VI SA/Wa 2189/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "Stonehill Tobacco BĄDŹ CZŁONKIEM WSTĄP DO UNII U-nijne" nr [...] oddala skargę Decyzją z [...] lipca 2010 r. znak: [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Urząd Patentowy" lub "organ") działając na podstawie art. 246, art. 247 ust. 2 oraz art. 131 ust. 2 pkt 3 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej: "u.p.w.p.") i art. 6ter Konwencji Paryskiej o ochronie własności przemysłowej z 20 marca 1883 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 9, poz. 51; dalej: "Konwencja paryska") oraz art. 98 kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 256 ust. 2 u.p.w.p. po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "Stonehill Tobacco BĄDŹ CZŁONKIEM WSTĄP DO UNII U-nijne" o numerze [...] udzielonego na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w K.na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny wniesionego przez Unię Europejską z siedzibą w B., Belgia orzekł o: 1) unieważnieniu prawa ochronnego na znak towarowy "Stonehill Tobacco BĄDŹ CZŁONKIEM WSTĄP DO UNII U-nijne" o numerze [...]; 2) przyznaniu na rzecz Unii Europejskiej z siedzibą w B. od P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 2600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 28 maja 2009 r. do organu wpłynął sprzeciw Komisji Europejskiej działającej w imieniu Wspólnoty Europejskiej z siedzibą w B. (Belgia) na decyzję z [...] czerwca 2008 r. o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "Stonehill Tobacco BĄDŹ CZŁONKIEM WSTĄP DO UNII U-nijne" zarejestrowany pod numerem [...] na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. Powyższy znak został przeznaczony do oznaczania wyrobów tytoniowych ujętych w klasie 34. Jako podstawę prawną swojego żądania wnoszący sprzeciw wskazał art. 131 ust. 2 pkt 3 u.p.w.p. w związku z art. 6ter Konwencji paryskiej. Jednocześnie zarzucił, że sporny znak zawiera element imitujący godło Wspólnoty Europejskiej, które stanowi dwanaście pięcioramiennych złotych gwiazdek tworzących okrąg na niebieskim tle, a zatem sporny znak stanowi bezpośrednie naśladownictwo tego symbolu. Zaznaczył, że różnice pomiędzy tymi oznaczeniami nie mają w tym aspekcie znaczenia. Powołał się na wyrok Sądu Pierwszej Instancji z 21 kwietnia 2004 r. (w sprawie T-127/02), zgodnie z którym symbole organizacji międzynarodowych są chronione przed rejestracją nie tylko identycznych znaków, lecz również takich oznaczeń, które stanowią zmodyfikowaną imitację tych symboli. Nadto wykorzystanie w spornym oznaczeniu elementu imitującego symbol Wspólnoty Europejskiej może wywołać wśród odbiorców mylne przekonanie, że podmiot posługujący się tym znakiem jest w jakiś sposób powiązany z instytucjami wspólnotowymi, korzysta z ich wsparcia lub otrzymuje w ten sposób publiczną gwarancję co do jakości swych towarów i usług. Sugerują to również następujące elementy słowne przedmiotowego oznaczenia: BĄDŹ CZŁONKIEM, WSTĄP DO UNII, U-nijne. Tymczasem uprawniony ze spornego prawa nie dysponuje zgodą Wspólnoty Europejskiej na używanie jej symbolu w obrocie. W odpowiedzi na powyższe, uprawniony ze spornego prawa uznał sprzeciw za bezzasadny. W jego ocenie sporne oznaczenie nie jest podobne do symbolu Wspólnoty Europejskiej. Decydują o tym różnice pomiędzy elementami graficznymi obydwu oznaczeń w postaci ilości, kształtu i koloru gwiazdek oraz kształtu niebieskiego prostokąta. Podkreślił również, że należący do niego znak zawiera też rysunek człowieka palącego papieros. Według niego elementy słowne spornego znaku nie sugerują żadnych związków z instytucjami europejskimi, lecz stanowią jedynie żartobliwy komentarz do ówczesnej sytuacji politycznej. Jednocześnie zarzucił, że działający w imieniu Komisji Europejskiej pełnomocnik nie przedstawił prawidłowego dokumentu pełnomocnictwa. Rozstrzygając sprawę w postępowaniu spornym Urząd Patentowy, w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z [...] lipca 2010 r., przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Przywołał treść przepisów art. 131 ust. 2 pkt 3 u.p.w.p. oraz art. 6ter ust. 1 lit a) i lit. b) Konwencji paryskiej. Wskazał, iż art. 131 ust. 2 pkt 3 u.p.w.p. ma zastosowanie w przypadku, gdy sporne oznaczenie zawiera symbol organizacji międzynarodowej, zaś zgłaszający nie posiada zezwolenia właściwego organu do używania takiego oznaczenia w obrocie. Urząd Patentowy wskazał, iż szczegółowa analiza stanu faktycznego prowadzi do wniosku, iż w spornym oznaczeniu wykorzystana została flaga Unii Europejskiej. Flaga ta była pierwotnie używana przez Radę Europy, a potem przez Wspólnotę Europejską. Według heraldycznego opisu symbol ten stanowi przedstawiony na niebieskim tle krąg dwunastu pięcioramiennych gwiazd. W dacie dokonania zgłoszenia spornego znaku, tj. w dniu 5 grudnia 2003 r., flaga ta była wykorzystywana przez Wspólnotę Europejską. W bazie symboli chronionych na podstawie art. 6ter Konwencji paryskiej przedmiotowa flaga jest chroniona od 4 października 1979 r. pod numerem Q0188. Następnie organ przedstawił w formie graficznej sporny znak towarowy "Stonehill Tobacco BĄDŹ CZŁONKIEM WSTĄP DO UNII U-nijne" o numerze [...]. Wskazał, iż w oznaczeniu tym istotnym elementem jest niebieski prostokąt, na tle którego występuje osiem gwiazd oraz postać człowieka palącego papierosa. Postać ta została umieszczona w znaku w ten sposób, że przysłania ona częściowo lub całkowicie cztery z dwunastu gwiazdek. Zauważył, iż sama Unia Europejska w poszczególnych swoich agendach wykorzystuje swoje godło w sposób częściowy. Podkreślił, iż kolorystyka spornego oznaczenia zdominowana jest przez kolory biały, niebieski i czerwony. Napisy zostały przedstawione w kolorze czarnym. Zauważył, że gwiazdy są wpisane w okrąg i każda z nich ma sześć ramion. Dodatkowo w treści oznaczenia występują napisy "WSTĄP DO UNII" oraz "u-nijne". Ten ostatni wyraz jest największym a zarazem dominującym elementem słownym znaku, podczas gdy słowa "Stonehill Tobacco" są ledwo dostrzegalne. W ocenie organu, całokształt elementów zawartych w znaku powoduje, że umieszczone na niebieskim tle gwiazdy razem ze wskazanymi elementami słownymi nasuwają jednoznaczne skojarzenia z flagą Unii Europejskiej. Zwrócił także uwagę na brak różnicy w kolorystyce obu oznaczeń. Zarówno w znaku spornym, jak też we fladze Unii Europejskiej wykorzystano kolor żółty dla symboli w postaci gwiazd oraz kolor niebieski dla tła. Zaznaczył, iż ewentualne różnice w odcieniach obydwu kolorów nie są na tyle znaczne, aby uznać je za istotne. Również okoliczność, że gwiazdy w znaku spornym mają postać sześcioramienną pozostaje – w ocenie organu – dla sprawy bez znaczenia, bowiem przeciętny odbiorca tej różnicy nie dostrzeże. Dlatego też użycie nawet niepełnego symbolu Unii Europejskiej pozwala na uznanie, że w spornym znaku użyto symbolu organizacji międzynarodowej rządowej w sposób, o którym stanowi art. 131 ust. 2 pkt 3 u.p.w.p. Konkludując Urząd Patentowy uznał, iż stwierdzone powyżej wykorzystanie flagi Unii Europejskiej w spornym znaku towarowym oraz brak zezwolenia właściwego organu do wyłącznego używania takiego oznaczenia w postaci znaku towarowego w obrocie gospodarczym stanowi podstawę do unieważnienia spornego oznaczenia zgodnie z art. 131 ust. 2 pkt 3 u.p.w.p. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się P. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "skarżąca"), która pismem z 10 października 2011 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną, w administracyjnym toku instancji, decyzję z [...] lipca 2010 r. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Autor skargi zarzucił organowi: 1) niewłaściwe zastosowanie norm art. 131 ust 2 pkt 3) u.p.w.p. oraz art. 6ter Konwencji paryskiej jako nie mających w istocie zastosowania w postępowaniu; 2) naruszenie art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm.; dalej: "k.p.a.") w zakresie wadliwej interpretacji zebranego w postępowaniu materiału dowodowego; 3) art. 80 k.p.a. w zakresie przekroczenia granic swobody oceny materiału dowodowego, poprzez brak oparcia się na stanie faktycznym ustalonym na podstawie złożonych przez strony dowodach, a także na faktach przyznanych przez przeciwnika sporu, jako na okolicznościach bezspornych; 4) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedłożonych przez skarżącą (uprawnionego z prawa [...]) materiałów. Nadto skarżąca wskazała, iż Urząd Patentowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zupełnie dowolnie, bezkrytycznie i w sposób nieuprawniony przyjął, że grafika znaku towarowego [...] jest imitacją i/lub naśladownictwem flagi Unii Europejskiej. Również za bezpodstawne uznała odwołanie się do heraldycznego znaczenia symboliki flagi (art. 6ter Konwencji paryskiej). Zdaniem skarżącej ocena podobieństwa została dokonana przez organ "w oderwaniu od rzeczywistości" i w sposób rażąco sprzeczny z zawartością grafiki znaku towarowego [...], który to znak – w ocenie skarżącej – w żadnej z warstw (graficznej, fonetycznej, znaczeniowej – symbolika, przekaz) nie jest podobny do flagi Unii Europejskiej. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Za bezpodstawne uznał twierdzenia skarżącej o naruszeniu norm prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W razie zaś nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie jest uzasadniona. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art.131 ust.2 pkt.3 u.p.w.p oraz art. 6 ter. ust.1 lit. a cyt. Konwencji paryskiej o ochronie własności przemysłowej. Stosownie do cyt. art.131 ust. 2 pkt. 3 u.p.w.p – nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia zawierające skróty nazw bądź symbole / herby, flagi, godła/ obcych państw, organizacji międzynarodowych, a także przyjęte w obcych państwach urzędowe oznaczenia, stemple kontrolne i gwarancyjne, jeżeli zakaz taki wynika z umów międzynarodowych, chyba że zgłaszający wykaże się zezwoleniem właściwego organu, które uprawnia go do używania takich oznaczeń w obrocie. Natomiast stosownie do przywołanego art.6 ter. ust.1 lit."a" Konwencji paryskiej – państwa będące członkami Związku paryskiego zgadzają się, w wypadku zezwolenia właściwych organów, odmawiać rejestracji lub unieważniać rejestrację i na podstawie odpowiednich zarządzeń zakazać używania jako znaku towarowego lub jako części takiego znaku Herbów, flag i innych godeł państwowych państw będących członkami Związku paryskiego, przyjętych przez nie urzędowych oznaczeń i stempli kontrolnych i gwarancyjnych, a także wszystkiego co z punktu heraldycznego byłoby ich naśladownictwem. Przepis art. 6 ter. ust.1 lit. b cyt. Konwencji wskazuje, że postanowienia zawarte w pkt "a" stosuje się również do herbów, flag, i innych godeł, skrótów , nazw międzynarodowych organizacji rządowych, których członkami są jedno lub więcej państw będących członkami związku. Precyzując zakres zakazu o jakim mowa w art. 131 ust. 2 pkt 3 u.p.w.p należy podkreślić, że przepis ten dotyczy nie tylko wymienionych symboli jako takich (tzn. w ich prawidłowej formie prezentacji) ale zabrania również rejestracji i używania jako znaków towarowych, pewnego rodzaju imitacji tych symboli. Chodzi przy tym o niedopuszczalność rejestracji nie tyle symbolu (wizerunku) – jak w niniejszej sprawie – symbolu UE, jako takiego, ale o naśladownictwo właściwych mu cech heraldycznych, które pozwalają odróżnić go od symbolu UE jako organizacji międzynarodowej. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, że sporny znak towarowy słowno-graficzny "Stonehill Tobacco BĄDŹ CZŁONKIEM WSTĄP DO UNII U-nijne" stanowi co najmniej imitację godła Wspólnoty Europejskiej chronionego w trybie art.131 ust. 2 pkt 3 u.p.w.p oraz art. 6 ter. Konwencji paryskiej. Pomiędzy symbolem Europejskim a grafiką znaku występują podobieństwa wynikające z: 1/ użycia gwiazd 2/ rozmieszenia tych gwiazd na linii okręgu czy też jak to określa skarżąca na linii elipsy 3/ niebieskie tło w kształcie prostokąta na którym umieszczony jest okrąg / elipsa / złożony z gwiazdek Zdaniem Sądu różnice polegające na innej liczbie gwiazdek oraz zawarciu elementu graficznego przedstawiającego postać ludzką są bez znaczenia. Podobnie jak okoliczność, że obok linii okręgu złożonego z gwiazdek występują wyżej określone elementy słowne oraz dodatkowy element graficzny w postaci dwóch pasków czerwonego i niebieskiego przypominającego flagę. Argumentacja organu co do kolorystyki porównywanych znaków nie jest zbyt przekonująca / należy zgodzić się w tym zakresie ze skargą /, ale ewentualne różnice w kolorach czy ich odcieniach nie są na tyle znaczące aby uznać je za istotne. Z punktu widzenia heraldycznego sporny znak w sposób uprawniony został uznany przez organ za będący bezpośrednim naśladownictwem symbolu Europejskiego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje pogląd zawarty w wyroku Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 21.04.2004 r. w sprawie Koncept – Anlagen u.v OHIM sygn. T-127/02, w którym stwierdził, że symbole państwowe oraz organizacji międzynarodowych są chronione nie tylko przed rejestracją i użyciem znaków towarowych identycznych z tymi symbolami, ale też przed włączeniem takich symboli do znaków towarowych w sposób, który stanowi jakąkolwiek imitację tych symboli z heraldycznego punktu wiedzenia. Ponadto okoliczność, że w spornym znaku okrąg czy też elipsa, jak uważa skarżąca, z gwiazd jest przedstawiony na niebieskim tle – nie jest istotna dla stwierdzenia naśladownictwa godła z punktu widzenia heraldycznego. Jak zauważył Sąd w powyższym wyroku godło europejskie jest często przedstawiane na czarno-białych reprodukcjach zatem błękitne tło i złote gwiazdy nie występują w kolorze. Także w doktrynie są zauważane specyficzne przesłanki warunkujące ochronę tzw. znaków renomowanych i powszechnie znanych. Znak renomowany jest przez doktrynę określany jako znak któremu poza znaczącym stopniem jego znajomości przypisuje się dodatkowo zdolność wywoływania pozytywnych skojarzeń co do jakości towarów nim oznaczonych. W świetle art. 131 ust. 2 pkt 3 u.p.w.p ochrona udzielona znakom renomowanym i powszechnie znanym wykracza poza granice podobieństwa towarów. "O odmowie udzielenia ochrony decyduje bowiem już sama identyczność albo podobieństwo znaku zgłoszonego do wcześniejszego znaku renomowanego lub powszechnie znanego, niezależnie od jakiegokolwiek podobieństwa towarów tymi znakami oznaczonych, jeżeli tylko taka rejestracja mogłaby przynieść zgłaszającemu nienależną korzyść lub być szkodliwa dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku wcześniejszego / renomowanego lub powszechnie znanego /"( A. Kisielewicz – Prawo własności przemysłowej w zarysie Przemyśl 2008r./. W kontekście powyższych ustaleń, w ocenie Sądu, organ uprawniony był przyjąć, że użycie nawet niepełnego symbolu Unii Europejskiej pozwala na uznanie, że w spornym znaku, którego warstwa graficzna zawiera imitację godła Wspólnot Europejskich, użyto symbolu organizacji międzynarodowej w sposób, o którym stanowi art. 131 ust. 2 pkt 3 u.p.w.p oraz art.6 ter KONWENCJI PARYSKIEJ. Stąd jako niezasadny Sąd uznał zarzut rozszerzającej wykładni art.131 ust.1 pkt 3 u.p.w.p. i art.6 ter. Konwencji paryskiej. Ponadto przy jednoczesnym ustaleniu, że skarżąca nie posiadała zgody Komisji Unii Europejskiej na używanie jej oznaczeń w obrocie - skutkuje to unieważnieniem prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Sąd nie dopatrzył się także naruszeń przepisów postępowania w sposób określony w treści skargi. Wydając decyzję administracyjną w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy Urząd Patentowy jest związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że Urząd Patentowy jest zobowiązany do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jego powinnością jest należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Jest zobowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Działając w oparciu o zasadę oficjalności musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzeć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Analiza zebranego materiału dowodowego pozwoliła Sądowi przyjąć, że Urząd nie uchybił powyższym zasadom Stosownie do art. 6 kpa decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa. Organ szczegółowo wyjaśnił stan faktyczny sprawy, oparł się na materiale prawidłowo zebranym w toku prowadzonego postępowania dokonując jego wszechstronnej oceny, a swoje stanowisko uzasadnił zgodnie z wymogami art.107§3 k.p.a. Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że Urząd Patentowy RP zarówno nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak i nie uchybił przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.