VI SA/Wa 2244/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przewóz żywych zwierząt bez zezwolenia p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu J. K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący J. K. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ma troje uczących się dzieci – w wieku 15, 20 i 22 lat, a dochody jego i małżonki są bardzo niskie. Każdy z małżonków prowadzi działalność gospodarczą; z tego tytułu skarżący osiąga miesięczny dochód brutto w kwocie 947,31 zł, a jego żona - w wysokości 691,14 zł. Jako składniki majątku rodziny skarżący wymienił: dom o powierzchni 179 m kw, nieruchomość rolną o powierzchni 1,15 ha, dom rodzinny małżonki o powierzchni 60 m kw z budynkami gospodarskimi o powierzchni 34 m kw oraz oszczędności w kwocie 15.000 zł. Z dokumentów nadesłanych przez skarżącego (w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego) wynika, że w roku ubiegłym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej skarżący uzyskał dochód w wysokości 8.495,90 zł (przy przychodzie w kwocie 74.015,75 zł), a dochód jego żony zamknął się w kwocie 7.499,65 zł (przy przychodzie w wysokości 10.757 zł) - vide zeznania podatkowe małżonków za rok 2012 [...]. Ponadto w roku 2012 skarżący pobrał zasiłek z ubezpieczenia społecznego w łącznej kwocie 2.433 zł (informacja o dochodach uzyskanych od organu rentowego [...]). W okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 sierpnia 2013 r. dochód skarżącego z działalności gospodarczej wyniósł 3.043,30 zł - przy przychodzie w wysokości 36.359,67 zł (bilans aktualny za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 sierpnia 2013 r. [...], zestawienie zapisów księgowych za poszczególne miesiące [...]), zaś dochód jego małżonki w ww. okresie wyniósł 2.634,31 zł - przy przychodzie w wysokości 14.180 zł (bilans aktualny za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 sierpnia 2013 r. [...], zestawienie zapisów księgowych za poszczególne miesiące [...]). Najstarszy syn skarżącego jest studentem trzeciego roku studiów stacjonarnych [...] (zaświadczenie z uczelni [...]), młodszy syn jest studentem pierwszego roku niestacjonarnych studiów [...] (zaświadczenie z uczelni [...]), a najmłodszy syn uczy się w trzeciej klasie Publicznego Gimnazjum Nr [...] w B. (zaświadczenie dyrektora gimnazjum [...]). Skarżący przedłożył wyciągi z dwóch należących do niego rachunków bankowych: prowadzonego w [...] Bank S.A., obejmującego okres od [...] lipca 2013 r. do [...] września 2013 r., na którym saldo końcowe zamknęło się w kwocie 41.713,98 zł [...] oraz prowadzonego w Banku [...] S.A., obejmującego okres od [...] czerwca 2013 r. do [...] września 2013 r., na którym saldo końcowe wynosiło 472,33 zł [...], a także wyciąg ze wspólnego rachunku małżonków prowadzonego w Banku [...] S.A. za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] września 2013 r., na którym saldo końcowe wskazywało środki w kwocie 627,12 zł [...]. Jednocześnie skarżący oświadczył, że nie otrzymał żadnych bezpośrednich dopłat do gruntów z funduszy Unii Europejskiej (oświadczenie skarżącego [...]). Do wydatków skarżącego i jego rodziny należą m.in.: - koszty utrzymania dwóch domów, na które w skali miesiąca składają się: opłaty za energię elektryczną - ok. 250 zł (kserokopie poleceń zapłaty [...]), opłaty za gaz - ok. 350 zł (kserokopie poleceń zapłaty [...]), opłaty za gospodarowanie odpadami – 48 zł (informacje o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami [...]), - koszty prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego (średnio ok. 4.160 zł miesięcznie), - koszty prowadzenia działalności gospodarczej przez małżonkę skarżącego (średnio ok. 1440 zł miesięcznie). Ponadto skarżący i jego małżonka opłacają podatki od posiadanych nieruchomości - łącznie 555 zł w skali roku (nakazy płatnicze - decyzje w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2013 [...]) oraz obowiązkowe ubezpieczenie rolników - łącznie 258 zł rocznie (kserokopie poleceń zapłaty [...]). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Podnieść bowiem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Niedopuszczalna jest zatem sytuacja, gdy strona regulując ciążące na niej zobowiązania żąda, by koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego pokrywał jej Skarb Państwa. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ogranicza krąg osób, którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, do osób bardzo ubogich, które mają problemy z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych (takich jak np. wyżywienie czy zakup leków niezbędnych w procesie leczenia) i nie są w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem skarżący nie tylko ponosi zwykłe wydatki związane z funkcjonowaniem pięcioosobowej rodziny, ale także na bieżąco reguluje koszty utrzymania kilku nieruchomości (w tym dwóch budynków mieszkalnych) w kwocie ok. 800 zł w skali miesiąca oraz koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez każdego z małżonków (w sumie średnio ok. 5.700 zł miesięcznie). Uznać zatem należy, iż skarżący jest w stanie pokryć koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 240 zł. Ponadto środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych skarżącego (ponad 42.000 zł) pozwalają na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.