyni wykonuje inny zawód prawniczy i nie nabyła praktycznych umiejętności w zawodzie notariusza. Minister Sprawiedliwości podkreślił, że przepisy ustawy - Prawo o notariacie przewidują dwie, równorzędne drogi dostępu do zawodu notariusza. Jedna polega na odbyciu aplikacji notarialnej i zdaniu egzaminu notarialnego. Drugą jest m.in. "przejście" z innego zawodu prawniczego: sędziego, prokuratora oraz adwokata i radcy prawnego, którzy wykonywali ten zawód co najmniej 3 lata. Z art. 12 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie jednoznacznie wynika, że od wymogów określonych w art. 11 pkt 4 i 5 (odbycia aplikacji notarialnej i złożenia egzaminu notarialnego) zwolnione są osoby, które wykonywały zawód adwokata lub radcy prawnego przez okres co najmniej 3 lat. Zwolnienie to jest jednoznaczne i nie zostało obwarowane żadnymi wyjątkami ani jakimikolwiek procedurami weryfikacyjnymi. Przepis art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie stanowi, że notariuszem może być powołany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Organ wskazał, że kryterium "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza" służy zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu etycznego i zawodowego członka tej korporacji. Jego spełnienie wymagane jest od kandydata na notariusza niezależnie od spełnienia przez niego pozostałych warunków dotyczących kwalifikacji zawodowych określonych w art. 11 pkt 4 i 5 z zastrzeżeniem art. 12 § 1 ustawy – Prawo o notariacie. Dlatego należy przyjąć, że w stosunku do osoby, która przez czas określony w art. 12 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie, nienagannie wykonywała inny zawód prawniczy, istnieje domniemanie, że osoba ta daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Ustawodawca uznał bowiem za wystarczające dla wykonywania zawodu notariusza posiadanie kwalifikacji zawodowych przewidzianych w tym przepisie i nie wprowadził obowiązku poddania się dodatkowemu egzaminowi zawodowemu. Obiektywnie sprawdzone umiejętności zawodowe w powiązaniu z nienagannym przebiegiem dotychczasowej pracy, dają wystarczające podstawy do przyjęcia, że dana osoba gwarantuje prawidłowe wykonywanie zawodu także w ramach innej korporacji prawniczej. Powyższe domniemanie dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zwodu notariusza wynika nie z samego wykonywania innego zawodu prawniczego przez czas określony w art. 12 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie, ale z nienagannego wykonywania tego zawodu. Nadto, doświadczenie zawodowe osób wykonujących inny zawód prawniczy wynika z dotychczasowej pracy wysokokwalifikowanych prawników i mimo, że jest różne od doświadczenia zawodowego notariuszy, to przy stwierdzonym wymaganymi dokumentami posiadaniu szerokiej wiedzy prawniczej, nie stanowi przeszkody do jego wykorzystania w pracy notariusza. Minister podkreślił, że wnioskodawczyni przez ponad 17 lat wykonywała nienagannie zawód radcy prawnego, nie toczyły się i nie toczą przeciwko niej postępowania dyscyplinarne, co wynika z opinii z dnia 28 października 2014 r. Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. L. K. Pozytywną ocenę pracy wnioskodawczyni potwierdzają również załączone do wniosku opinie pracodawcy, B. S.A. Oddział w W. Za nieuzasadniony organ uznał zarzut łączenia przez wnioskodawczynię zawodu notariusza z innym zawodem prawniczym. Art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych , stwierdza z mocy prawa zawieszenie prawa wykonywania zawodu radcy prawnego w wypadku podjęcia pracy w kancelarii notarialnej. Ustawodawca, dopuszczając powołanie radcy prawnego na stanowisko notariusza, przyjął rozwiązanie, które zapobiega jednoczesnemu wykonywaniu obu zawodów. Istotne jest to, że w odniesieniu do zawodu radcy prawnego obowiązuje pozytywna regulacja, której brak jest w stosunku do sędziów w prawie o ustroju sądów powszechnych. Minister Sprawiedliwości podkreślił, że nie może żądać od kandydata na notariusza, przed powołaniem go na stanowisko (jak i w akcie powołania), rezygnacji z dotychczas wykonywanego zawodu prawniczego. Art. 11 i art. 12 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie określają przesłanki, jakie musi spełniać kandydat, aby mógł być powołany na stanowisko notariusza, katalog tych przesłanek jest zamknięty. Minister Sprawiedliwości nie może więc generować dodatkowych jeszcze wymogów kwalifikacyjnych do powołania na stanowisko notariusza, jak np. konieczność rezygnacji przez kandydata z wykonywania dotychczasowego zawodu. Zgodnie bowiem z art. 12 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie, na stanowisko notariusza może zostać powołana osoba, która wykonywała zawód adwokata lub rady prawnego przez okres co najmniej 3 lat. Można więc być jednocześnie wpisanym na listę radców prawnych i wykonywać zawód notariusza, w razie gdy powołanie przez Ministra Sprawiedliwości dotyczy osoby już wpisanej na listę radców prawnych. Nie mogą natomiast zostać wpisane na listę radców prawnych osoby, które wykonują zawód notariusza (art. 26 ustawy o radcach prawnych). Oznacza to, że ustawodawca dopuszcza możliwość powołania adwokata oraz radcy prawnego na stanowisko notariusza, jednakże wyklucza jednoczesne wykonywanie tych zawodów i co najistotniejsze, określa sposób osiągnięcia tego stanu. Ustawodawca, dając wyraz zasadzie zakazu łączenia funkcji notariusza oraz adwokata czy radcy prawnego, bardzo wyraźnie wskazuje moment utraty uprawnień adwokata oraz radcy prawnego i nie jest to moment powołania na stanowisko i złożenia ślubowania, ale moment rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza, przez co należy rozumieć uruchomienie kancelarii notarialnej. D. D. nie uruchomiła kancelarii notarialnej i nie wykonuje zawodu notariusza, zatem nie zachodzi sytuacja łączenia przez nią wykonywania zawodu notariusza i radcy prawnego. Zdaniem Ministra nie zasługują także na uwzględnienie argumenty, wskazane przez Izbę Notarialną w W. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w części dotyczącej wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej. W ocenie organu wbrew wywodom zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości uwzględnił i rozważył okoliczności faktyczne istotne dla wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w W. oraz dokonał ich oceny prawnej. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie, Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11 - 13 ustawy - Prawo o notariacie, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Skoro zatem D. D. spełnia wszystkie przesłanki z art. 11 pkt 1-3, 7 i art. 12 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie, a jej dotychczasowe postępowanie nie budzi żadnych wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego, Minister Sprawiedliwości nie mógł odmówić powołania jej na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w W., zwłaszcza gdy, jak w niniejszej sprawie, nie sprzeciwia się temu żaden inny interes chroniony prawnie. Pismem z dnia 22 lipca 2015 r. Izba Notarialna w W. reprezentowana przez: pełnomocnika r. pr. M. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie: 1.przepisów postępowania: - art. 6 k.p.a., poprzez naruszenie zasady działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa, art. 7 k.p.a., poprzez naruszenie wymogu podjęcia przez organ administracji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, - art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie dowolnych ustaleń faktycznych, opartych na nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym, - art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 10 § 1 ustawy Prawo o notariacie w zw. z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. z 1991 r. Nr 42 poz. 188) poprzez brak wykazania przyczyn, dla których Minister Sprawiedliwości uznał, że w W. istnieje zapotrzebowanie na lokalizację nowej kancelarii notarialnej. 2. naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (tekst jedn. - Dz. U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1158 ze zm.), a mianowicie: - art. 10 § ustawy Prawo o notariacie poprzez nieuwzględnienie w postępowaniu w przedmiocie powołania na notariusza dotychczasowego postępowania kandydata na notariusza przesłanki negatywnej w postaci wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego wynikających z dotychczasowego postępowania kandydata na notariusza, - art. 11 pkt. 2 ustawy Prawo o notariacie w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na powołaniu na stanowisko notariusza osoby, co do której zachodzą uzasadnione wątpliwości w przedmiocie posiadania przymiotu nieskazitelnego charakteru oraz dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, - art. 1 § 1 oraz 2 § 1 w zw. z art. 10 § 1 i art. 12 § 1 pkt 3 Prawo o notariacie poprzez powołanie na stanowisko notariusza osoby wykonującej inny zawód prawniczy, a w konsekwencji naruszenie zasady niepołączalności zawodu notariusza z innymi zawodami prawniczymi oraz zasady bezstronności notariusza. Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości wymienionej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2015 r. W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła podniesione zarzuty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu nie naruszają prawa. W opinii Sądu, poczynione przez organy ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez nie ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem Sądu organ wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. Nie doszło do naruszenia praw skarżącego jako strony. Uzasadniając wydane w sprawie decyzje Minister Sprawiedliwości wyczerpująco przedstawił i rozważył zagadnienia faktyczne oraz prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wykazał dlaczego podjął decyzję o powołaniu D. D.na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w W. Minister Sprawiedliwości szczegółowo odniósł się także do zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, w tym do uchwały Rady Izby Notarialnej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. Zgodnie z brzmieniem art. 10 § 1-3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.), notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Niewyrażenie opinii, o której mowa w § 1, w ciągu 60 dni od dnia otrzymania wniosku Ministra Sprawiedliwości, uważane jest za wyrażenie opinii pozytywnej (§ 2). Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Ministrowi Sprawiedliwości oraz organom samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek (§ 3). W świetle powołanego przepisu, do kompetencji Ministra Sprawiedliwości należy zarówno dobór kandydatów do zawodu notariusza, jak i wyznaczanie siedzib kancelarii powoływanych przez niego notariuszy. Minister Sprawiedliwości, wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 ww. ustawy – Prawo o notariacie, nie jest w żaden sposób związany treścią opinii właściwej izby notarialnej, która podlega jego ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie. Organ samorządu notarialnego wyraża jedynie swoje stanowisko w formie opinii, natomiast Minister wydaje decyzję o powołaniu bądź odmowie powołania osoby na stanowisko notariusza. W sytuacji, więc spełnienia przesłanek warunkujących powołanie kandydata na stanowisko notariusza, Minister Sprawiedliwości jest zobowiązany do powołania osoby na to stanowisko. Odmowa powołania na stanowisko notariusza może pojawić się tylko wówczas, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ww. ustawy, a także jeżeli jego dotychczasowe postępowanie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Oznacza to, że organ nie może odmówić powołania osoby na stanowisko notariusza, jeżeli kandydat spełnia warunki ustawowe, a jego postawa nie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. O ile kwestia rzetelności, uczciwości lub przestrzegania przez kandydata wartości demokratycznego Państwa prawnego ma charakter typowo ocenny, to jednak wymogi zawarte w art. 11-13 ww. ustawy – Prawo o notariacie takiego charakteru nie mają, gdyż na podstawie warunków stawianych w tych przepisach kandydat na stanowisko notariusza albo je spełnia, albo ich nie spełnia. W rozpoznawanej sprawie Rada Izby Notarialnej w W., opiniując negatywnie wniosek D. D., zakwestionowała potrzebę utworzenia kolejnej kancelarii w W. z uwagi na wystraczającą ilość notariuszy prowadzących w tym mieście swoje kancelarie. Jak wynika z akt sprawy D. D. spełnia wszystkie przesłanki powołania na stanowisko notariusza, określone w art. 11 ww. ustawy – Prawo o notariacie, co potwierdzają załączone do wniosku dokumenty. Spełnia przesłankę wieku, posiada obywatelstwo polskie, korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych, nie figuruje w rejestrze skazanych. D. D. ukończyła wyższe studia prawnicze, na mocy uchwały nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. została wpisana z dniem 26 czerwca 1997 r. na listę radców prawnych tej Izby. Do akt dołączono opinię Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. L. K. z dnia 28 października 2014 r. Odnosząc się do pojęcia "nieskazitelnego charakteru" i "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza", o których stanowi art. 11 pkt 2 ww. ustawy – Prawo o notariacie, należy zauważyć, że nie są one zdefiniowane w tej ustawie. Kryterium nieskazitelnego charakteru ma zagwarantować odpowiedni poziom moralny członka korporacji notarialnej, zaś rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu odnosi się do odpowiedniego poziomu zawodowego. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca wiedzę zweryfikowaną w trybie przewidzianym prawem, postępująca zgodnie z przyjętymi w społeczeństwie normami etycznymi, moralnymi, i której dotychczasowe zachowanie w sferze zawodowej i prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Natomiast ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań kandydata, o tych zaś nie sposób wnioskować inaczej, niż na podstawie prezentowanej przez niego postawy etycznej i moralnej, a także w oparciu o dotychczasowy sposób jego postępowania. Ustawodawca wyraźnie ograniczył dopuszczalność weryfikowania merytorycznych kompetencji kandydatów na notariuszy, a zatem ani Minister Sprawiedliwości, ani Rada nie mogą dokonywać oceny merytorycznej pod kątem zdolności intelektualnych i zdobytej wiedzy oraz doświadczenia kandydatów na notariuszy, a tym bardziej nie mogą ich bezzasadnie podważać. W powyższym kontekście za niezrozumiałe należy więc uznać stanowisko skarżącej, która w skardze stwierdza, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do nieskazitelnego charakteru zainteresowanej i dawania przez nią rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, choć Rada nie wskazała jednocześnie ani żadnej okoliczności faktycznej, ani też żadnego dowodu, który podważałby dotychczasowe ustalenia Ministra Sprawiedliwości. Wnioskodawczyni przez ponad 17 lat wykonywała nienagannie zawód radcy prawnego, nie toczyły się i nie toczą przeciwko niej postępowania dyscyplinarne, co wynika z opinii z dnia 28 października 2014 r. Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. L. K. Pozytywną ocenę pracy wnioskodawczyni potwierdzają również załączone do wniosku opinie pracodawcy, B. S.A. Oddział w W. Obiektywnie sprawdzone umiejętności wnioskodawczyni, jej profesjonalizm i doświadczenie zawodowe, dają wystarczające podstawy do przyjęcia, że gwarantuje ona prawidłowe wykonywanie zawodu notariusza. W tej sytuacji nie znajduje żadnego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym zarzut Izby, że wnioskodawczyni nie spełnia warunku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, z uwagi na brak doświadczenia zawodowego właściwego dla notariusza. W takiej sytuacji trudno zatem przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia art. 11 pkt 2 ww. ustawy – Prawo o notariacie w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Jak już zostało zaznaczone, zgodnie z art. 10 § 3 ww. ustawy – Prawo o notariacie, Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby zainteresowanej tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 tej ustawy, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Mając na uwadze powyższe rozważania, Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w pełni zasadnie uznał, że po stronie D. D. nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 3 ww. ustawy – Prawo o notariacie. Za nieuzasadniony uznać należy także zarzut łączenia przez wnioskodawczynię zawodu notariusza z innym zawodem prawniczym. Do zarzutu tego organ odniósł się bardzo szczegółowo w zaskarżonej decyzji i Sąd w pełni podziela to stanowisko. Podkreślić jedynie należy, że art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, stwierdza z mocy prawa zawieszenie prawa wykonywania zawodu radcy prawnego w wypadku podjęcia pracy w kancelarii notarialnej. Ustawodawca, dopuszczając powołanie radcy prawnego na stanowisko notariusza, przyjął rozwiązanie, które zapobiega jednoczesnemu wykonywaniu obu zawodów. Skarżącą przy piśmie procesowym z dnia 21 marca 2016 r. przesłała do Sądu kopię uchwały Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie zawieszenia praw radcy prawnego D. D. w związku z powołaniem na stanowisko notariusza. Odnosząc się do kwestii wyznaczenia siedziby Kancelarii Notarialnej w W., zauważyć należy, że Rada Izby Notarialnej w W., negatywnie opiniując wniosek w tym względzie, nie przedstawiła żadnych przekonujących argumentów, które przemawiałyby przeciwko takiemu rozstrzygnięciu Ministra Sprawiedliwości. Minister wyjaśnił, że obecnie w W., który liczy ok. 633.105 mieszkańców funkcjonuje 90 kancelarii notarialnych, w których działalność prowadzi 119 notariuszy. Średnio na jednego notariusza przypada zatem ponad 5.320 osób. Ponadto poza mieszkańcami W. z usług kancelarii notarialnej skorzystają również mieszkańcy okolicznych miejscowości. Według stanu na dzień 31 października 2014 r. w W. działało 109.808 podmiotów gospodarczych (zarejestrowanych w bazie REGON). Wśród tych podmiotów zarejestrowano 26.886 spółek handlowych. Zdaniem organu zauważalny wzrost liczby takich podmiotów gospodarczych skutkuje zwiększeniem intensywności obrotu gospodarczego i obrotu prawnego, co w konsekwencji prowadzi do większego zapotrzebowania na usługi notarialne. Wyznaczenie w W. kolejnej siedziby kancelarii notarialnej zapewni zwiększoną dostępność do usług notarialnych, zarówno osobom fizycznym, jak też osobom prawnym. Tworzenie nowych kancelarii, zapewniających w drodze konkurencji lepszą obsługę mieszkańców, a przez to również nieprzerwany dostęp do usług notarialnych, kształtujących bezpieczeństwo obrotu prawnego, leży więc w interesie społecznym, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Uznając zatem skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając za podstawę art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło