VI SA/Wa 2203/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2008 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Dnia [...] marca 2007 r. na drodze krajowej nr [...] w okolicy miejscowości S., [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w G. poddał kontroli drogowej pojazd marki M.o nr rej. [...] z naczepą marki B. o nr. rej. [...] będący własnością P. Sp. z o.o. z siedzibą w W., dalej zwanej Spółką, kierowany przez J.N.. Z protokołu kontroli wynika, iż kierowca używał w trakcie jazdy dwóch wykresówek, na których symulował podwójną obsadę. W związku z powyższym analizę zapisów organ przeprowadził jak dla jednego kierowcy i ustalił: 1/ dwukrotne skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas do jednej godziny oraz skrócenie dziennego czasu odpoczynku o kolejne godziny. Pierwsze skrócenie odpoczynku o 5 godzin i 45 minut miało miejsce w okresie od godz. 3.55 dnia 12 marca 2007 r. do godz. 10.55 dnia 13 marca 2007 r., kiedy kierowca wykorzystał tylko 3 godziny i 15 minut wypoczynku zamiast wymaganych 9 godzin. Kolejne skrócenie czasu odpoczynku dziennego o 4 godziny i 25 minut miało miejsce w okresie od godz. 23.15 dnia 13 marca 2007 r. do godz. 4.50 dnia 15 marca 2007 r. Kierowca wykorzystał wówczas 4 godziny 25 minut wypoczynku zamiast wymaganych 9 godzin. 2/ dwukrotne przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu przy wykonywaniu przewozu drogowego – o czas powyżej 15 minut do jednej godziny oraz o kolejne rozpoczęte godziny związane z przekroczeniami wskazanymi wyżej. Jazda dzienna w okresie od godz. 3.55 dnia 12 marca 2007 r. do godz. 10.55 dnia 13 marca 2007 r. wyniosła 15 godzin 20 minut, co oznaczało przekroczenie normy o 5 godzin i 20 minut.; Jazda dzienna w okresie od godz. 23.15 dnia 13 marca 2007 r. do godz. 4.50 dnia 15 marca 2007 r. wyniosła 18 godz. 40 minut, co oznacza przekroczenie dopuszczalnego czasu jazdy dziennej o 8 godzin i 40 minut; 3/ jednoczesne używanie kilku wykresówek przez kierowcę. Kierowca czterokrotnie używał jednocześnie więcej niż jednej wykresówki symulując w ten sposób jazdę w podwójnej obsadzie. Miało to miejsce w dniach 12/13 marca 2007 r., 13 marca 2007 r., 13/14 marca 2007 r., 14/15 marca 2007 r. Protokół kontroli podpisał kierowca nie wnosząc uwag. Do protokołu kontroli dołączono, sporządzony w dniu kontroli protokół przesłuchania kierowcy, J. N., który zeznał, iż używał dwóch wykresówek, aby przejechać więcej kilometrów. Sytuacja taka miała miejsce w czasie realizowania zadań przewozowych od dnia 12 marca 2007 r. i trwała do dnia 15 marca 2007 r. Kierowca wypisywał w tym czasie dwie wykresówki jednocześnie, z czego jedną na swoje nazwisko, drugą na nazwisko L. S.. Po wszczęciu postępowania Spółka w piśmie z dnia 30 marca 2007 r. wyjaśniła, że ponieważ wszystkie stwierdzone naruszenia "miały charakter osobistej odpowiedzialności kierowcy a nie przedsiębiorcy", przedsiębiorca nie może ponosić odpowiedzialności za nieodpowiednie zachowanie kierowcy. Zarzuciła organowi, iż nie poinformował zarządu firmy o kontroli i to nie Spółka była kontrolowana. Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w G.., powołując się na art. 92 ust. 1pkt. 2, 7, 8 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 204 z 2004r. poz. 2088 z późn. zmianami, dalej zwaną utd), lp. 10.2 lit. a,10.2 lit. b, 10.4 lit. a, 10.4 lit. b, 11.4 ust. 6 nałożył na P., Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 8.900 zł., w tym : - 200 złotych za skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas do jednej godziny - organ ustalił, iż kierowca jeżdżąc sam używał dwóch wykresówek symulując podwójną obsadę. Z tego powodu organ dokonał analizy obydwu używanych wykresówek jak dla jednego kierowcy i stwierdził, iż w okresie prowadzenia pojazdu rozpoczętym w dniu 12 marca 2007 r. kierowca skrócił czas odpoczynku o 5 godzin 45 minut, zaś w okresie rozpoczętym w dniu 13 marca 2007 r. o 4 godz. 25 minut; - 1800 złotych za skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego za każdą rozpoczętą kolejną godzinę; - 300 złotych za przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu przy wykonywaniu przewozu drogowego, o czas powyżej 15 minut do jednej godziny – organ ustalił, iż w trakcie jazdy dziennej trwającej od godziny 3.55 dnia 12 marca 2007 r. do godziny 10.55 dnia 13 marca 2007 r. nastąpiło przekroczenie czasu jazdy o 5 godzin 20 minut, zaś w okresie jazdy dziennej trwającym od godz. 23.15 dnia 13 marca 2007 r. do 4.50 dnia 15 marca 2007 r. o 8 godzin 40 minut; - 2.600 złotych za przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu za każdą następną rozpoczętą godzinę; - 4.000 złotych za jednoczesne użycie więcej niż jednej wykresówki w dniach 12/13 marca 2007 r., 13 marca 2007 r., 13/14 marca 2007 r. oraz 14/15 marca 2007 r. Od tej decyzji odwołała się Spółka. Podniosła, że kontrola z dnia [...] marca 2007 r. była dokonana stosunku do kierowcy nie zaś skarżącej spółki. Nikt nie prowadził czynności z udziałem skarżącej, a jedynie z kierowcą. W jej ocenie nałożono karę w sytuacji, gdy za naruszenia nie jest odpowiedzialna skarżąca lecz kierowca wykonujący przewóz. Zarzuciła organowi, iż w treści decyzji nie wyjaśnił na podstawie jakich dowodów oraz na podstawie jakiego stanu faktycznego ustalił wysokość kar w wysokości 1800 złotych i 2600 złotych. Podniosła, iż organ dopuścił się błędów matematycznych obliczając wysokość kar oraz zarzuciła organowi nadinterpretację przez organ przepisu załącznika do ustawy o transporcie drogowym lp. 11.4 ust. 6 odnoszącego się do wysokości kary za jednoczesne używanie kilku wykresówek przez kierowcę. W ocenie skarżącej przepis ten mówi jedynie o karze w wysokości 1000 złotych, nie mówi zaś o wymierzeniu kary tej wysokości za każdy dzień używania kilku wykresówek. Decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego w pkt. 1) uchylił zaskarżoną decyzję w części kary pieniężnej w wysokości 4000 zł za jednoczesne używanie kilku wykresówek przez kierowcę i nałożył karę w wysokości 1000 złotych, w pkt. 2) utrzymał zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie w mocy. Jako podstawę prawną decyzji powołał art. 138 § 1 p.1 kpa, lp. 10.2, lp. 10.4, lp. 11.4.6 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, art. 15 ust. 2 Rozporządzenia Rady EWG Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE Nr L370 z 31 grudnia 1985 r.), art. 6 i 8 Rozporządzenia WE Nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego Rozporządzenie Rady EWG 3821/85 i WE 2135/98, jak również uchylającego Rozporządzenie Rady EWG 3820/85. W uzasadnieniu, odnosząc się do części decyzji utrzymanej w mocy, organ przeanalizował ponownie wykresówki wystawione na nazwiska dwóch kierowców: J. N., który prowadził pojazd, oraz S. L., który pojazdu nie prowadził, i którego wykresówki symulowały prowadzenie pojazdu przez podwójną załogę. Dokonał ponownych obliczeń okresów jazdy i wypoczynku. Analiza ta potwierdziła prawidłowość ustaleń i obliczeń dokonanych przez organ I instancji. Wskazał, że pojedynczy kierowca nie był w stanie wykonać tego zadania transportowego i przedsiębiorca powinien wysłać w trasę dwóch kierowców. Spółka nie dołożyła starań, aby zorganizować kierowcy odpowiednie warunki przewozu. Odnośnie kary za jednoczesne używanie wykresówek organ wskazał, że kara ta może być wymierzona jednokrotnie i dlatego w tej części uchylił decyzję I instancji i wymierzył karę 1000,00zł /zamiast nałożonej przez organ I instancji kary 4000zł/. Skargę na tę decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. Sp. z o.o. Wniosła o uchylenie w całości decyzji nakładającej karę 5900,00 zł i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzucała: naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art.74utd , art.92 ust.1 p.2 utd i art.93 utd w związku z nieokreślonym w skardze artykułem Konstytucji, poprzez wymierzenie sankcji administracyjnej o charakterze prawno-karnym na przedsiębiorcę zamiast na osobę bezpośrednio odpowiedzialną za nie okazanie wymaganych przez prawo dokumentów oraz naruszenie prawa procesowego tj. art.138 kpa. W uzasadnieniu skargi podtrzymała dotychczasowe stanowisko prezentowane w trakcie postępowania administracyjnego. Wskazała, że istotą sporu między skarżącą a organem jest kwestia zastosowania sankcji karnych wobec przedsiębiorcy. Ustawa w art.68 utd rozróżnia kierowcę i przedsiębiorcę. Kontrolowanemu należy okazać legitymację służbową. Przedsiębiorcy nie okazano legitymacji służbowej. Na przedsiębiorcę nie może być nałożona kara za czyn, którego się nie dopuścił i na który nie miał wpływu. Ponadto skarżąca wskazała, iż w jej ocenie organ błędnie wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia - art. 138 § 1 pkt. 1 kpa , gdy właściwym było wskazanie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa. Decyzja była wydana bez podstawy prawnej. W ocenie skarżącej nie można jednocześnie części decyzji uchylić, a części utrzymać w mocy. Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. W uzasadnieniu w pełni podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002r. poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 z 2002r. poz. 1270/ dalej zwanej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Kontrolując w ten sposób zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc nieuzasadniona. Niezasadny jest zarzut, że kara powinna zostać nałożona na kierowcę, a nie na przedsiębiorcę. Zgodnie z art.4 p.1 utd transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy. Zgodnie z art.92 ust.1 utd, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, /.../ wiążących Polskę umów międzynarodowych, wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych podlega karze pieniężnej wysokości od 50 do 15.000 zł przy czy wykaz naruszeń oraz wysokości kar określa załącznik do ustawy. Zgodnie z art.92a ust.1 utd, /w wersji wprowadzonej ustawą z dnia 26 kwietnia 2007r. o zmianie ustawy o czasie pracy kierowców i niektórych innych ustaw Dz.U.nr 99 z 2007r. poz. 661, której art.3 p.4 wszedł w życie 20 czerwca 2007r. tj. już po wydaniu decyzji I instancji, ale znajdował zastosowanie w sprawie/, w przypadku, gdy podczas kontroli drogowej zostaną stwierdzone naruszenia : 1) obowiązku posiadania w pojeździe wymaganych dokumentów, o których mowa w art. 87, 2) zasad dotyczących maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu, dziennego czasu odpoczynku lub przekraczania maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, określonych w rozporządzeniu (WE) nr 561/2006 oraz w Umowie europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087), 3) zasad dotyczących użytkowania analogowych urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku, określonych w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985) - kierowca pojazdu samochodowego realizujący przewóz drogowy podlega karze grzywny. 2. Orzekanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, następuje w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. 3. Wszczęcie postępowania wobec kierowcy nie wyklucza wszczęcia postępowania administracyjnego także wobec przedsiębiorcy lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, realizującego przewóz drogowy. 4. Postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, nie wszczyna się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. 5. Przepisu ust. 4 nie stosuje się, jeżeli naruszenie, o którym mowa w ust. 1, ma charakter rażący, a w szczególności: 1) zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego; 2) zostało popełnione wielokrotnie. Zgodnie z art.93 ust.1 utd uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć na wykonującego przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem karę pieniężną. Z zestawienia wskazanych przepisów wynika, że zasadniczo za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy /umów międzynarodowych, przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych/ odpowiada wykonujący przewóz drogowy czyli przedsiębiorca podejmujący i wykonujący działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób i rzeczy i właśnie na niego nakładana jest kara pieniężna w trybie utd. Kierowca za naruszenia, których się dopuścił, może być ukarany grzywną na podstawie przepisów o wykroczeniach. Jak wynika ze wskazanych wyżej przepisów, za wykonywanie obowiązków, co do posiadania i okazywania wykresówek oraz, co do przestrzegania przepisów regulujących czas pracy, odpowiedzialność co do zasady ponoszą przedsiębiorcy korzystający z usług kierowców. Jedynie okoliczności jednoznacznie wskazujące na to, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia mogą uwolnić przedsiębiorcę od odpowiedzialności, przy czym przepisu tego /art. 92a ust.4 utd/ nie stosuje się, jeżeli naruszenie ma charakter rażący, a w szczególności 1) zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, 2) zostało popełnione wielokrotnie. W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że naruszenia miały charakter rażący, bowiem skrócenie obowiązkowego wypoczynku dziennego było wielokrotne i znaczne, a czas prowadzenia pojazdy bez przerwy przekroczony bardzo znacznie: raz o 5 godzin i 20 minut, a drugi raz o 8 godzin i 40 minut. To właśnie tego typu przekroczenia czasu prowadzenia pojazdu bez wypoczynku są przyczyną katastrof drogowych. Dodatkowo ukryciu tego rażącego /prawie dwukrotnego/ przekroczenia dopuszczalnego czasu jazdy dziennej miało służyć symulowanie obsady dwuosobowej i używanie wykresówek wypisanych na osobę nie uczestniczącą w kierowaniu pojazdem. Zgodnie z art. 87 ust.3 utd przedsiębiorca odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty, a zgodnie z art.87 ust.1 utd te dokumenty to m.in. wykresówki, zaś zgodnie art.14 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 pracodawca wydaje kierowcom wystarczającą liczbę wykresówek /.../. Jak wynika z powołanych przepisów to pracodawca - przedsiębiorca odpowiada za wyposażenie kierowcy w odpowiednie wykresówki we właściwej ilości. Z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że to właśnie symulowanie podwójnej obsady pojazdu spowodowało tak znaczne naruszenia dopuszczalnych norm czasu prowadzenia pojazdu. Skarżąca nie wykazała ani nawet nie twierdziła, że proceder symulowania podwójnej załogi nie był jej znany. Organ natomiast zasadnie uznał, że wykonanie kontrolowanego zadania przewozowego przy pojedynczej załodze nie było w zakładanym czasie możliwe. W tym stanie rzeczy brak było jakichkolwiek podstaw do uznania, że okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Wskazać ponadto należy, że przedsiębiorcą wykonującym transport drogowy jest ten przedsiębiorca, który prowadzi przewóz drogowy tj. działalność gospodarczą polegającą na przewozie osób i rzeczy, nie zaś ten, który tylko kieruje pojazdem, nawet jeśli prowadzi własną działalność gospodarczą polegającą na kierowaniu pojazdami. Jest niesporne, że w sprawie niniejszej wykonującą transport drogowy była skarżąca Spółka transportowa, zatem to spółka ponosi odpowiedzialność z ustawy o transporcie drogowym. Organ nie naruszył więc prawa obciążając odpowiedzialnością przedsiębiorcę, bowiem nie zostały wykazane żadne okoliczności wskazujące na możliwość uwolnienia go od odpowiedzialności, zaś wykazane naruszenia były rażące. Nie jest też zasadny zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 138 kpa. Sąd przyjął, że organ na skutek oczywistej omyłki pisarskiej nie powołał jako podstawy prawnej decyzji obok art.138 § 1p. 1 kpa również art.138 § 1 p.2 kpa, który to przepis został zastosowany w sprawie i który uprawnia organ do uchylenia zaskarżonej decyzji całości lub i orzeczenie, co do istoty sprawy. W sytuacji kiedy materia decyzji administracyjnej jest podzielna, a tak jest w sprawie niniejszej, gdzie wymierzono 5 kar za różne naruszenia, brak przeszkód prawnych, aby część decyzji, którą organ II instancji uważał za wadliwą, została uchylona i zmieniona przez ten organ na podstawie art.138 § 1 p.2 kpa, a pozostała część, którą organ II instancji uważał za zgodną z prawem – utrzymana w mocy. Tak właśnie postąpił organ w sprawie niniejszej, a rozwiązanie to pod względem zgodności z prawem procesowym nie budzi zastrzeżeń. Art. 138 § 1 p.2 kpa, choć niepowołany wśród podstaw prawnych decyzji, został przez organ zastosowany właściwie. Zarzut naruszenia prawa procesowego nie jest więc zasadny. Zważywszy powyższe Sąd uznał, że podniesione przez stronę zarzuty nie są uzasadnione, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zatem działając na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji i oddalił skargę.