VI SA/Wa 2248/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka (spr.) Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi B. Sp. j. z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych oddala skargę Decyzją z dnia [...]lipca 2006 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na B. Spółkę Jawną z siedzibą w O., zwaną dalej skarżącą, karę pieniężną w wysokości 500 zł za wykonywanie transportu drogowego towaru niebezpiecznego bez wymaganego oznakowania sztuk przesyłki (brak wymaganych nalepek ostrzegawczych na próżnych opakowaniach po [...]). Powyższe okoliczności ustalono podczas kontroli pojazdu marki [...] nr rej. [...] z naczepą marki [...] nr rej. [...] w dniu [...] maja 2006 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości T. Kontrolowanym pojazdem kierował Pan J. S. W odwołaniu strona nie zaprzeczyła ustaleniom dokonanym przez organ I instancji w postępowaniu wyjaśniającym. Natomiast skarżący ponosił, że za stwierdzone naruszenie całkowitą odpowiedzialność ponosi skontrolowany kierowca, ponieważ to on powinien dopilnować, jako osoba przeszkolona do przewozów ładunków niebezpiecznych, aby wykonywany przez niego przewóz odbywał się zgodnie z przepisami prawa. Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 92 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz lp. 6.4.2. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm.), 5.2.2.1.1., 5.2.2.1.7., 5.2.2.1.12. Oświadczenie Rządowe z dnia 24 września 2002 r. w sprawie wejścia w życie zmian do załączników A i B do Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2002 r., Nr 194, poz. 1629),5.2.2.1.1.,5.2.2.1.7.,5.2.2.1.12. Oświadczenia Rządowego z dnia 26 lipca 2005 r. w sprawie wejścia w życie zmian do załączników A i B Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2005 r., Nr 178, poz. 1481), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 500,00 zł (pięćset złotych), utrzymał mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, że kara pieniężna za wykonywanie przewozu drogowego towaru niebezpiecznego bez wymaganego oznakowania została nałożona prawidłowo. Podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] maja 2006 r. stwierdzono, że pojazdem jest wykonywany przewóz 12 próżnych opakowań po [...], w tym jednego nie posiadającego wymaganej nalepki ostrzegawczej, 96 próżnych opakowań po [...] w 8 klatkach o pojemności 40 l, w tym 6 bez nalepek ostrzegawczych. Strona w piśmie z dnia [...] czerwca 2006 r. oraz w odwołaniu nie zaprzeczyła prawidłowości ustaleń dokonanych w postępowaniu wyjaśniającym odnośnie stwierdzonego naruszenia. Natomiast uważała, że odpowiedzialnym za stwierdzone w zaskarżonej decyzji naruszenie jest skontrolowany kierowca Pan J. S. Jednakże zdaniem organu odwoławczego za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi - z podmiotowego punktu widzenia - przedsiębiorca. To na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób (w tym kierowcy), którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Zgodnie bowiem z zasadą ryzyka pracodawcy (tzw. ryzyko osobowe) to pracodawca obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich niezaradności i braku należytego przygotowania do pracy (Ludwik Florek, Tadeusz Zieliński, Prawo pracy, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004). Reguła ta obowiązuje tak na gruncie prawa cywilnego jak i administracyjnego. Bezsporne jest stwierdzenie, że ustalenia odnośnie określenia strony postępowania zostały przeprowadzone prawidłowo. Nie jest możliwe przeniesienie odpowiedzialności za działalność przedsiębiorstwa na podległego pracownika. Organ powołał przepis art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm.), zgodnie z którym kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych, czego konsekwencją jest treść lp. 6.4.2. załącznika do w/w ustawy, który karą pieniężną w wysokości 500 złotych sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego towaru niebezpiecznego bez wymaganego oznakowania sztuki przesyłki lub sztuk przesyłek - brak wymaganej nalepki lub nalepek. Główny Inspektor Transportu Drogowego zważył, iż organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawidłowo zastosował przepisy ustawy o transporcie drogowym nakładając na stronę karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego towaru niebezpiecznego bez wymaganego oznakowania. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, iż kary w transporcie drogowym określono w sposób sztywny w ramach poszczególnych przewinień, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter. W skardze do Sądu skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji ponieważ, w jej ocenie, jest ona niezgodna z prawem. Podtrzymała swoje stanowisko zawarte w odwołaniu podkreślając, iż ustawa o transporcie drogowym jej nie dotyczy bowiem wykonującym transport drogowy w rozumieniu art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym może być także kierowca pojazdu. Dodatkowo podniosła, iż kierowca został przeszkolony w zakresie obowiązujących go przepisów prawnych, posiada uprawnienia na przewozy ładunków niebezpiecznych oraz otrzymał od przedsiębiorcy kompletny zestaw instrukcji i wyposażenia, a że nie zastosował się do obowiązujących go przepisów na to przedsiębiorca nie ma wpływu. Brak było zatem podstaw do karania przedsiębiorcy, który dołożył wszelkich starań poprzez przeszkolenie kierowcy i wyposażenie we wszystkie niezbędne atrybuty do wykonywania pracy. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę pod tym kątem Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim nie można podzielić stanowiska strony skarżącej w kwestii wyłączenia jej odpowiedzialności jako przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy. Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym użyte w tej ustawie pojęcie krajowego transportu drogowego oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W przypadku międzynarodowego transportu drogowego art. 4 pkt 2 powołanej ustawy definiuje ten transport także jako podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami, o których mowa w pkt 1 tego przepisu z tym, że jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granic Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast przewóz na potrzeby własne (niezarobkowy przewóz drogowy) to, stosownie do art. 4 pkt 4 cyt. ustawy - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie wymienione w tym przepisie warunki w tym, by pojazd samochodowy był prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Z kolei przepis art. 92 ust. 1 ustawy określa, iż podlega karze pieniężnej ten, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Skoro zatem art. 92 ust. 1 powołanej ustawy wskazany w podstawie materialnoprawnej zaskarżonej decyzji stanowi, iż karze z tytułu naruszenia obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy lub przepisów ustaw w tym przepisie wymienionych bądź wiążących Polskę umów międzynarodowych podlega ten, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, to jego wykładnia winna uwzględniać przyjęte w art. 4 tej ustawy rozumienie "transportu drogowego", który polega na podejmowaniu i wykonywaniu działalności gospodarczej, jak i pojęcia "przewozu na potrzeby własne", który to przewóz zgodnie z w/wskazaną definicją jest przewozem wykonywanym przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności. W świetle powyższego wykonywanie transportu drogowego, czy też przewozu na potrzeby własne nie może być rozumiane jako wykonywanie czynności faktycznych związanych z poruszaniem się pojazdu po drogach. W rozpatrywanej sprawie uprawnienie administracyjne do wykonywania przewozu jakim wylegitymował się kierowca podczas kontroli - tj. wypis Nr [...] z zaświadczenia Nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, o którym mowa w powołanym przepisie (kserokopia wypisu w aktach administracyjnych) – jednoznacznie wskazuje podmiot, który bezpośrednio korzysta z praw i podlega obowiązkom zawartym w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) Podmiotem tym jest B. Spółka Jawna. Podnieść należy, że ustawodawca jednoznacznie odniósł sankcje zawarte w przepisie art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, zaś wykonującym przewóz drogowy na potrzeby własne w rozumieniu tej ustawy jest, jak wyżej wskazano, strona skarżąca. Także zatem w przypadku, gdy przedsiębiorca przy wykonywaniu przewozu posługuje się inną osobą, to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą ponosi on w płaszczyźnie administracyjnoprawnej odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie przepisów powołanej ustawy. Odpowiedzialność ta jest niezależna od winy przedsiębiorcy i opiera się - używając terminologii cywilnoprawnej - na zasadzie ryzyka, a zatem ma miejsce także wówczas, gdy stosownie do art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorca spełnił obowiązek określony w art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym. Trafnie zatem oba organy uznały, iż w istocie nie kierowca , a przedsiębiorca, w tym przypadku B. Sp. jawna, ponosi odpowiedzialność prawnoadministracyjną za stwierdzone naruszenia. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje zatem kwestia czy i w jakim zakresie skarżąca dołożyła starań, by umożliwić kierowcy prawidłowe wykonywanie powierzonych mu obowiązków. Tak jak wyżej wskazano skarżąca nie podważa w skardze (ani też w postępowania odwoławczym) ustaleń faktycznych skutkujących stwierdzeniem wskazanych naruszeń. W skardze przyznała, że kierowca nie zastosował się do obowiązujących go przepisów. W tej sytuacji trudno zaakceptować pogląd skarżącej aby obowiązujące w dacie wydania zaskarżonych decyzji przepisy umożliwiały nałożenie kary pieniężnej na kierowcę. Cytowane przepisy uzupełniają się nawzajem i w żaden sposób nie upoważniają do twierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie podmiotem podlegającym karze pieniężnej na podstawie ustawy o transporcie drogowym jest kierowca pojazdu. Omawiane zagadnienie odpowiedzialności przedsiębiorcy było już przedmiotem analizy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w wyroku z dnia 28 października 2004 r. sygn. akt II SA 4056/03 uznał, iż odpowiedzialność z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371) jest odpowiedzialnością niezależną - niezwiązaną z odpowiedzialnością pracowniczą. Mimo zmiany przepisów co do zasady pogląd ten pozostaje aktualny dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. Niewątpliwie, jak wynika z akt sprawy, kierowca pojazdu J. S. był pracownikiem skarżącej zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Niezależnie od odpowiedzialności przedsiębiorcy przepis art. 92a. ustawy o transporcie drogowym nie wyklucza wszczęcia postępowania także wobec kierowcy pojazdu samochodowego, który podlega karze grzywny. Orzekanie w tych sprawach następuje w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. Należy stwierdzić, iż w obu zaskarżonych decyzjach brak jest jakichkolwiek istotnych uchybień formalnych, które organy poczyniłby w toku postępowania administracyjnego, a które uniemożliwiłyby Sądowi dokonania prawidłowej oceny zarzutów skargi i wypowiedzenia się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialno-prawnym. Z tych wszystkich względów na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu wymagającym jej uchylenia.