VI SA/Wa 2241/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "GITD") decyzją z [...] czerwca 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm., dalej: "K.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, i ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460, dalej: "u.d.p.") oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 z późn. zm.), art. 50 pkt 1 lit. j oraz art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414, dalej: "u.t.d."), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez Pana J. L., utrzymał w mocy decyzję GITD z [...] kwietnia 2015 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.500 złotych. GITD, w zaskarżonej decyzji, przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazał, że [...] lutego 2015 r. o godzinie 14:52:08 urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi krajowej nr [...] granica m. K. - granica m. Z., zarejestrowało przejazd zespołu pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i przyczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Organ wskazał, że przejazd tego zespołu pojazdów został również zarejestrowany tego dnia o godzinie 15:48:40 przez urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...], na odcinku drogi krajowej nr [...] granica m D. - węzeł M. a także o godzinie 18:34:38 przez to samo urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...], na tym samym odcinku drogi krajowej nr [...]. Przejazdy zostały udokumentowane zdjęciami z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisane pod numerem ewidencyjnym [...], [...] oraz [...]. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że samochód nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13 i ust. 3 u.d.p., co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony, a właścicielem pojazdu samochodowego w chwili powstania naruszenia był J. L. (dalej: "Strona", "Skarżący"). Organ wskazał, że odcinki dróg krajowych, po których ustalono poruszanie się przedmiotowego pojazdu [...] lutego 2015 r., zostały wyszczególnione w pkt 8 lit. a - odcinek granica m. K. - granica m. Z. oraz w pkt 12 lit. a - odcinek granica m. D. - węzeł M. załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. GITD, utrzymując w mocy decyzję I instancji, wydaną na podstawie art. 107 K.p.a., art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust. 9 oraz art. 13l ust. 1 u.d.p., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej oraz art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b u.t.d. wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 P.r.d., za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Organ wyjaśnił, że przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy. Wskazał również, że stosownie do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., za naruszenie obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, wymierza się karę pieniężną w wysokości 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy, a w pozostałych przypadkach - 1500 zł. Organ wyjaśnił, że na podstawie danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany jako samochód ciężarowy, dlatego właścicielowi pojazdu została wymierzona kara na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 tj. w wysokości 1500 zł. Wyjaśnił także, że uiszczenie opłaty elektronicznej może nastąpić jedynie przy wykorzystaniu urządzenia tzw. jednostki pokładowej viabox, której nabycie jest możliwe poprzez zawarcie stosownej umowy z pobierającym opłatę elektroniczną. Strona jednak takiej umowy nie zawarła, co w konsekwencji skutkowało nieuiszczeniem opłaty elektronicznej. Organ podkreślił, że ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 udp w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca nie uzależnił też obowiązku pobierania opłaty elektronicznej od celu wykonywanego przejazdu ani od motywacji, którymi kierowała się Strona, wjeżdżając na płatny odcinek drogi krajowej, a wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Organ dodał, że dokonana przez Stronę wpłata po wykonaniu przejazdu płatnym odcinkiem drogi, nie może być wykorzystana do rozliczenia nieuiszczonej opłaty elektronicznej. GITD nie uznał zatem aby wyjaśnienia Strony zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczące okoliczności, że Strona udała się do punktu winiet, który został zlikwidowany oraz że od Policji uzyskał informację, iż sporny odcinek drogi jest jeszcze bezpłatny, miały wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] lipca 2015 r., Skarżący, nie zgadzając się z decyzją GITD z [...] czerwca 2015 r., powołał się na swoją ciężką sytuację zdrowotną oraz finansową i wskazał, że zapłata kary przekraczającej Jego dochody, nie pozwoli na normalne funkcjonowanie Skarżącego. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.; dalej: "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.), czy też stwierdzenie, że akt ten dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. Przedmiotowa sprawa dotyczy kary pieniężnej nałożonej na Skarżącego w związku z nieuiszczeniem opłaty elektronicznej za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej pojazdem samochodowym zarejestrowanym jako ciężarowy o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. Obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...)". Według art. 13ha ust. 1 u.d.p., "Opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6", to jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.d.p., "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Jak wynika z art. 13hc ust. 1 u.d.p., uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i. Zgodnie natomiast z art. 13i ust. 3 u.d.p., podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat powinny oferować urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 P.r.d. Ustawodawca wprawdzie, uregulował w art. 13hc ust. 2 u.d.p., uprawnienie, zgodnie z którym podmioty pobierające opłaty elektroniczne z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat mogą umożliwić użytkownikom dróg krajowych uiszczanie tych opłat bez konieczności instalacji urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jednakże w obowiązującym systemie elektronicznego poboru opłat takie rozwiązanie nie zostało wprowadzone. Zgodnie zatem z treścią § 3 ust. 1 obowiązującego w dniu spornego przejazdu, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. z 2011 r. Nr 91, poz. 524), przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną użytkownik: 1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną, zwaną dalej "umową"; 2) odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie; 3) instaluje urządzenie w pojeździe; 4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1; 5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 2. Dlatego też nie jest równoznaczne z zapłaceniem wymaganej opłaty elektronicznej uiszczenie danej kwoty pieniężnej już po fakcie dokonanego przejazdu po płatnych odcinkach dróg krajowych. W niniejszej sprawie zostały stwierdzone przejazdy płatnymi odcinkami dróg krajowych nr [...] granica m. K. - granica m. Z. oraz nr [...] granica m. D. - węzeł M. Oba odcinki dróg krajowych były wymienione w pkt 8 lit. a oraz w pkt 12 lit. a załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, w brzmieniu obowiązującym w dniu spornych przejazdów. Skarżący jednak nie nabył urządzenia Viabox, o którym mowa w art. 13 i ust. 3 u.d.p., za pomocą którego pobierana jest opłata elektroniczna, co oznacza, że Skarżący za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych nie uiścił opłaty elektronicznej w trybie wymaganym przepisami prawa. Przejazd został dokonany pojazdem zarejestrowanym jako samochód ciężarowy, dlatego kara została wymierzona na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2, tj. w wysokości 1500 zł. Kara została wymierzona jak za przejazd tylko jednym płatnym odcinkiem drogi krajowej bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej, ponieważ jak wynika z art. 13k ust. 6 pkt 1 u.d.p., za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, stwierdzone w trakcie jednej doby (liczonej od godziny 000 do godziny 2400 w danym dniu – art. 13k ust. 7 u.d.p.), może zostać nałożona tylko jedna kara pieniężna. Wyjaśnienia wymaga, że okoliczności podniesione w skardze, a więc ciężka sytuacja zdrowotna oraz finansowa Skarżącego nie stanowią okoliczności, które pozwalałyby na odstąpienie od wymierzenia przedmiotowej kary pieniężnej, ustawodawca bowiem nie uregulował w ogóle instytucji prawnej pozwalającej na niewymierzanie kary pieniężnej za stwierdzony przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. Okoliczności te natomiast mogą zostać uwzględnione w przypadku wystąpienia przez Skarżącego do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, o umorzenie powyższej należności w trybie uregulowanym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.), na co wskazał GITD w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentu podniesionego na rozprawie 19 kwietnia 2016 r. przez pełnomocnika Skarżącego, iż organ nie wykazał, czy płatne odcinki dróg krajowych, po których poruszał się Skarżący, były oznakowane znakiem T-34, należy wskazać, że z odwołania z [...] kwietnia 2015 r. od decyzji I instancji wynika, iż Skarżący wiedział o obowiązku ponoszenia opłat za przejazdy płatnymi odcinkami dróg krajowych i podjął próbę poniesienia takiej opłaty. Nie powinien zatem wjeżdżać na płatny odcinek drogi, skoro próba ta się nie powiodła. Trudno też przyjąć wyjaśnienia Skarżącego, że od Policji uzyskał informację że odcinek drogi krajowej nr [...] granica m. K. - granica m. Z. nie jest płatny, skoro już od 1 lipca 2011 r. odcinek drogi krajowej nr [...] granica m. K. - S. (z wyłączeniem m. Z.) jest płatnym odcinkiem drogi. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie stwierdziwszy naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.