VI SA/Wa 2213/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2010 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) w zw. z art. art. 3310 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych ( Dz. U. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania R. C. utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2009 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w G. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Zajmując stanowisko w sprawie Minister wyjaśnił, iż ww. uchwałą Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że zdający uzyskał z testu wyboru 98 punktów, co zgodnie z przepisem art. art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, oznaczało negatywny wynik egzaminu. W odwołaniu od powyższej uchwały R. C. wniósł o jej uchylenie i ustalenie, że uzyskał pozytywny wynik egzaminu wstępnego. Odwołujący zarzucił naruszenie art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez przedstawienie dwóch pytań egzaminacyjnych, na które nie można było udzielić jednoznacznej odpowiedzi. W stosunku do pytania nr 66 zarzucił, że nie zawiera ono poprawnej odpowiedzi, natomiast pytanie nr 97 zawiera dwie odpowiedzi poprawne, względnie zostało ono postawione w sposób niewłaściwy. Minister wskazał, iż egzamin przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. Nr 91, poz. 749). Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez członków Komisji Kwalifikacyjnej a uchwała Komisji podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami. Minister podniósł także, iż w ramach postępowania odwoławczego dokonał ponownego przeliczenia punktów, w wyniku czego ustalił, iż uchwała Komisji Egzaminacyjnej jest w tym zakresie w pełni prawidłowa, zaś R. C. uzyskał z egzaminu 98 punktów, co stanowi wynik negatywny. Podkreślił, iż decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Minister Sprawiedliwości odniósł się też do zarzutów odwołania dotyczących pytań nr 66 i 97 nie podzielając w tym zakresie stanowiska zainteresowanego. Wskazał na podstawę prawną z której wynikała odpowiedź na zakwestionowane pytania podana w kluczu. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości kwestionowane pytania zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. W konkluzji organ uznał, iż wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską został ustalony prawidłowo. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. C., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, powodujący w konsekwencji niemożność spełnienia przez niego warunku dla uzyskania wyniku pozytywnego z egzaminu wstępnego w myśl art. 33 ust.3 ustawy o radcach prawnych W uzasadnieniu skargi skarżący ponowił swoje dotychczasowe, szczegółowo przedstawione w odwołaniu, zarzuty dotyczące pytań testowych nr 66 i 97 stwierdzając, iż sporny test dla kandydatów na aplikację radcowską zawierał błędnie sformułowane pytania. W szczególności wywodził, iż pytanie nr 66 zostało sformułowane nieprecyzyjnie i nie można zgodzić się z twierdzeniem Ministra, iż zawiera tylko jedną poprawną odpowiedź wskazaną w kluczu odpowiedzi. Natomiast pytanie nr 92, zdaniem skarżącego, zawiera dwie odpowiedzi poprawne. W konkluzji skarżący stwierdził, iż negowane przez niego pytania testowe nie spełniały wymagań, jakie stawia przepis art. 339 ustawy o radcach prawnych. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W uzasadnieniu decyzji organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych. Egzamin wstępny w którym brał udział skarżący, odbył się w roku 2009, co oznacza, że w rozpatrywanej sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. nr 123, poz. 1059 ze zm., dalej u.r.p.) w kształcie nadanym ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 r. Nr 37, poz. 286). Stosownie do przepisów art. 331 ustawy o radcach prawnych egzamin wstępny dla kandydatów na aplikantów radcowskich przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości powołane w drodze zarządzenia. Egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa; pozytywny wynik otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów – art. 339 ust. 1 i 3 ustawy; uprawnia go to do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich w ciągu 2 lat od dnia doręczenia uchwały o wyniku egzaminu wstępnego - art. 33 ust. 3 ustawy. Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji. Jak stanowi natomiast art. 3310 ust. 1 i 3 ustawy, po przeprowadzeniu egzaminu wstępnego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały od której kandydatowi służy odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. Postępowanie konkursowe na aplikację radcowską jest więc postępowaniem administracyjnym. Uchwała komisji ustalająca wynik egzaminu ma niewątpliwie charakter decyzji administracyjnej, a odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 3310 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określona w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Dlatego w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości miał obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, niezależnie od tego czy strona podnosiła zarzuty związane z procedurą przeprowadzenia egzaminu konkursowego czy też ich nie podnosiła. Organ odwoławczy miał, zatem obowiązek poddać analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. Obowiązek ten w rozpoznawanej sprawie został zrealizowany. Skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze wniesionej do Sądu zarzucił, iż organy obu instancji nieprawidłowo ustaliły wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Zdaniem skarżącego na pytanie nr 66 nie można było udzielić jednoznacznej odpowiedzi poprzez nie zawarcie prawidłowej odpowiedzi, natomiast w pytaniu nr 92 możliwe były dwie odpowiedzi prawidłowe lub było ono nieprawidłowo sformułowane. W ocenie Sądu podniesione zarzuty należy uzna za chybione. Organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywający odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2009 r. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący nie udzielił poprawnej odpowiedzi na wymienione wyżej pytania. W ocenie Sądu pytanie 66 zostało sformułowanie w sposób prawidłowy i nie zachodzi taka sytuacja, aby żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie była odpowiedzią prawidłową. Pytanie to brzmiało: "Zgodnie z ustawą o własności lokali, ustanowienie odrębnej własności lokalu na mocy jednostronnej czynności prawnej właściciela nieruchomości: A. nigdy nie jest możliwe, B. jest możliwe, ale wyłącznie wówczas, gdy własność ta ustanawiana jest na rzecz właściciela tej nieruchomości, C. jest możliwe, ale wyłącznie wówczas, gdy własność ta ustanawiana jest na rzecz osoby trzeciej". Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest wskazana w kluczu odpowiedź "B" oparta na art. 10 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000r. Nr 80, poz. 903 ze zm.), który stanowi, że: "Właściciel nieruchomości może ustanawiać odrębną własność lokali dla siebie, na mocy jednostronnej czynności prawnej. W takim wypadku stosuje się odpowiednio przepisy o ustanowieniu odrębnej własności w drodze umowy". Skarżący natomiast udzielił odpowiedzi "C". Stwierdzić należy, iż zarówno ta odpowiedź jak i odpowiedź "A" są nieprawidłowe, gdyż ustawa przewiduje możliwość ustanowienia odrębnej własności lokalu w drodze jednostronnej czynności prawnej, co wyklucza odpowiedź "A", lecz ogranicza tą drogę ustanowienia wyłącznie do sytuacji, gdy właściciel nieruchomości ustanawia odrębną własność dla siebie. Natomiast ustanowienie odrębnej własności dla osoby trzeciej zawsze następuje w drodze umowy z tą osobą. Zdaniem Sądu także pytanie 97 zostało sformułowanie w sposób prawidłowy i nie zachodzi taka sytuacja, aby możliwe były dwie odpowiedzi poprawne. Pytanie nr 92 brzmiało: "Zgodnie z ustawą - Prawo upadłościowe i naprawcze, w razie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, gdy odebrano zarząd majątkiem upadłemu, powołuje się: A. syndyka, B. zarządcę, C. nadzorcę sądowego". Prawidłową odpowiedzią na powyższe pytanie jest odpowiedź "B" oparta na art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 ze zm.) Skarżący natomiast udzielił odpowiedzi "C". Istota tego pytania dotyczy sytuacji gdy upadłemu odebrano zarząd majątkiem i prawidłowa odpowiedź, wskazana w kluczu odpowiedzi, wynika wprost z art. 156 ust. 3 zd. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, zgodnie z którym "zarządcę powołuje się w razie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, gdy odebrano zarząd majątkiem upadłemu (...)". W ocenie Sądu, skarżący, odpowiadając na pytania zawarte w teście winien skoncentrować się na ich zakresie podmiotowym, bez czynienia dodatkowych założeń. Należy przypomnieć, że na udzielenie prawidłowej odpowiedzi zasadniczy wpływ ma uważna lektura pytania. Jeżeli stawia się pytanie w sposób ogólny, nie podając sytuacji szczególnej regulowanej tym aktem, odpowiedź musi być dostosowana do pytania i odnosić się ma do takiej właśnie sytuacji. Nie może ulegać wątpliwości, że pytanie egzaminacyjne powinno być zredagowane dostatecznie precyzyjnie, aby uniknąć wątpliwości ze strony osoby egzaminowanej, co do zakresu przedmiotowego danego pytania. Wychodząc z tego punktu widzenia, przynajmniej w kontekście niniejszej sprawy, pytania opracowane przez zespół konkursowy nie nasuwają większych zastrzeżeń. W sumie skarżący zakwestionował 2 pytania. Dla pomyślnego złożenia egzaminu – stosownie do art. 339 ust. 3 ustawy wystarczyło z zestawu 150 pytań udzielić prawidłowej odpowiedzi na 100 pytań. Istniała, więc stosunkowo duża liczba pytań (50), na które dopuszczalne było udzielenie błędnej odpowiedzi, tak z powodu niewiedzy zdającego, jak i nieprawidłowego zrozumienia pytania. Poprawna odpowiedź na testowe pytanie, w zakresie, o którym mowa w art. 339 ust. 1 ustawy, musi pozostawać w zgodności z kontekstem pytania. Zatem należy odrzucić istnienie innej prawidłowej odpowiedzi poza wskazaną przez zespół konkursowy, jeżeli powodowałoby to potrzebę wyjścia poza granice zakreślone pytaniem. Jeżeli więc odpowiedź jest właściwa wyłącznie dla konkretnej sytuacji nieopisanej w pytaniu z testu wyboru, bądź wychodzi poza jednoznacznie zakreślony kontekst i logikę pytania, to znaczy nie jest to na użytek ww. egzaminu odpowiedź prawidłowa. Nie oznacza to jednakże, że test wyboru został opracowany z naruszeniem przepisów ustawy. Zdaniem Sądu sporne pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Zostały one sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 339 ust. 1 omawianej ustawy, zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa - wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd w konsekwencji uznał, że pytania konkursowe zakwestionowane przez skarżącego oparte były na przepisach wchodzących w zakres egzaminu i zostały sformułowane w sposób poprawny, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Minister Sprawiedliwości w sposób wystarczający na potrzeby rozpoznawanej sprawy i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty, wskazując konkretne przepisy, z których wynikała prawidłowa odpowiedź. Organowi nie można postawić zarzutu, że załatwił sprawę z naruszeniem norm procesowych. Minister swoje stanowisko szczegółowo uzasadnił, wyjaśnił przesłanki działania, a przytoczona w tym zakresie argumentacja nie nasuwa istotnych zastrzeżeń. Reasumując powyższe rozważania Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.