VI SA/Wa 2225/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. P. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu B. P. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] października 2008 r. (data stempla pocztowego) B. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze tej został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym, przy piśmie z dnia [...] listopada 2008 r. Sąd przesłał skarżącemu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF) w celu jego wypełnienia i przesłania do Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia przedmiotowego wniosku bez rozpoznania. Zachowując wskazany wyżej termin, skarżący nadesłał wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że utratę jego płynności finansowej spowodowała firma P., od której nie może wyegzekwować wierzytelności w wysokości 24.290 zł wraz z odsetkami. Skarżący wskazał też, iż pracował nie w ramach umowy o pracę, lecz dorywczo i jego zarobki bardzo spadły. Dodał, że wysokie ceny paliw i kryzys finansowy przyczyniły się do trudności finansowych. We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje jego żona oraz 34-letni syn. Według oświadczenia skarżącego miesięczny dochód brutto rodziny wynosi 8.878 zł, na który składają się świadczenie emerytalne małżonki skarżącego w kwocie 1.100 zł oraz dochody skarżącego w łącznej wysokości 7.778 zł, z czego 1.030 zł stanowi emerytura skarżącego. Natomiast syn skarżącego jest bezrobotny. Skarżący wymienił jako miesięczne wydatki: paliwo – 4.600 zł, ZUS – 900 zł, światło – 300 zł, gaz - 500 zł, telefon – 300 zł, czynsz – 715 zł oraz części do samochodu [...] – 1300 zł. Suma ww. wydatków zamyka się w kwocie 8.615 zł, a zatem – jak wskazał skarżący – różnica pomiędzy dochodem jego rodziny a sumą wydatków wynosi 263 zł. W rubryce 7 formularza wniosku, w której należy podać stan majątkowy wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie, skarżący wskazał dom o powierzchni 100 m2. Jednocześnie oświadczył, iż zarówno on, jak i pozostali członkowie jego rodziny nie posiadają przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro ani jakichkolwiek oszczędności. W dniu [...] lutego 2009 r. skarżący nadał kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy (niekompletny z uwagi na brak drugiej strony), w którym również zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, iż na miesięczne utrzymanie 3 osób pozostaje mu 884 zł. Dodał także, że jego samochód marki [...] uległ zapaleniu i w związku z tym został bez pracy. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Z akt administracyjnych sprawy oraz przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych. W ubiegłym roku podatkowym (tj. 2008) przychód z tej działalności wyniósł – po odliczeniach – 219.795 zł [...]. Ponadto skarżący i jego małżonka pobierają świadczenia emerytalne: skarżący w wysokości 1.178, 94 zł netto (wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] listopada 2008 r. do [...] grudnia 2008 r. [...]), a jego żona w kwocie 1.160,87 zł netto (zaświadczenie ZUS Inspektorat W. [...] z dnia [...] lutego 2008 r. [...]). Skarżący przedstawił też wyciąg z drugiego rachunku bankowego za okres od [...] listopada 2008 r. do [...] lutego 2009 r. [...], z którego wynika, iż dwa - trzy razy w miesiącu otrzymuje on wynagrodzenie z tytułu współpracy z O. Sp. z o.o. po kilka tysięcy złotych (od ponad 2.000 zł do ponad 6.000 zł). Saldo końcowe na rachunku jest dodatnie, a zgromadzone na nim środki pozwalają na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Ponadto skarżący nadesłał do akt sprawy faktury VAT za paliwo [...]. Dokumenty te wskazują, iż miesięcznie skarżący wydatkuje od ponad 4.000 zł do ponad 12.000 zł na zakup oleju napędowego, np. w styczniu 2009 r. koszt zakupu paliwa przekroczył 5.700 zł [...]. Natomiast ze sporządzonego przez skarżącego rozliczenia zysku i strat za rok 2008 wynika, że skarżący posiada samochód ciężarowy i osobowy, na które to pojazdy wydatkował w ubiegłym roku łącznie prawie 157.000 zł (koszt zakupu paliwa i napraw). W ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, dokumenty przedłożone przez skarżącego do akt niniejszej sprawy nie przedstawiają w sposób zupełny jego sytuacji majątkowej, co w konsekwencji uniemożliwia uznanie, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy B. P. wypełnia ustawowe przesłanki przyznania pomocy państwa. Należy bowiem zwrócić uwagę na fakt, iż skarżący – określając dochód swojej rodziny na kwotę 8.878 zł brutto w skali miesiąca - regularnie pokrywa wysokie miesięczne koszty utrzymania domu oraz pojazdów (sam koszt zakupu paliwa waha się od ponad 4.000 zł do ponad 12.000 zł miesięcznie). W tym miejscu podnieść należy, że jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd (referendarz sądowy) musi ustalić, czy istnieją uzasadnione powody do obciążania budżetu państwa kosztami sądowymi dotyczącymi danej osoby. Zdaniem rozpoznającego wniosek skarżącego B. P., informacje zawarte w formularzu PPF oraz nadesłane dokumenty nie dają podstaw do zwolnienia wyżej wymienionego od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.