VI SA/Wa 2224/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2014 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa oraz art. 15a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011r., Nr 231, poz. 1376), po rozpoznaniu wniosku E. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2013 roku odwołującą w/w ze stanowiska Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, iż w wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku Zdroju z dnia [...] lutego 2012 r., w sprawie sygn. akt II K 820/11, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 19 marca 2013 r., w sprawie sygn. akt IX Ka 1030/12, E. W. została prawomocnie skazana za przestępstwo umyślne z art. 231 § 1 k.k. Wyjaśnił, że obligatoryjne przesłanki odwołania komornika sądowego ze stanowiska wskazane zostały w art. 15a ust. 1 u.k.s.e. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i enumeratywnie wymienia okoliczności, w których Minister Sprawiedliwości odwołuje komornika ze stanowiska, co wyklucza jakąkolwiek uznaniowość Punkt 4 ww. przepisu stanowi, że Minister odwołuje komornika ze stanowiska jeżeli "został prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe". W sprawach karnych wyrok wydany przez sąd I instancji staje się prawomocny po upływie terminu do wniesienia apelacji. W razie skorzystania z tego środka odwoławczego rozstrzygnięcie co do istoty sprawy przez sąd odwoławczy staje się prawomocne w chwili jego wydania. Wniesienie kasacji od wyroku sądu II instancji nie zmienia tego stanu. Opisana w rozdziale 55 kodeksu postępowania karnego kasacja nie jest "kolejnym", obok apelacji, instancyjnym środkiem odwoławczym. Jest natomiast nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, który nie wpływa na prawomocność zaskarżonego wyroku. Wykonanie ustawowego obowiązku Ministra Sprawiedliwości - odwołania komornika prawomocnie skazanego za przestępstwo umyślne, nie może wstrzymać zapowiedź wniesienia kasacji, czy też tym bardziej dopiero "wnioskowanie" do Rzecznika Praw Obywatelskich, o to by złożył w sprawie kasację od prawomocnego wyroku. Minister podkreślił, że art. 15a ust. 1 pkt 4 u.k.s.e. nie pozostawia organowi luzu decyzyjnego a zatem, powziąwszy wiadomość o ukaraniu komornika prawomocnym wyrokiem karnym za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, ma bezwzględny obowiązek wydać decyzję określonej treści (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2007 r. sygn. VI SA/Wa 2049/06). Odnosząc się do zarzutów wymienionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister uznał je za bezzasadne i stwierdził, iż stanowią one jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami dokonanymi w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, E.W., zwana dalej skarżącą podniosła, że decyzja zawiera naruszenie nie tylko jej interesu prawnego, ale także naruszenie interesu Skarbu Państwa może bowiem narazić na poniesienie niepotrzebnych kosztów, w tym także kosztów ewentualnego postępowania odszkodowawczego. Wyjaśniła, że złożyła wniosek do Rzecznika Praw Obywatelskich o wystąpienie do Sądu Najwyższego ze skargą kasacyjną (art. 521 k.p.k.) z uwagi na to, że wyrok SO w Kielcach z dnia 19 marca 2013 r. zamknął jej możliwość wniesienia skargi kasacyjnej osobiście, z uwagi na orzeczenie kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania {art. 523 § 2 k.p.k.). Wyrok sądu I instancji jak i wyżej wymieniony wyrok zawierają rażące naruszenie prawa, które mają istotny wpływ na treść orzeczenia, a także zawierają rażącą niewspółmierność orzeczonej kary, której dolegliwość znacznie przekroczyła stopień zawinienia, z pominięciem szeregu okoliczności łagodzących. Zaznaczyła, że w przypadku odwołania ze stanowiska, a następnie pozytywnego rozpatrzenia skargi kasacyjnej nie będzie już możliwości powrotu do pełnienia obowiązków Komornika przy Sądzie Rejonowym w Brzesku, gdyż do tego czasu wyznaczony będzie nowy Komornik w tymże rewirze. Ponadto przyczyni się to m.in. do narażenia Skarbu Państwa do poniesienia niepotrzebnych kosztów, w tym także kosztów ewentualnego postępowania odszkodowawczego, wydłużenia się postępowań egzekucyjnych, dezorganizacji pracy kancelarii, utraty pracy przez zatrudnioną przez skarżącą załogę (ze stażem pracy 10-20 lat), co w obecnej sytuacji rynkowej, może skazywać ich na długotrwałe bezrobocie. Dodała, że zgodnie z jej wiedzą, kasacja złożona przez drugiego skazanego w sprawie została przyjęta do rozpoznania, co niewątpliwie pozwala twierdzić, że również i jej skarga zostanie przyjęta do rozpoznania i uwzględniona. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Zaskarżona decyzja narusza art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. jako podjęta przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje bowiem, że Podsekretarz Stanu W. W. wydał zaskarżoną decyzję na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jako osoba upoważniona do działania w imieniu Ministra Sprawiedliwości w sytuacji, gdy brał on udział w wydaniu decyzji pierwszoinstanyjnej z dnia [...] kwietnia 2013 r. Wskazać należy, że zagadnienie wyłączenia pracownika od udziału w sprawie na podstawie art. 24 §1 pkt 5 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 127 § 3 k.p.a. było przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego i na tym tle ukształtowało się rozbieżne orzecznictwo. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. II GPS 2/09 wyrażono pogląd, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma również zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a. W wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 57/07 (sentencja opubl. w Dz. U. z 2009 r. Nr 229, poz. 1539) Trybunał Konstytucyjny uwzględniając rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych orzekł, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. (...) w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał w sposób jednoznaczny "w pełni" podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w cytowanej uchwale z dnia 22 lutego 2007 r. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 13/09 stwierdził, iż jedynie piastun funkcji ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt.4 k.p.a. nie podlega wyłączeniu, gdy - na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. - wydaje decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Należy zatem a contrario przyjąć na podstawie rozważań zawartych w przedmiotowej uchwale, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik organu, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyroku z 16 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 196/10 Naczelny Sąd Administracyjny Sąd podkreślił, że Minister wykonuje swoje zadania przy pomocy sekretarza i podsekretarzy stanu, gabinetu politycznego ministra oraz dyrektora generalnego urzędu (art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów, tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.). Kompetencje przyznane organom administracji publicznej nie przechodzą na aparat pomocniczy, który jedynie powołany jest do realizacji tej kompetencji w imieniu i na rachunek organu. Pogląd, prezentowany w cytowanym wyżej wyroku, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela. Na gruncie rozpoznawanej sprawy tylko Minister Sprawiedliwości, jako piastun funkcji organu, nie podlega wyłączeniu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nie dotyczy to jednak podsekretarza stanu upoważnionego do działania w imieniu Ministra Sprawiedliwości, gdyż nie może być uznany za osobę piastującą funkcję, która przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127§ 3 k.p.a. nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie pracownikiem Ministra Sprawiedliwości, który podpisał obie wydane w sprawie decyzje i podlegającym wyłączeniu jest Podsekretarz Stanu W. W. Należy podkreślić, że instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej jest jednym z elementów gwarancji prawa do obiektywnego, bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, zatem wydanie decyzji po złożeniu wniosku o ponowne jej rozpatrzenie przez tę samą osobę niewątpliwie świadczy o uchybieniu tej gwarancji. Wydanie decyzji przez pracownika, który podlega wyłączeniu na mocy art. 24 k.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Jeżeli wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. ma obowiązek uwzględniając skargę na decyzję, uchylić ją w całości albo w części (NSA w uzasadnieniu wyroku z 16 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 196/10). W świetle powyższego należy stwierdzić, że wydanie decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez upoważnioną przez ministra osobę, która rozpoznała sprawę w pierwszej instancji stanowi istotne naruszanie przepisów postępowania, tj. art. 24 § 1 ust. 5 k.p.a. co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zakwestionowanej decyzji. Oznacza to, że Minister Sprawiedliwości ponownie - co do istoty rozpozna wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - bez udziału pracownika podlegającego wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Biorąc pod uwagę konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego Sąd nie odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze uznając, iż zajmowanie stanowiska odnośnie trafności rozstrzygnięcia zawartego w uchylonej decyzji jest przedwczesne. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji orzeczenia. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.