VI SA/Wa 2227/25
WyrokWSA w Warszawie2025-11-20
Skład orzekający: Sławomir Kozik, Barbara Kołodziejczak-Osetek, Maciej Borychowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku jednorazowego naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej, gdy opłata została uiszczona po stwierdzeniu naruszenia w toku kontroli, można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na znikomą wagę naruszenia i zaprzestanie naruszania prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w przypadku jednorazowego naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, nawet jeśli opłata została uiszczona po stwierdzeniu naruszenia w toku kontroli, nie można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" odnosi się do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się, a nie do jednorazowego przejazdu bez uiszczonej opłaty. Ponadto, brak środków na koncie nie stanowi siły wyższej, a jedynie brak należytej staranności, co wyklucza zastosowanie art. 189e i 189f k.p.a.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) nakładającą karę pieniężną w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Naruszenie polegało na przejeździe pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 000 kg po płatnym odcinku drogi krajowej bez uiszczenia opłaty, co zostało zarejestrowane przez urządzenie kontrolne. Spółka argumentowała, że opłata została uiszczona po kontroli, a waga naruszenia powinna być uznana za znikomą, co uzasadniałoby odstąpienie od kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą we F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 19 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej również: "WSA") w Warszawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "Organ/Organ I instancji") z dnia [...] maja 2025 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] nakładającą na Przedsiębiorstwo [...],,[...]" Sp. z o.o. z siedzibą we F. (dalej: "Skarżąca", "Strona") karę pieniężną w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej (dalej: "zaskarżona decyzja").
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 oraz art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 320, ze zm., dalej: "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2539), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1539, ze zm., dalej: "u.t.d.").
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] lutego 2023 r. o godzinie [...]na płatnym odcinku drogi krajowej nr A1 inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego w zatrzymali do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] marki [...] oraz przyczepy o numerze rejestracyjnym [...] marki [...].
W toku kontroli ustalono, że w dniu [...] lutego 2023 r. o godzinie [...]urządzenie kontrolne znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr S10 węzeł [...]- węzeł [...] zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...], co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...]. Stwierdzono, iż ww. pojazd samochodowy został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS). Z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych, które zgłaszało konieczność poboru opłaty dla ww. sekcji płatnej powiązanej z wykrytym przejazdem. Na ww. koncie użytkownika typu przedpłaconego nie znajdowały się środki umożliwiające pokrycie należnej opłaty. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna.
Na podstawie danych zawartych w okazanych podczas kontroli mobilnej dowodach rejestracyjnych ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekracza 12 000 kg.
Ponadto o dane zawarte w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) oraz w okazanym podczas kontroli mobilnej dowodzie rejestracyjnym organ prowadzący postępowanie ustalił, że odpowiedzialnym za powstałe naruszenie był podmiot będący właścicielem tj. Skarżąca.
Odcinek drogi krajowej nr S10 węzeł [...]- węzeł [...], po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu [...] lutego 2023 r. został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 14 lit. b do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.
Przebieg i ustalenia kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...].[...]Pismem z dnia [...] października 2023 r. GITD zawiadomił Skarżącą o wszczęciu z urzędu wobec niej postępowania administracyjnego, pouczając o treści art. 10 k.p.a. Ww. pismo zostało doręczone stronie w trybie art. 45 k.p.a. w dniu 2 listopada 2023 r.
Pismem, które wpłynęło do Organu w dniu [...] listopada 2023 r. Skarżąca złożyła wyjaśnienia w sprawie, wskazując, iż opłata została uiszczona za przejazd, co Strona potwierdziła załączonymi do pisma wydrukami not obciążeniowych.
Pismem z dnia [...] listopada 2023 r. Organ zawiadomił Skarżącą o uzupełnieniu oraz o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego, pouczając o treści art. 10 k.p.a. Zawiadomienie zostało doręczone stronie w trybie art. 45 k.p.a. w dniu [...] listopada 2023 r.
Pismem, które wpłynęło do Organu w dniu [...] listopada 2023 r. Strona wniosła o odstąpienie od wymierzenia kary.
Po przeprowadzeniu postępowania Organ I instancji decyzja z dnia [...] grudnia 2023 r. nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 1500 zł.
Strona wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy GITD wydał zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ wskazał, że art. 13ia ust. 8 u.d.p. stanowi, iż dokonując rejestracji, o której mowa w ust. 1, właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu rejestruje urządzenie, o którym mowa w art. 13i technologie w systemach elektronicznego poboru opłat ust, 3a, i uzyskuje numer referencyjny dla każdego zarejestrowanego urządzenia.
Organ wyjaśnił, że stan faktyczny w sprawie ustalono na podstawie następujących dowodów: protokołu kontroli z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...], zapisu ewidencyjnego nr [...], danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK), danych z systemu elektronicznego poboru opłat e-TOLL CRM SERVICE, pisma informacyjnego Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w B. nr [...]z dnia [...] września 2023 r. oraz wyjaśnień Strony złożonych w toku postępowania oraz zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
GITD wyjaśnił, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany SPOE-KAS w dniu [...] sierpnia 2022 r. Do ww. pojazdu zostało przypisane urządzenie pokładowe [...], z którym została nawiązana relacja w dniu [...]września 2022 r. o godzinie [...]. Jednocześnie podczas przejazdu pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] poruszającym się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] lutego 2023 r. o godzinie [...]po płatnym odcinku drogi krajowej nr S10 węzeł [...]- węzeł [...]na koncie użytkownika nie znajdowały się środki na pokrycie należnej opłaty. Skarżąca doładowała konto po stwierdzonym naruszeniu w dniu [...] lutego 2023 r. o godzinie [...]na kwotę 5000 zł przez internetowe konto klienta. Z powyższego jednoznacznie wynika, że przyczyną naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej był brak środków pieniężnych na koncie podmiotu korzystającego z sieci dróg publicznych objętych tą opłatą w dniu przejazdu. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie do ujawnienia przedmiotowego naruszenia doszło podczas kontroli mobilnej wykonywanej przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w oparciu o art. 13 ust. 1 u.d.p. Przedmiotowa kontrola miała miejsce na płatnej drodze krajowej, o której stanowi art. 13ha ust. 6 u.d.p. Wobec powyższego, zdaniem GITD, pomimo zasilenia konta użytkownika systemu e-Toll w dniu [...] lutego 2023 r., tj. po kontroli mobilnej, Strona nie może zostać zwolniona z odpowiedzialności za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, nawet w przypadku gdy wniesiona opłata faktycznie zostanie uiszczona podczas doładowania środkami pieniężnymi już po zakończeniu kontroli. Organ mając na uwadze treść art. 13k ust. 8b u.d.p. był zatem zobowiązany do wymierzenia Skarżącej kary pieniężnej w wysokości 1500 zł o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Tym samym, doładowanie konta użytkownika które było wykonane po kontroli tj. w dniu [...] lutego 2023 r. o godzinie [...]na kwotę 5000 zł nie mogło zwolnić Skarżącej z odpowiedzialności za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za kontrolowany przejazd.
Organ ponownie rozpoznając sprawę przeanalizował przesłanki zawarte w art. 189f § 1 k.p.a., uznając, iż przepis ten nie znajdzie zastosowania w rozpoznawanej sprawie. W ocenie GITD Skarżąca uchybiła podstawom obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej, jakimi było w przypadku konta użytkownika typu pre-pay zasilanie konta użytkownika środkami, to w żadnym razie nie można mówić o działaniu siły wyższej w rozumieniu art. 189e k.p.a., czy też znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 k.p.a.
Z rozstrzygnięciem Organu nie zgodziła się Skarżąca, wnosząc do WSA w Warszawie skargę na decyzję z dnia [...] maja 2025 r., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 189f k.p.a. oraz naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik postępowania.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak i poprzedzającej ją decyzji GITD z dnia [...] grudnia 2023 r. Strona wniosła także o zasądzenie od Organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego. Skarżąca złożyła wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że nie sposób podzielić oceny Organu, że uiszczanie opłaty elektronicznej za wykonywany przejazd nie stanowi naruszenia dobra chronionego prawem. Zdaniem Strony Organ błędnie interpretuje samo pojęcie wagi naruszenia prawa. Wywodzi, że jeśli doszło do naruszenia prawa, to jest to poważne naruszenie prawa, a więc waga naruszenia nie może być znikoma. W ocenie Skarżącej Organ zatem nie dokonał oceny wagi naruszenia przepisu.
W dalszej kolejności Skarżąca wskazała, że z przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że obowiązywanie klauzuli umożliwiającej odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu). Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego. Skarżąca podniosła, że w przypadku zastosowania art. 189f ust. 1 pkt 1 k.p.a. pojęcie "znikoma waga naruszenia" wykładać należy w odniesieniu przede wszystkim do rodzaju wartości, dobra, które dana norma prawna chroni. Dlatego zdaniem Strony przydatny jest tu tzw. test proporcjonalności, który wyraża się w odpowiedzi na pytanie, czy odstąpienie od ukarania nie zniweczy ochrony dobra, dla którego dana norma została ustanowiona.
Skarżąca wskazała, że kontrola nastąpiła zaledwie 15 minut po zdarzeniu. Strona uiściła opłatę po 10 godzinach i 16 minut po zdarzeniu. Ocena wagi naruszenia prawa jako znikomej wymaga spełnienia drugiego warunku tj. zaprzestania przez stronę naruszania prawa, a zatem przywrócenie przez stronę stanu zgodnego z prawem. Skarżąca wyjaśniła, że poprzez uiszczenie opłaty elektronicznej przywróciła stan zgodny z prawem. Organ zatem w ocenie Strony nie ocenił wagi naruszenia przepisu. GITD błędnie ustalił również, że Skarżąca nie zaprzestała naruszania prawa oraz nie ustalił także prawidłowo stanu faktycznego, czyli w ocenie Strony naruszył zasady postępowania dowodowego.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej: "P.p.s.a."). W myśl art. 145 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej zasad Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2025 r. utrzymująca w mocy własną decyzję Organu z dnia [...] grudnia 2023 r. nakładającą na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Na wstępie należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie. W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego. Na gruncie przedmiotowej sprawy Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Ustalenia poczynione przez Organ zostały dokonane przy zachowaniu gwarancji czynnego udziału strony postępowania.
Obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Zgodnie z tym przepisem korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie do art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, tj. w ww. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Z art. 13 ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13 ha ust. 6 tej ustawy wynika, że wskazana opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości:
1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy,
2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach.
Z regulacji tej wynika, że pozostałe przypadki, o których mowa w pkt 2 tego przepisu, odnoszą się także do samochodów ciężarowych.
Stosownie do treści art. 13k ust. 4 u.d.p., podmiotem odpowiedzialnym w ww. zakresie jest w pierwszym rzędzie właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu samochodowego, którym poruszano się po płatnych odcinkach dróg krajowych. Odpowiedzialność za naruszenie określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. obowiązku ponoszenia przez korzystającego z dróg publicznych opłat za przejazd po drogach krajowych pojazdu samochodowego ma charakter obiektywny. Nie jest warunkowana jakimikolwiek dodatkowymi okolicznościami natury podmiotowej czy przedmiotowej.
Przesłankami tej odpowiedzialności są bowiem jedynie:
1) przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz
2) nieuiszczenie opłaty za ten przejazd.
W rozpatrywanej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione, co zostało wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W obszarze wskazanej regulacji prawnej Organ, bazując na zebranym materiale dowodowym, poczynił w sprawie prawidłowe ustalenia i wyczerpująco wyjaśnił wszystkie istotne dla podjętego rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego i prawnego sprawy, tak że nie ma potrzeby powtarzania tej argumentacji. Fakt, że należna opłata elektroniczna za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej nie została uiszczona, pomimo zarejestrowania pojazdu w systemie SPOE KAS i nieodnotowania transakcji poboru opłaty elektronicznej, nie jest przez Skarżącą kwestionowany. Bezsporne pozostaje również, że Strona nie skorzysta z możliwości uzupełnienia brakującej opłaty w trybie art. 13k ust. 8a u.d.p., z uwagi na ujawnienie naruszenia w toku kontroli mobilnej. W związku z czym, nawet doładowanie konta przed upływem trzech dni od stwierdzonego naruszenia nie znosi karalności za delikt administracyjny – z uwagi na treść art. 13k ust. 8b u.d.p.
Mając powyższe na uwadze nie doszło do naruszenia przez GITD przepisów postępowania pod postacią art. 7 k.p.a. (W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli) oraz art. 77 § 1 k.p.a. (Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy). Również końcowa ocena materiału dowodowego okazała się prawidłowo i z poszanowaniem art. 80 k.p.a. (Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona). Zgromadzony materiał dowodowy, prawidłowo oceniony był wystarczający do przypisania Skarżącej odpowiedzialności za stwierdzony delikt administracyjny.
W świetle zarzutów skargi spór w sprawie dotyczy interpretacji i zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Zarzuty skargi koncentrują się bowiem na podważaniu stanowiska Organu w kwestii odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Stosownie do art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Stanowisko Organu w kwestii braku spełnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek zostało wyczerpująco umotywowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sam fakt zaś, że Organ nie podzielił stanowiska Skarżącej, nie świadczy o wadliwości decyzji.
W ocenie Sądu, należy zgodzić się z GITD, że podnoszoną przez Skarżącą okoliczność znikomej wagi naruszenia prawa z uwagi na zarejestrowanie pojazdu w SPOE-KAS oraz doładowanie konta użytkownika, które było jednak wykonane w dniu [...] lutego 2023 r. tj. już po dokonanym naruszeniu i przeprowadzonej kontroli mobilnej, nie mogło zwolnić Skarżącej od odpowiedzialności za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za planowany przejazd. Zdaniem Sądu ww. okoliczności nie usprawiedliwiają nieuiszczenia opłaty elektronicznej oraz też nie prowadzą do uznania wagi naruszenia za znikomą, skoro obowiązek ten należy do podstawowych obowiązków korzystającego z drogi publicznej. Należyta staranność w przygotowaniu przejazdu po takiej drodze powinna być udziałem każdego, kto skutecznie dba o swoje interesy. Brak staranności w tym względzie nie może prowadzić do uwolnienia go od odpowiedzialności administracyjnej za wynikłe w sprawie naruszenie przez wyłączenie stosowania przepisów, które w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej łączą z tym naruszeniem konsekwencję nałożenia kary pieniężnej w ściśle określonej wysokości (art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.). W ocenie Sądu bez znaczenia w tej kwestii pozostaje argument Skarżącej, że kontrola nastąpiła zaledwie 15 minut po zdarzeniu (zarejestrowaniu naruszenia) i po 10 godzinach i 16 minutach uiściła opłatę, zasilając swoje konto kwotą 5000 zł, co miało być jednoznaczne z zaprzestaniem naruszania obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Ponadto, z konwencji językowej, którą ustawodawca operuje na gruncie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że wobec użycia funktora koniunkcji, warunkiem jego zastosowania w okolicznościach danej sprawy jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu określonych nim przesłanek. Dlatego nawet przy założeniu znikomej wagi naruszenia prawa działaniem przypisanym Skarżącej, zastosowaniu przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. sprzeciwiał się w sprawie brak zaktualizowania się drugiej koniecznej przesłanki, o której mowa w tym przepisie prawa, a mianowicie zaprzestania naruszania prawa".
W wyroku z 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1386/19, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że: "odpowiedzialność za naruszenie określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. obowiązku ponoszenia przez korzystającego z dróg publicznych opłat za przejazd po drogach krajowych pojazdu samochodowego ma charakter obiektywny. Nie jest warunkowana jakimikolwiek dodatkowymi okolicznościami natury podmiotowej czy przedmiotowej. W szczególności nie ma znaczenia przy wymierzaniu kierującemu na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 tej ustawy kary za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej jego świadomość dopuszczenia się tego naruszenia. (...) Przesłankami tej odpowiedzialności są bowiem jedynie: 1) przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej i 2) nieuiszczenie opłaty za ten przejazd.". Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08 (OTK-A, 2010, Nr 3, poz. 26) stwierdził, że dopuszczalność stosowania administracyjnych kar pieniężnych, jako reakcji na naruszenie ustawowych obowiązków nie budzi wątpliwości. Brak stosownej sankcji powoduje bowiem, że przepis staje się martwy, a niespełnianie obowiązku nagminne. Administracyjne kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. Kary te, stosowane automatycznie z mocy ustawy, mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywuje adresatów do wykonywania ustawowych obowiązków. Podstawą zastosowania tego typu kar jest samo obiektywne naruszenie prawa. Administracyjna kara pieniężna nie jest wyłącznie represją za naruszenie prawa, ale przede wszystkim stanowi środek przymusu, który służyć ma zapewnieniu wykonywania obowiązków wobec państwa, a organ administracyjny musi posiadać skuteczne środki, które skłonią adresatów norm do oczekiwanego zachowania w sferach uznanych za szczególnie istotne.
Sąd podkreśla, że należyta staranność w przygotowaniu przejazdu po takiej drodze winna być udziałem każdego, kto skutecznie dba o swoje interesy. Skarżąca, jako profesjonalista, w szczególności, żeby jej dochować, powinna znać obowiązujące przepisy/zasady. W uwarunkowaniach faktycznoprawnych tej brak było podstaw do zastosowania przepisów art. 189e i art. 189f kpa.
Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Należy jednak zauważyć, że z omawianego przepisu art. 13k ust. 1 u.d.p. wynika, że przewidziana na jego gruncie odpowiedzialność ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest niezależna od winy sprawcy naruszenia. Przepis art. 189e k.p.a. nie zmienia charakteru odpowiedzialności administracyjnej za delikt administracyjny na odpowiedzialność subiektywną determinowaną winą i przyczynami naruszenia. Przepis ten jedynie wyłącza możliwość ukarania strony w bardzo szczególnej sytuacji, jaką jest siła wyższa. W sprawie jednak do naruszenia prawa nie doszło wskutek działania siły wyższej. Jest to bowiem zdarzenie zewnętrzne o charakterze nagłym, niedające się przewidzieć ani zapobiec przy dochowaniu nawet najdalej posuniętej staranności dbającego o własne sprawy podmiotu (zob. zwłaszcza zachowujące w pełni aktualność wywody J. Ignatowicza [w:] System..., t. 1, red. S. Grzybowski, s. 820, czy rozważania zamieszczone w uchwale SN z 10.03.1992 r., III CZP 10/92, OSP 1993/2, poz. 30). Tej przyczynie zdarzeń w rzeczywistości społecznej przypisuje się szczególny charakter, wskazując na jej wyjątkowe i całkowicie niezależne od woli człowieka występowanie. Skarżąca nie wskazała okoliczności, która miała wpływ na nieuiszczenie opłaty elektronicznej. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazała jedynie, iż "brak zapłaty nastąpił bez winy strony; był spowodowany brakiem środków finansowych na koncie". W ocenie Sądu tak określony powód nieuiszczenia opłaty elektronicznej niewątpliwie nie jest siłą wyższą. Natomiast art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. obliguje organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Nie zmienia to jednak samej zasady zastosowania przez organ prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłaty, jako wyłącznie konsekwencji samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji, jako skutku zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, jednakże przy równoczesnym rozważeniu wystąpienia szczególnych sytuacji, o których mowa w wyżej wymienionych przepisach k.p.a. i ich wpływu na odpowiedzialność strony.
Zdaniem Sądu, okoliczność ujemnego salda konta Skarżącej w systemie poboru opłat elektronicznych należy postrzegać w kategoriach braku należytej staranności a nie jako okoliczność usprawiedliwiającą naruszenie wyżej wskazanego obowiązku, czy też prowadzącą do uznania wagi naruszenia za znikomą, skoro obowiązek ten należy do podstawowych obowiązków korzystającego z drogi publicznej. W uwarunkowaniach faktycznoprawnych tej sprawy organ prawidłowo wskazał, iż brak było podstaw do zastosowania przepisów art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., z uwagi na to, że waga spornego naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych.
Co się tyczy przesłanki w postaci zaprzestania naruszania prawa, to sposób jej sformułowania w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wskazuje, że przepis ten odnosi się do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się. Przepis ten nie ma zastosowania do zachowania polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu (por. wyrok NSA z 17 marca 2022 r., sygn. I OSK 1110/21). Powyższe oznacza, że omawiana przesłanka nie mogłaby znaleźć zastosowania w okolicznościach tej sprawy, skoro sprawa dotyczy pojedynczego naruszenia. Wyjaśnić bowiem należy, że w relacji do treści sankcjonowanego obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, sprzeczne z nim zachowanie ma z całą pewnością charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega na braku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, wraz z którym dochodzi do zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Nawet gdyby hipotetycznie założyć, że o znikomej wadze naruszenia prawa działaniem przypisanym Stronie można i należałoby wnioskować na tej podstawie, że wobec jednorazowego zachowania naruszającego prawo, zachowanie to wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to zastosowaniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. sprzeciwiał się brak zaktualizowania się w rozpatrywanej sprawie drugiej koniecznej przesłanki, o której mowa w tym przepisie prawa, a mianowicie "zaprzestania naruszania prawa". Jeżeli tak, to w świetle przedstawionych argumentów, w odniesieniu do tego rodzaju deliktu przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie ma zastosowania, co siłą rzeczy skutkuje brakiem podstaw, a zarazem możliwości stosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za ten przejazd. Określone nim przesłanki muszą bowiem ziścić się łącznie (por. wyrok NSA z 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1091/19).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 294/20: "Wobec bowiem konwencji językowej stosowanej przez ustawodawcę dla potrzeb opisu omawianej przesłanki – "strona zaprzestała naruszania prawa" - za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że odnosi się ona, gdy chodzi o zakres jej zastosowania, wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych, deliktów trwałych oraz deliktów popełnianych z zaniechania, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że ocena odnośnie do jej zaistnienia nie może odnosić się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych (zob. A. Wróbel, art. 189f k.p.a., t. 5-6, w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt - Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2022; A. Celera, J.G. Firlus, art. 189f k.p.a., t. 4, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II (red. H. Knysiak - Sudyka), WKP 2019).". Z kolei w wyroku z 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1092/19, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Jeżeli bowiem – co w tym kontekście trzeba podkreślić w relacji do ratio legis omawianej regulacji prawnej – istota omawianej przesłanki stosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. odnosi się z potrzeby oceny zachowania i postawy sprawcy wobec naruszenia prawa, który odstępując od zachowania niezgodnego z prawem manifestuje tym samym zmianę swojej dotychczasowej postawy, co siłą rzeczy, gdy chodzi o możliwość przeprowadzenia takiej oceny oraz podjęcia samego takiego zachowania, może odnosić się do sytuacji utrzymywania stanu naruszenia prawa w czasie, to już nie jest to możliwe w odniesieniu do deliktów jednoczynowych oraz skutkowych. W związku z tym bowiem, że naruszenie prawa już wystąpiło, już zaistniał skutek jego naruszenia, nie jest możliwe zamanifestowanie zmiany stosunku sprawcy wobec tego naruszenia poprzez zmianę jego (dotychczasowego) zachowania – a to poprzez zaprzestanie naruszania porządku prawnego – a skoro tak, to siłą rzeczy nie jest możliwe przeprowadzenie oceny zachowania mającego przekonywać o zmianie postawy sprawcy (zob. A. Celera, J.G. Firlus, op. cit.).". Sąd w składzie orzekającym wyżej prezentowane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela i przyjmuje za własne.
Mając na uwadze całokształt dokonanych ustaleń wskazać należy, że Organ dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, w oparciu o zgromadzone dowody. Do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego dokonał subsumpcji przepisów prawa materialnego.
Wbrew stanowisku Skarżącego w sprawie nie zostały także naruszone przepisy art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizacja tej zasady ma ścisły związek z zasadą praworządności, gdyż ustalenie w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Organ, ustalając zakres postępowania wyjaśniającego (art. 77 k.p.a.) zobowiązany jest dążyć do ustalenia okoliczności faktycznych nie tylko mających znaczenie prawne dla realizacji interesu społecznego, ale i okoliczności faktycznych mających znaczenie prawne dla interesu indywidualnego. Z kolei zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zaś art. 80 k.p.a. dotyczy podstawowej zasady postępowania dowodowego, a to zasady swobodnej oceny dowodów. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. wskazuje na elementy jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie. W dziedzinie faktów uzasadnienie musi wyjaśnić okoliczności wskazujące na potrzebę lub konieczność wydania decyzji w danej sprawie i wobec określonych podmiotów oraz ich wpływ na treść rozstrzygnięcia. W sferze prawa chodzi zaś o wskazanie normy obowiązującej i jej znaczenia ustalonego w drodze wykładni.
W ocenie Sądu, w sprawie Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające z poszanowaniem ww. przepisów k.p.a. Dodać przy tym trzeba, że decyzja spełnia wymogi art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Zawiera m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ wyjaśnił zarówno podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa oraz wskazał fakty które uznał za udowodnione i dowody na których się oparł.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek. Stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sprawa w takim przypadku rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – art. 120 P.p.s.a.
Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło