VI SA/Wa 2241/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2009 r. sprawy ze skargi J. Spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek oddala skargę VI SA/Wa 2241/08 UZASADNIENIE Decyzją z [...] września 2008 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 24 oraz art. 245 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., nr 119, poz. 1117 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgłoszenia wynalazku pt. [...] nr [...] przez J. Spółka z o.o., utrzymał w mocy decyzję Urzędu Patentowego z [...] lutego 2008 r. o odmowie udzielenia patentu na zgłoszony wynalazek. Rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego zapadło w oparciu w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne: Firma J. z o.o. z siedzibą w W. dokonała, w dniu [...] marca 2004 r., zgłoszenia wynalazku pt. [...] oznaczonego numerem [...]. Pierwszym zawiadomieniem, z dnia 28 października 2004 r., Urząd Patentowy powiadomił zgłaszającego o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu. Urząd wskazał, iż przedmiotem zgłoszenia są czynności mające na celu ocenę organizacji i jakości pracy, w więc odnoszą się do działalności umysłowej, co wyklucza, zgodnie z art. 28 pkt 3 ustawy uznanie przedstawionego sposobu za wynalazek i tym samym udzielenia patentu. W odpowiedzi zgłaszający podtrzymał wniosek o udzielenie ochrony. Drugim zawiadomieniem, z dnia 7 listopada 2007 r., Urząd Patentowy, po ponownej analizie zgłoszenia, poinformował zgłaszającego o istnieniu przeszkód do udzielenia patentu. Podniósł, iż zgłoszone rozwiązanie nie nadaje się do przemysłowego stosowania, ponieważ nie może być wykorzystany sposób w rozumieniu technicznym (art. 24 i art. 27 ustawy Prawo własności przemysłowej). Zdaniem Urzędu zgłoszone rozwiązanie jest zaledwie założeniem organizacyjnym, mającym na celu sprawdzenie funkcjonowania systemów jakości w sklepach wielkoprzemysłowych. W odpowiedzi z dnia 14 lutego 2008 r. zgłaszający nie zgodził się ze stanowiskiem Urzędu Patentowego, załączył nową wersję opisu i zastrzeżeń. Decyzja z [...] lutego 2008 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej odmówił udzielenia patentu na wynalazek pt. [...]. Podtrzymała ona zarzuty postawione w zawiadomieniu. W ocenie Urzędu Patentowego, w zastrzeżeniach patentowych brak jest cech, które zgodnie z przyjętą kategorią wynalazku, powinny jednoznacznie określać sposób tj. brak właściwych czynności technicznych oddziaływania na materię oraz związku tych czynności z konkretnymi wielkościami fizycznymi oraz parametrami tych wielkości. Brak jest też właściwych środków technicznych do realizacji tych czynności. Istotne określenia z niezależnych zastrzeżeń patentowych odnoszą się tylko do nietechnicznego obszaru rozwiązania. Czynnością techniczną nie jest: wybór działów sklepu wielkoprzemysłowego podlegającego audytowi, ustalenie maksymalnej liczby punktów dodatnich w przyjętej skali dla poszczególnych działów w sklepie oraz w zależności od wielkości działów, opracowanie pytań audytorskich dotyczących funkcjonowania systemów jakości dla każdego z wytypowanych działów, opracowanie pytań audytorskich dotyczących funkcjonowania systemów jakości dla każdego z wytypowanych działów, ustalenie ilości punktów za spełnienie każdego z wymogów określonych w pytaniu w zależności od ważności wymogu, ustalenie zakresu badań laboratoryjnych do wykonania dla poszczególnych działów podlegających audytowi, ustalenie ilości punktów za spełnienie każdego z wymogów badania laboratoryjnego określonego normami dla tego badania, sprawdzenie funkcjonowania systemów jakości w każdym z wytypowanych działów podlegających audytowi za pomocą pytań audytorskich, dokonanie oceny każdego z działów przez sumowanie uzyskanych punktów dla uzyskania końcowej oceny każdego z działów. Wszystkie powołane w zastrzeżeniach sformułowania nie mają żadnego związku z wielkościami fizycznymi takimi jak: czas, ciężar, ciśnienie, moc, objętość, prędkość, pojemność, masa, ani parametrami tych wielkości. Wielkościami fizycznymi, zdaniem Urzędu nie są: dział sklepu wielkoprzemysłowego podlegający audytowi, punkty dodatnie w przyjętej skali, wielkość działu, wpływ tego działu na ogólną sprzedaż tego sklepu, wymogi określone dla tego działu, pytania audytorskie, ilość punktów za spełnienie z każdego z wymogów określonych w pytaniu, hasłowo podany zakres badań laboratoryjnych, ilość punktów za spełnienie każdego z wymogów badania, pytania audytorskiego sprawdzenia systemów jakości w każdym z działów podlegających audytowi. Urząd Patentowy wyjaśnił, iż informacja odnosząca się do pytań audytorskich nie należy do sfery techniki. Natomiast pomysł o uzupełnienia jej o badania laboratoryjne został podany jedynie hasłowo i nie rozwiązuje żadnych problemów technicznych jakie mogą być z tym związane. Nie wystarczy podać spisu badań laboratoryjnych by zgłoszenie kwalifikowało się do ochrony patentowej. Ochrona patentowa nie jest udzielana na badania laboratoryjne, które wymagają rozwiązań innych za każdym razem, specyficznych dla poszczególnych zastosowań, zależnych np. od konkretnego sklepu wielkoprzemysłowego. Od wynalazku wymaga się możliwości powtarzalnej jego realizacji według wszystkich, określonych jednoznacznie pod względem technicznym, cech znamiennych. Ustosunkowując się do nowej wersji zgłoszenia oraz argumentów zgłaszającego zawartych w piśmie z 14 lutego 2005 r. Urząd zauważył, że nowa wersja opisu i zastrzeżeń nie zmienia oceny przedmiotu zgłoszenia. Zmiany w nowej wersji nie zmieniają przedmiotu zgłoszenia. Wskazane cechy nie są środkami technicznymi. Analiza zakresu żądanej ochrony jest aktualna również do nowej wersji zgłoszenia. Przedmiotowe zgłoszenie, zdaniem urzędu, nie jest wynalazkiem. Urząd Patentowy, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, uznał, że brak jest podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska Urzędu. Zaskarżoną decyzję, decyzją z [...] września 2008 r., utrzymał w mocy. Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, iż Urząd nie udziela ochrony na pomysły rozwiązań lecz tylko na techniczną ich realizację. Techniczna realizacja rozwiązania musi się charakteryzować czynnym oddziaływaniem na materię, co w tym przypadku nie występuje. Urząd szczegółowo analizował też poszczególne, wykonywane w ramach zgłoszonego rozwiązania działania i uznał, że są to działania organizacyjne, w których, zależnie od okoliczności zmieniane są wielkości fizyczne i dobierane parametry tych wielkości, a zetem zgłoszone rozwiązanie nie nadaje się do przemysłowego stosowania ponieważ nie może być wykorzystany sposób w rozumieniu technicznym. Urząd zauważył, że publikacja zgłoszenia nie oznacza, że przedmiot zgłoszenia jest wynalazkiem. Zdolność patentowa zgłoszenia, w tym czy jest on dostatecznie ujawniony, czy ma charakter techniczny, czy nie podlega wyłączeniu, a także czy zgłoszone rozwiązanie nadaje się do badania w stanie techniki jest oceniana przez Departament Badań Patentowych. Departament Zgłoszeń ocenia dokumentację pod względem formalnym i kwalifikuje do publikacji. W przypadku obrony wynalazku przez zgłaszającego, departament Zgłoszeń przekazuje akta zgłoszenia do publikacji, a następnie do Departamentu Badań Patentowych, który jest upoważniony do kompleksowej oceny przedmiotu zgłoszenia. Zgłaszający wskazuje trzy patenty, i stawia pytanie – na jakiej podstawie je udzielono, skoro Urząd wymaga, aby rozwiązanie miało charakter techniczny. W ocenie Urzędu, wskazane patenty nie pozostają w związku z przedmiotem zgłoszenia. Urząd nie był zobowiązany, w ramach przedmiotowego zgłoszenia, analizować poprawności innych decyzji. Każde rozwiązanie wymaga szczegółowej oceny w aspekcie charakteru zgłoszonego rozwiązania, czy faktycznie występują w nim nowe i nieoczywiste elementy techniczne. Zdaniem Urzędu, wskazane przez zgłaszającego okoliczności połączenia w jedną całość systemu kontroli, opracowania powtarzalnego systemu badań pozwalającego na ciągłą kontrolę całości systemu, wychwytywania zmian i natychmiastowe poprawianie, nie zmieniają faktu, że mamy do czynienia z rozwiązaniem organizacyjnym, a nie sposobem w rozumieniu technicznym. J. Spółka z o.o. w W. złożyła skargę na decyzję Urzędu Patentowego z [...] września 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję tegoż organ z [...] lutego 2008 r. o odmowie udzielenia patentu na wynalazek pt.: Sposób audytu działań w sektorze spożywczym. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, w szczególności art. 7, 8. 77 § 1, 107 § i 3 kpa 1, polegające na przyjęciu z góry tezy, że na przedmiotowe zgłoszenie musi być udzielona odmowa udzielenia patentu, ujawnienie dopiero w decyzji faktu zgłoszenia sprzeciwów, co uniemożliwiło skarżącemu złożenie wniosku o ich wyłączenie, braku szczegółowej oceny zgłoszenia, braku wymaganego prawem uzasadnienia decyzji, 2. naruszenie art. 24 ustawy prawo własności przemysłowej przez błędną interpretację i błędne uznanie elementów technicznych za nietechniczne. Na rozprawie w dniu19 lutego 2009 r. skarżący powołał się dodatkowo na naruszenie art. 10 i 81 kpa. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Urząd Patentowy jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania. W myśl art. 252 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117) do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jako organ administracji publicznej Urząd Patentowy musi m.in. przestrzegać zasady dochodzenia prawdy materialnej, w sposób wyczerpujący rozpatrzyć i ocenić materiał dowodowy, ocenić na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, powinien także wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy, ma obowiązek zapewnienia stronie możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu (art. 9, art. 11, art. 10 k.p.a.). Wreszcie musi uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga J. Spółka z o.o. w W. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] września 2008 r. nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia. Postępowanie w zakresie rozpatrywania zgłoszeń wynalazków dokonanych w celu uzyskania patentu uregulowane jest również w ustawie z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (p.w.p.) (art. 41 - art. 55). Przed wydaniem decyzji o odmowie udzielenia patentu Urząd Patentowy ma obowiązek wyznaczyć zgłaszającemu termin do zajęcia stanowiska co do zebranych dowodów i materiałów mogących świadczyć o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu (art. 49 ust. 2). W okolicznościach faktycznych sprawy, w ocenie Sądu, należy uznać, że nastąpiło wyczerpanie tego trybu postępowania przez organ. Decyzję pierwszoinstancyjną z [...] lutego 2008 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję ostateczną z [...] września 2008 r. poprzedzała wzmiankowana wyżej notyfikacja o istnieniu przeszkód do udzielenia patentu. Sygnalizowała ona stronie przyczyny tej odmowy ze wskazaniem podstawy prawnej, które organ uznał za materialnoprawną płaszczyznę swego działania. Taki był obowiązek organ wynikający ze wskazanych wyżej przepisów prawa. Treść zawiadomień jednoznacznie wskazywała intencje organu. Zawiadomienia były obszerne i wyczerpujące. Nietrafny jest więc zarzut skarżącego o przyjęciu przez organ, z góry założonej tezy, iż na przedmiotowe zgłoszenie musi zostać udzielona odmowa udzielenia patentu i żadne wyjaśnienia skarżącego nie będą miały znaczenia. Wbrew jej założeniem organ ustosunkował się do każdego wniosku i zarzutu skarżącego. Rozpatrzył wszystkie argumenty i wyjaśnienia zgłaszającego, w tym te dotyczące technicznych aspektów rozwiązania. Wielokrotnie wyjaśniał przesłanki oceny przedmiotu zgłoszenia. Rozważał je w aspekcie prawa materialnego, w tym wypadku art. 20 ustawy Prawo własności przemysłowej. Wydana decyzja wynika z faktu, że przedmiot zgłoszenia nie jest wynalazkiem. Skarżący podnosi, że dopiero z decyzji z [...] września 2008 r. dowiedział się o istnieniu sprzeciwów, z tą bowiem datą Urząd ujawnił ich istnienie. Zgodnie z art. 44 ustawy Prawo własności przemysłowej, od dnia ogłoszenia o zgłoszeniu wynalazku osoby trzecie mogą zapoznać się z opisem zgłoszeniowym wynalazku. Osoby te mogą do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu zgłaszać do Urzędu Patentowego uwagi co do istnienia okoliczności uniemożliwiających jego udzielenie. Urząd Patentowy rozpatruje zasadność tych uwag, zwanych "sprzeciwami". Nie są to jednak sprzeciwy w rozumieniu art. 246 ustawy. Te bowiem wnosi się wobec prawomocnej decyzji o udzielenie patentu. Urząd nie ma obowiązku informować zgłaszającego o uwagach z art. 44 ustawy. Zgłaszający ma prawo zapoznać się z nimi w ramach prawa wglądu do akt sprawy. Tego prawa nie został pozbawiony. Mógł zapoznać się z nimi na każdym etapie postępowania. To, że z tego prawa nie skorzystał jest tylko jego sprawą, W ustawie nie istnieje też przepis prawa umożliwiający zgłoszenie wniosku o wyłączenie takich uwag z postępowania. Analiza decyzji i akt postępowania dowodzi, iż Urząd nie wykorzystał tych uwag tak w korespondencji ze skarżącym jak i podjętych rozstrzygnięciach. Tym samym zarzut naruszenia art. 10 i 81 kpa nie jest trafny. Zaskarżona decyzja wyjaśnia też, dlaczego Urząd Patentowy nie znajduje dostatecznego związku pomiędzy przywołanym przez skarżącego patentami a przedmiotem zgłoszenia. Zgłaszający zdaje się wyrażać oczekiwanie, że Urząd dopatrzy się na ich podstawie nowych i nieoczywistych elementów technicznych jak również powtarzalności sposobu. Zgodzić się należy z organem, że każde rozwiązanie wymaga szczegółowej oceny. Każde zgłoszenie jest oceniane indywidualnie. Rozwiązania techniczne bywają różne. Nie można ich przenosić bez głębokiej analizy. Równoprawne traktowanie wszystkich podmiotów nie oznacza, że wszyscy powinni uzyskiwać ochronę patentową. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W decyzji organ wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia. Zawiera ona również uzasadnienie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, w sposób niebudzący wątpliwości, jakimi przesłankami kierował się organ odmawiając udzielenia patentu na przedmiotowy wynalazek. Organ prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego nie nosi cech dowolności. W świetle powyższych rozważań nie znajdują uzasadnienia zarzuty skargi sprowadzające się do naruszenia przepisów postępowania. Także i zarzut naruszenia prawa materialnego nie jest trafny. Z tym zarzutem nie sposób się zgodzić. W ocenie skarżącego, Urząd błędnie uznał elementy bez wątpienia techniczne za nietechniczne i w rezultacie błędnie zinterpretował art. 24 ustawy Prawo własności przemysłowej. Badania laboratoryjne, jego zdaniem, stanowią element techniczny rozwiązania. Według art. 24 ustawy Prawo własności przemysłowej wynalazek musi spełniać cztery kryteria warunkujące udzielenie mu ochrony prawnej: - być rozwiązaniem o charakterze technicznym, - nowości, - poziomu wynalazczego, - nadawać się do przemysłowego stosowania. Technika to ogół metod i sposobów oddziaływania na materię – nieożywioną i ożywioną – służących zaspakajaniu potrzeb człowieka. Rozwiązanie ma więc charakter techniczny, jeżeli określa sposób wykorzystania materii przez człowieka (oddziaływanie człowieka na materię). Od wynalazku wymaga się możliwości powtarzalnej jego realizacji według wszystkich, określonych jednoznacznie pod względem technicznym, cech znamiennych. Zgodzić się należy z Urzędem, że zgłoszone rozwiązanie jest założeniem organizacyjnym, mającym na celu sprawdzenie funkcjonowania systemów jakości w sklepach wielkoprzemysłowych. Organizacja audytu nie należy w ogóle do sfery techniki. Pomysł uzupełnienia jej o badania laboratoryjne nie rozwiązuje także żadnych problemów technicznych jakie mogą być z tym związane. Nie zmienia charakteru zgłoszonego sposobu z organizacyjnego na techniczny. Zgłaszający nie rozwiązuje bowiem żadnych problemów technicznych związanych z przeprowadzanymi badaniami. Zgłoszenie zawiera jedynie pomysł włączenia tego typu badań do procedury audytu. Poza zainteresowaniem pozostaje techniczna strona badań. Sposób przeprowadzenia badań jest standardowy. Zatem powoływanie się na badania laboratoryjne jako na techniczny element rozpatrywanego rozwiązania nie znajduje uzasadnienia dla ochrony patentowej. Nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy. Wykonywane w ramach zgłoszonego rozwiązania działania to działania organizacyjne, w których, w zależności od okoliczności zmienne są wielkości fizyczne i dobierane parametry tych wielkości. Zatem zgłoszone rozwiązanie nie nadaje się do przemysłowego stosowania, ponieważ nie może być wykorzystane w rozumieniu technicznym. Zaskarżona decyzja z [...] września 2008 r. jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] lutego 2008 r. wyczerpują faktycznoprawne spektrum kontroli Sądu, co do podjętego rozstrzygnięcia, a zarzuty czynione na tle tych decyzji, zdaniem Sądu, nie są trafne. Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd skargę oddalił.