VI SA/Wa 2191/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2012 r. sprawy ze skargi J. M. i W. M. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy [...] oddala skargę Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2011 r. (nr [...]) działającego w trybie postępowania spornego stwierdzono wygaśnięcie z dniem [...] stycznia 2000 r. prawa ochronnego na znak towarowy MIŚ o numerze R- 83022. W dniu [...] grudnia 2010 roku do Urzędu Patentowego RP, działającego w trybie postępowania spornego, wpłynął wniosek Z. Sp. z o.o. z siedzibą w O. (wnioskodawca, uczestnik postępowania) o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy MIŚ o numerze R-83022. Uprawnionymi do powyższego prawa ochronnego na znak towarowy są W. M. oraz J. M. zamieszkali w Ł. (skarżący). Jako podstawę prawną swego żądania wnioskodawca wskazał art. 25 pkt 3, art. 28 i art. 30 ust. 1 u.z.t. w związku z art. 315 ust. 1 i 2 p.w.p. oraz alternatywnie art. 169 ust. 1 pkt 1, art. 169 ust. 4 pkt 1 oraz art. 172 w związku z art. 315 ust. 1 i 2 ustawy Prawo własności przemysłowej. W uzasadnieniu swego żądania wnioskodawca podniósł, że jest jedną z większych polskich firm specjalizujących się w produkcji i sprzedaży wyrobów cukierniczych, w tym głównie wafli i herbatników. Wnioskodawca w roku 1968 rozpoczął używanie oznaczenia MIŚ w nazwie firmy. Wykazując swój interes prawny wskazał na toczące się przed Urzędem Patentowym postępowanie pomiędzy stronami o unieważnienie spornego znaku towarowego (Sp. [...]) oraz z uwagi na postępowania przed sądami powszechnymi wnioskodawca posiada interes prawny w żądaniu uznania prawa za wygasłe. Wnioskodawca podniósł, że Sąd Wojewódzki w Ł. wyrokiem z dnia [...] września 1998 r. (sygn. akt [...]) zakazał uprawnionym posługiwania się oznaczeniem MIŚ w działalności gospodarczej. Wnioskodawca podniósł także, że w świetle oświadczeń uprawnionych jak i stwierdzeń przedstawionych przed Sądem Wojewódzkim oraz przed Urzędem Patentowym uprawnieni nie posługiwali się spornym znakiem towarowym. Podkreślił, iż używany przez uprawnionych znak towarowy różni się w znaczący sposób od zarejestrowanego znaku towarowego. Uprawnieni w piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. podnieśli, że wnioskodawca nie ma interesu prawnego uzasadniającego wszczęcie niniejszego postępowania. Ich zdaniem strony produkują różne wyroby, wytwarzają je różnymi technologiami i wprowadzają na rynek w różny sposób, tak więc żaden z wyrobów uprawnionych nie koliduje z listą wyrobów wytwarzanych przez wnioskodawców. W ocenie uprawnionych towary stron nie konkurują ze sobą, a firmy są dla siebie obojętnymi podmiotami gospodarczymi. Uprawnieni zakwestionowali stanowisko wnioskodawcy dotyczące spornego znaku towarowego w zakresie interpretacji przywołanych w sprawie wyroków. Na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2011 r. wnioskodawca podtrzymał stanowisko w sprawie. W jego ocenie sporny znak towarowy nie był używany od daty jego zgłoszenia. Wnioskodawca podniósł, że nie ma wątpliwości, że prawo ochronne na sporny znak towarowy narusza jego prawa podmiotowe. Dotyczy to praw do firmy oraz praw wynikających z obowiązku przestrzegania uczciwej konkurencji. Wnioskodawca podniósł także, że posługuje się znakiem MIŚ od kilkudziesięciu lat. Uprawnieni do prawa ochronnego na znak towarowy MIŚ o numerze R-83022 podkreślili, że wszczęcie nieprzemyślanego postępowania przed Urzędem Patentowym nie kreuje interesu prawnego po stronie wnioskodawcy. Uprawnieni nigdy nie występowali z roszczeniami i uwagami do strony przeciwnej. Podkreślili, że używają znaku towarowego zgodnie z prawem ochronnym, uzupełnionym o napisy: "Spółka Braci Miś" oraz "rok założenia". Do akt sprawy złożono fragmenty papieru opakowaniowego zawierającego oznaczenie, wskazujące na fakt jego używania. Kolegium Orzekające na wstępie uzasadnienia decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. podało, iż z uwagi na to, że wnioskodawca wystąpił z żądaniem stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy w dniu [...] grudnia 2010 r., a więc pod rządami ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. - w rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajdują przepisy tej ustawy, w szczególności art. 169 ust. 1 pkt 1. W niniejszej sprawie wnioskodawca powołał się na prowadzone między stronami spory, w tym na postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że sporny znak towarowy zagraża jego prawom podmiotowym, w tym prawu do firmy. W ocenie Kolegium Orzekającego wnioskodawca ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy MIŚ o numerze R-83022. Organ doszedł do przekonania, że skoro wnioskodawca jest uprawniony do podejmowania działań mających na celu ochronę praw do firmy to należy uznać, iż jego interes prawny wynika choćby z art. 43 kodeksu cywilnego. jako że firma podlega ochronie przewidzianej dla dóbr osobistych (art. 23 i 24 k.c.) Działania te mogą także przejawiać się w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego, którego istotny element słowny MIŚ jest tożsamy z odróżniającym elementem firmy wnioskodawcy. Organ wyraził pogląd, iż w świetle ugruntowanego orzecznictwa pod pojęciem rzeczywistego używania, o którym mowa w ww. art. 169 ust. 1 pkt 1 pwp, należy rozumieć używanie, które nie ma charakteru symbolicznego, nastawionego wyłącznie na utrzymanie prawa ochronnego na znak towarowy. Musi to być używanie faktyczne, zgodne z podstawową funkcją znaku towarowego, jaką jest zagwarantowanie konsumentowi czy końcowemu odbiorcy, że towar lub usługa oznaczone danym znakiem towarowym pochodzą z określonego przedsiębiorstwa, umożliwiając mu - bez ryzyka wprowadzenia w błąd - odróżnienie tego towaru lub usługi od towarów i usług mających inne pochodzenie handlowe. Zgodnie z art. 169 ust. 6 p.w.p. ciężar przeprowadzenia dowodu w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa spoczywa na uprawnionym z prawa ochronnego na znak towarowy, który powinien wykazać, że znaku używał lub jeśli znaku nie używał miał ku temu ważne powody. W ocenie Kolegium Orzekającego uprawnieni nie udowodnili używania spornego znaku towarowego. Uprawnieni do prawa ochronnego na znak towarowy MIŚ o numerze R-83022 przedłożyli do akt sprawy jedynie dwa fragmenty papieru opakowaniowego zawierającego oznaczenie, które zdaniem uprawnionych jest używane. Powyższe dowody nie potwierdzają rzeczywistego używania znaku towarowego niezależnie od tego czy przedstawione na opakowaniach oznaczenie jest (także w rozumieniu art. 169 ust. 4 pkt 1 P-w.p.) spornym znakiem towarowym czy też nie. Rzeczywiste używanie znaku towarowego uniemożliwiające jego wygaśnięcie z reguły polega na nakładaniu znaku na towar i wprowadzaniu tak oznaczonych towarów do obrotu w określonym przedziale czasowym, który to okres czasu ma decydujące znaczenie w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego. Tymczasem przedłożone do akt fragmenty opakowań nie pozwalają na stwierdzenie, że uprawnieni wprowadzali do obrotu towary oznaczane znakiem towarowym widniejącym na tych opakowaniach w określonym przedziale czasowym w sposób rzeczywisty i poważny. Tym samym, w ocenie organu, bezcelowa stała się ocena - czy widniejące na opakowaniach oznaczenie może dowodzić używania spornego znaku towarowego w rozumieniu art. 169 ust. 4 pkt 1 p.w.p. Organ podkreślił, że uprawnieni nie powoływali się na ważne powody usprawiedliwiające nieużywanie spornego znaku towarowego. W tym stanie faktycznym Kolegium Orzekające uznało, że żądanie wnioskodawcy stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy MIŚ o numerze R-83022 jest zasadne. Uzasadniając datę, z jaką nastąpiło wygaśnięcie znaku zgodnie z treścią osnowy skarżonej decyzji, organ zaznaczył, iż art. 169 ust. 1 pkt 1 wiąże ten skutek z nieużywaniem znaku towarowego przez okres pięciu lat. Bieg pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. rozpoczyna się po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego w sytuacji, w której nie doszło do podjęcia w ogóle używania znaku lub od dnia zaprzestania jego używania. Zatem w przypadku braku dowodów na używanie znaku towarowego, stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy nastęuje w dacie, w której upłynęło pięć lat liczonych od dnia następującego po dniu wydania decyzji. Decyzja o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy MIŚ o numerze R-83022 wydana została w dniu [...] stycznia 1995 r. W aspekcie rozpatrywanej sprawy znaczenie ma zatem okres od dnia 13 stycznia 1995 r. do dnia 13 stycznia 2000 r. Kolegium Orzekające stwierdziło zatem wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy MIS o numerze R-83022 z dniem 13 stycznia 2000 r. W dniu tym upłynęło bowiem pięć lat od wspomnianego dnia następującego po dniu wydania decyzji o udzieleniu spornego prawa. Pełnomocnik uprawnionego wniósł na powyższa decyzję skargę do WSA w Warszawie. Skarżący zarzucił, że wnioskodawca nie miał interesu prawnego uzasadniającego wszczęcie postępowania o wygaśnięcie znaku towarowego MIŚ. Urząd Patentowy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nie narusza prawa. Z uwagi na to, że wnioskodawca wystąpił z żądaniem stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy w dniu [...] grudnia 2010 r., a więc pod rządami ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm). - w rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajdują przepisy tej ustawy, w szczególności art. 169 ust. 1 pkt 1. Celem instytucji stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego jest eliminowanie praw ochronnych udzielonych na te oznaczenia, które nie są faktycznie używane w obrocie gospodarczym. Udzielenie ochrony na znak towarowy wiąże się bowiem z ustawowym obowiązkiem używania znaku towarowego dla towarów i usług, dla których znak został zarejestrowany. Z kolei nieużywanie znaku towarowego może skutkować w określonych sytuacjach stwierdzeniem wygaśnięcia prawa ochronnego. Instytucja ta została unormowana w art. 169 ustawy Prawo własności przemysłowej. Wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy uzależnione jest od wykazania interesu prawnego wnioskodawcy. Zgodnie bowiem z art. 169 ust. 2 ustawy p.w.p. Urząd Patentowy wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy w przypadkach, o których mowa w ust. 1 ww. przepisu na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. Przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej nie posługują się własną definicją interesu prawnego, dlatego w postępowaniu spornym, dotyczącym stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego znajduje zastosowanie art. 28 k.p.a., według którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W niniejszej sprawie wnioskodawca powołał się na prowadzone między stronami spory, w tym na postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że sporny znak towarowy zagraża jego prawom podmiotowym, w tym prawu do firmy. Sąd w niniejszej sprawie uznał za zasadny pogląd organu, iż wnioskodawca ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy MIŚ o numerze R-83022. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 stycznia 2008 r. (sygn. akt II GSK 309/07) "Nie ma tu żadnej sprzeczności między instytucją stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu jego nieużywania a instytucją unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, gdyż nie chodzi o uwzględnienie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa w oparciu o przesłanki unieważnienia prawa, lecz o interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa. Jest przecież oczywiste, że przesłanki wygaśnięcia prawa ochronnego są odrębne, samodzielne i zupełnie inne niż przesłanki unieważnienia prawa ochronnego. Na etapie wykazywania interesu prawnego wnioskodawcy w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy nie chodzi o przesłanki identyczności czy podobieństwa znaków w rozumieniu przepisów o unieważnienie prawa ochronnego lecz o działanie w ochronie swojego prawa ochronnego, prawa do wyłączności, o której mowa w art. 153 ust. 1 p.w.p." Analogicznie do treści powyższego wyroku należy uznać, że wnioskodawca w niniejszej sprawie może podejmować działania mające na celu ochronę prawa do firmy. Zatem interes prawny wnioskodawcy wynika choćby z art. 43 kodeksu cywilnego jako że firma podlega ochronie przewidzianej dla dóbr osobistych (art. 23 i 24 k.c.) Działania te mogą także przejawiać się w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego, którego istotny element słowny MIŚ jest tożsamy z odróżniającym elementem firmy wnioskodawcy. Art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. stanowi, że prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku w sposób rzeczywisty dla towarów objętych rejestracją w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania. W świetle ugruntowanego orzecznictwa pod pojęciem rzeczywistego używania, o którym mowa w ww. art. 169 ust. 1 pkt 1 pwp, należy rozumieć używanie, które nie ma charakteru symbolicznego, nastawionego wyłącznie na utrzymanie prawa ochronnego na znak towarowy. Musi to być używanie faktyczne, zgodne z podstawową funkcją znaku towarowego, jaką jest zagwarantowanie konsumentowi czy końcowemu odbiorcy, że towar lub usługa oznaczone danym znakiem towarowym pochodzą z określonego przedsiębiorstwa, umożliwiając mu - bez ryzyka wprowadzenia w błąd - odróżnienie tego towaru lub usługi od towarów i usług mających inne pochodzenie handlowe. Zgodnie z art. 169 ust. 6 p.w.p. ciężar przeprowadzenia dowodu w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa spoczywa na uprawnionym z prawa ochronnego na znak towarowy, który powinien wykazać, że znaku używał lub jeśli znaku nie używał miał ku temu ważne powody. Natomiast organ nie jest uprawniony do poszukiwania nowych dowodów mogących mieć wpływ na przedmiotowe rozstrzygnięcie w sprawie (np. wyrok WSA z 7 stycznia 2005 r., sygn. akt 6 II SA 2427/03). Niezależnie od faktu, że uprawnionych w niniejszej sprawie reprezentował profesjonalny pełnomocnik, Kolegium Orzekające na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2011 r. poinformowało strony, że to na uprawnionym spoczywa obowiązek wykazania używania znaku towarowego. Nie ulega wątpliwości, iż uprawnieni nie podjęli nawet próby udowodnienia okoliczności rzeczywistego używania spornego znaku towarowego. Przedłożony przez nich do akt sprawy papier opakowaniowy (2 arkusze) zawierający oznaczenie, które zdaniem uprawnionych jest używane, nie może być uznany za dowód rzeczywistego używania znaku towarowego, nie pozwala bowiem na stwierdzenie, że uprawnieni wprowadzali do obrotu towary oznaczane znakiem towarowym widniejącym na tych opakowaniach w określonym przedziale czasowym w sposób rzeczywisty i poważny. Tym samym rację należy przyznać organowi, który odstąpił od oceny, czy widniejące na opakowaniach oznaczenie może dowodzić używania spornego znaku towarowego w rozumieniu art. 169 ust. 4 pkt 1 p.w.p., gdyż kwestia ta pozostaje bez znaczenia w realiach sprawy. W tym stanie faktycznym słusznie Kolegium Orzekające uznało, że żądanie wnioskodawcy stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy MIŚ o numerze R-83022 jest zasadne. Przepis art. 169 ust. 1 pkt 1 wiąże skutek wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z nieużywaniem znaku towarowego przez okres pięciu lat. Bieg pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., rozpoczyna się po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego przy niepodjęciu w ogóle używania znaku lub od dnia zaprzestania jego używania. Tak więc, w przypadku braku dowodów na używanie znaku towarowego, stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy powinno nastąpić w dacie, w której upłynęło pięć lat liczonych od dnia następującego po dniu wydania decyzji. Decyzja o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy MIŚ o numerze R-83022 wydana została w dniu [...] stycznia 1995 r. W aspekcie rozpatrywanej sprawy znaczenie ma zatem okres od dnia 13 stycznia 1995 r. do dnia 13 stycznia 2000 r. Kolegium Orzekające prawidłowo stwierdziło zatem wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy MIS o numerze R-83022 z dniem 13 stycznia 2000 r. W dniu tym upłynęło bowiem pięć lat od wspomnianego dnia następującego po dniu wydania decyzji o udzieleniu spornego prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.