VI SA/Wa 2217/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. R. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: 1. zwolnić skarżącego J. R. od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego J. R. adwokata z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II GZ 141/10 oddalił zażalenie skarżącego – J. R., na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 2217/09, o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej wydaniem przez Urząd Patentowy RP decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] odmawiającej udzielenia patentu na wynalazek. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji źródłowej oraz z oświadczeń przedłożonych przez skarżącego, nie można jednoznacznie stwierdzić, aby uprawdopodobnił on okoliczności uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy. Nie przedłożył dokumentów świadczących o jego aktualnej sytuacji majątkowej, zaś ogólnikowe stwierdzenia dotyczące jego obecnej sytuacji finansowej nie mogą być uznane za dowody wskazujące na posiadany przez skarżącego status majątkowy. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wskazaną na wstępie skargę. Następnie skarżący złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z zawartych we wniosku informacji wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wskazał między innymi, że posiada dom przeznaczony do kapitalnego remontu oraz inne budynki gospodarcze. Nie wskazał żadnych źródeł dochodów, podnosząc, iż uzyskuje doraźną pomoc udzielaną przez krewnych i znajomych. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2010 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano na fakt, że skarżący nie przesłał na wezwanie żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, w szczególności określających sytuację finansową skarżącego oraz wskazujących na źródło utrzymania, stąd brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia on przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślono, że skarżący wymieniając skalę ponoszonych na bieżące utrzymanie wydatków, nie wskazał źródła ich pokrycia. W dniu 27 grudnia 2010 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia wskazując w nim między innymi, że nakreślone wydatki, które ponosi na leki i wizyty lekarskie, nie cierpią zwłoki i są konieczne. W wykonaniu zarządzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pismem z dnia 1 lutego 2011 r. skarżący został wezwany do nadesłania w terminie 14 dni, konkretnych dokumentów obrazujących jego sytuację finansową oraz wykazu koniecznych miesięcznych wydatków ponoszonych w związku z prowadzeniem gospodarstwa domowego. W nadesłanym w odpowiedzi na ww. wezwanie piśmie z dnia 8 lutego 2011 r. skarżący podał, że jest osobą niepełnosprawną, bezrobotną, nie zarejestrowaną w urzędzie pracy, bez prawa do zasiłku. Wskazał, że do 2009 r. utrzymywał się z zasiłku wypłacanego przez GOPS w Z. i od tego czasu nie posiada środków na utrzymanie siebie i siedliska. Podkreślił, że obecnie jest zadłużony u krewnych i znajomych, by móc pokryć bieżące potrzeby. Dla potwierdzenia swojej sytuacji materialnej przedstawił zaświadczenie ZUS Oddział w Z. z dnia [...] stycznia 2011 r. potwierdzające, że nie figuruje w ewidencji płatników składek i nie podlega ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Do pisma z dnia 8 lutego 2001 r. załączył również rachunki za prąd, telefon, fakturę VAT wystawioną przez A. na kwotę 121, 04 złotych oraz wezwanie do zapłaty należności z 7 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ustawodawca posłużył się zwrotem "gdy osoba ta wykaże", co oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności pozwalających sądowi dokonać oceny warunków ewentualnie uzasadniających skorzystanie z tego prawa. Innymi słowy rozstrzygnięcie sądu w kwestii prawa pomocy będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Jeżeli trudna sytuacja materialna, o której strona pisze we wniosku, znajduje pokrycie w aktach sprawy i nie pozostaje w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o jej stanie majątkowym, istnieją wówczas, w ocenie Sądu, podstawy do przyznania prawa pomocy. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzy (art. 252 § 1 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie takie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie i skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami swojej sytuacji materialnej przedstawionej we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę zarówno informacje ujęte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i zakres przedstawionych przez skarżącego dokumentów, stwierdzić należy, że uprawdopodobnił on w wystarczający sposób okoliczności świadczące o zasadności przyznania mu tego prawa. Przede wszystkim skarżący przedstawił dokument z dnia 26 stycznia 2011 r. wystawiony przez ZUS Oddział w Z. potwierdzający, że nie figuruje on w ewidencji płatników składek, nie podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Nadto, zdaniem Sądu, skarżący ponosząc konieczne wydatki, na których pokrycie zadłuża się u krewnych i znajomych, związane z utrzymaniem siebie i swojego siedliska, przy braku dochodów, nie jest w stanie w żaden sposób poczynić jakichkolwiek oszczędności, a tym samym ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.