VI SA/Wa 2220/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu M. S. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2011 r. oddalono skargę małoletniego M. S. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] umarzającej postępowanie o zwrot kosztów leczenia. W dniu [...] marca 2011 r. wpłynęła do Sądu sporządzona przez M. S., przedstawiciela ustawowego skarżącego, skarga kasacyjna od powyższego wyroku. Do skargi kasacyjnej załączono sporządzony na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z przedmiotowej skargi. Z zawartych we wniosku informacji wynika, że skarżący przebywa w gospodarstwie domowym razem z ojcem – przedstawicielem ustawowym, pełnoletnim bratem M. oraz konkubiną ojca. Zamieszkuje w mieszkaniu kwaterunkowym [...]. Źródłem utrzymania rodziny skarżącego są renty inwalidzkie pobierane przez ojca skarżącego oraz konkubinę ojca w łącznej kwocie 200 zł brutto miesięcznie. Ponadto w rubryce 7.2.1. formularza wskazano na istniejący na rachunku w [...] debet w wysokości około 5000zł. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd wezwał przedstawiciela ustawowego skarżącego do nadesłania w terminie 14 dni: a) odpisu zeznań podatkowych za rok 2009 M. S. i jego konkubiny, b) informacji o dochodach uzyskanych od organu rentowego przez M. S. i jego konkubinę w roku 2010 (deklaracje PIT-40A/11A), c) odcinków ostatnich przekazów pocztowych świadczeń rentowych M. S. i jego konkubiny, d) wyjaśnienia czy syn M. S. pracuje (w takim wypadku należy przedstawić zaświadczenie od jego pracodawcy wskazujące wysokość miesięcznego wynagrodzenia za pracę - średnia z ostatnich trzech miesięcy) bądź kontynuuje naukę (wówczas należy przedłożyć stosowne zaświadczenie ze szkoły / uczelni potwierdzające ten fakt) czy też pozostaje bez pracy (w takim przypadku należy przedłożyć zaświadczenie z powiatowego urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej i ew. pobieraniu zasiłku dla bezrobotnych), e) wyciągów i wykazów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, posiadanych przez M. S. i jego konkubinę, w tym dokumentu potwierdzającego wysokość debetu w [...], o którym mowa w rubryce 7.2.1. formularza wniosku, f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon). Skarżący żądanych dokumentów nie przedstawił, nie udzielając również żadnych wyjaśnień dotyczących jej sytuacji majątkowej. Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący, reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego, nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, w szczególności potwierdzających kwotę uzyskiwanych przez ojca skarżącego oraz konkubiny ojca dochodów z tytułu pobieranych świadczeń rentowych oraz określających sytuację finansową brata skarżącego, brak było możliwości ustalenia, czy M. S. wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego. Nadmienić należy, że przedmiotowa skarga dotyczy skargi na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia umarzającej postępowanie o zwrot kosztów leczenia., a w myśl art. 239 ust. 1 lit. c ww. ustawy nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. W świetle powyższego skarżący jest ustawowo zwolniony od kosztów sądowych, a zatem wniosek skarżącego należy rozpoznać w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu. W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.