VI SA/Wa 2242/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 czerwca 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2242/16, odrzucającego sprzeciw wniesiony od postanowienia starszego referendarza sądowego z 22 marca 2017 r. o odmowie przyznania M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2016 r., Nr [...] w przedmiocie utraty statusu zakładu pracy chronionej postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 22 marca 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2242/16 o odmowie przyznania skarżącej, M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 8 grudnia 2016 r. wpłynął do Sądu sporządzony na urzędowym formularzu wniosek skarżącej, M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych W uzasadnieniu wniosku spółka powołała się na brak środków finansowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5 000 zł, wartość środków trwałych to 10 000 zł, w ostatnim roku obrotowym uzyskała dochód w kwocie 2 400 zł. Wskazała też, że na jej rachunku bankowym znajdują się środki w kwocie 900 zł. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z 19 stycznia 2017 r. wezwano skarżącą do przedłożenia w terminie 14 dni: a/ rocznego sprawozdania finansowego spółki za rok 2014 i 2015, b/ dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2016 r.– np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec grudnia 2016 r., c/ wyciągów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 10 lutego 2017 r. Postanowieniem z 22 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że nienadesłanie na wezwanie referendarza sądowego dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów skarżącej uniemożliwiało dokonanie oceny spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Odpis ww. postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 10 kwietnia 2017 r. (z.p.o. k. 36). Pismem nadanym w dniu 18 kwietnia 2017 r. (Urząd Pocztowy [...]) skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. W treści sprzeciwu zarzucała naruszenie art. 255 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o zwolnienie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego w sytuacji, gdy przedłożone dokumenty, zdaniem strony, są wystarczające. Sprzeciw nie zawierał podpisu wnoszącego. W wykonaniu zarządzenia z 25 kwietnia 2017 r., pismem 8 maja 2017 r. wezwano stronę do uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu, poprzez jego podpisanie, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 22 maja 2017 r. (z.p.o. k. 42). Przy piśmie z 29 maja 2017 r. (data nadania pisma w Urzędzie Pocztowym [...]) skarżąca przedłożyła podpisany sprzeciw. Postanowieniem z 19 czerwca 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2242/16 Sąd odrzucił sprzeciw uznając, że skarżąca uchybiła terminowi do jego wniesienia. Pismem z 4 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżonej wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wskazując, że wbrew twierdzeniom Sądu ostatnim dniem terminu do wniesienia sprzeciwu był dzień 18 kwietnia 2017 r., bowiem w bieżącym roku kalendarzowy w dniu 17 kwietnia 2017 r. wypadał drugi dzień Wielkiej Nocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zażalenie jest oczywiście uzasadnione, co w konsekwencji uzasadniało skorzystanie przez Sąd z instytucji autokontroli zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 195 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sadowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Oczywista zasadność zażalenia, o której mowa w przytoczonym przepisie może wynikać zarówno z przyczyn formalnych, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względów merytorycznych. W niniejszej sprawie termin do wniesienia sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z 22 marca 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2242/16 doręczonego pełnomocnikowi skarżącej w dniu 10 kwietnia 2017 r., upływał w dniu 18 kwietnia 2017 r., bowiem jak słusznie zauważa skarżąca, dzień 17 kwietnia 2017 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy. W tym dniu wypadał drugi dzień Wielkiej Nocy (por. art. 1 lit. d ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy Dz.U. z 2015 r., poz. 90). Nadanie sprzeciwu w dniu 18 kwietnia 2017 r. potwierdza zachowanie terminu do jego wniesienia. Postępowanie sądowoadministracyjne, w ramach którego skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy zostało wszczęte w dniu 30 września 2016 r. wobec tego zastosowania w niniejszej sprawie ma przepis art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658). Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku posiadania środków spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Jeżeli zatem strona nie dopełniła w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, to fakt ten uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide: J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. II, Warszawa 2006 s. 527). W niniejszej sprawie, skarżąca pomimo skierowanego do niej wezwania nie przedłożyła wymaganych do rozpoznania wniosku dokumentów. Do dnia dzisiejszego w aktach sprawy brak jest dokumentów obrazujących sytuację materialną, jak i osobistą skarżącej. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że starszy referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu zasadnie uznał, że skarżąca – pomimo ciążącego na niej obowiązku, nie wykazała swojego rzeczywistego stanu majątkowego, bowiem nie nadesłała żądanych dokumentów. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. 1 sentencji. Rozpoznając sprzeciw, na podstawie art. 260 § 2 p.p.s.a Sąd w pkt 2 sentencji postanowienia orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego z 22 marca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych . Odnosząc się do wniosku strony o przyznanie kosztów postępowania zażaleniowego Sąd wskazuje, że brak jest podstawy prawnej do zwrotu skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko, wedle którego w postępowaniu zażaleniowym nie orzeka się o kosztach tego postępowania. Żaden z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości orzekania o zwrocie między stronami kosztów tego postępowania w przypadku uwzględnienia zażalenia.