VI SA/Wa 2282/24

WyrokWSA w Warszawie2024-12-10

Skład orzekający: Magdalena Maliszewska, Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Justyna Żurawska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obowiązek pilotowania pojazdu nienormatywnego jest niezależny od obowiązku posiadania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, a w konsekwencji, czy można nałożyć karę za brak pilotowania, nawet jeśli przejazd odbywał się bez wymaganego zezwolenia?
Ratio decidendi
Obowiązek pilotowania pojazdu nienormatywnego jest całkowicie niezależny od obowiązku uzyskania zezwolenia na przejazd. Kara za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie może być nałożona niezależnie od tego, czy pojazd poruszał się bez zezwolenia, jeśli jego parametry (np. masa całkowita) przekraczają wartości wskazane w przepisach, co generuje obowiązek pilotowania.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) nakładającą karę pieniężną za brak wymaganej liczby pojazdów pilotujących. Kontrolowany zespół pojazdów przekroczył dopuszczalną masę całkowitą (62,05 t przy dopuszczalnej 40 t) i przewoził ładunek podzielny, a spółka nie posiadała zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Spółka argumentowała, że obowiązek pilotowania jest ściśle powiązany z posiadaniem zezwolenia, a brak zezwolenia wyklucza obowiązek pilotowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Przedmiotem skargi T. z siedzibą w G. (dalej: "Skarżący", "Spółka", "Strona") jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] nakładającą na Spółkę karę pieniężną za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie. Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy: W dniu [...] czerwca 2020 r. o godz. 04:25, na drodze krajowej nr [...], w miejscowości S., został zatrzymany do kontroli drogowej ośmioosiowy zespół pojazdów składający się z: - trzyosiowego ciągnika samochodowego marki [...], numer rejestracyjny [...], - pięcioosiowej naczepy ciężarowej marki [...], numer rejestracyjny [...]. Zespołem tym, kierowanym przez P. U., Spółka wykonywała przewóz drogowy ładunku E. (w workach) umieszczonego w dwóch kontenerach dwudziestostopowych, a zatem przewoziła ładunek inny niż niepodzielny. W związku z przeprowadzonymi pomiarami ustalono, że rzeczywista masa całkowita ośmioosiowego zespołu pojazdów wyniosła 62,05 t. Przekraczała zatem wartość dopuszczalną tego parametru (40,0 t) o 22,05 t, tj. o 55,13%. Ruch pojazdu odbywał się bez pilotowania. Spółka nie posiadała zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Z przebiegu kontroli sporządzono protokół nr [...]. W związku z ustaleniami kontroli, [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ I instancji") wszczął z urzędu postępowanie, a następnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., na podstawie art. 140aa ust. 1a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 110, ze zm.), dalej: "p.r.d.", nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 3 000 (trzy tysiące) zł za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie. Odwołanie od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, wniosła Spółka, wskazując że pilotowanie pojazdu jest ściśle powiązane z obowiązkiem posiadania przez przewoźnika zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Brak zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnym powoduje, że kara może zostać nałożona jak za przejazd bez zezwolenia, a nie również i za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r., zaskarżoną w sprawie, Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ odwoławczy", "GITD") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2020 r. Podstawę prawną decyzji stanowiły m.in.: - art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775), dalej: "k.p.a.", - art. 140aa ust. 1a, ust. 3a pkt 1, art. 140ab ust. 3 pkt 1 p.r.d. (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047, ze zm.), - § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 502), dalej: "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych", - § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 23 maja 2012 r. w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych (Dz.U. poz. 629). W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem m.in. pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2 p.r.d., w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami (art. 64 ust. 1 p.r.d.). Zgodnie z art. 140aa ust. 1a pkt 1 p.r.d., w przypadku braku wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie, nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Dalej wyjaśnił, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła maksymalnie 40 t, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Ładunek był ładunkiem podzielnym. Podczas kontroli stwierdzono, że rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów przekraczała 60 t, co determinowało obowiązek pilotowania przez jeden pojazd wykonujący pilotowanie, czego Strona nie dochowała. Zespół pojazdów został zważony przy pomocy wagi samochodowej, do ważenia pojazdów w ruchu – Meteor-E-064, posiadającą aktualne świadectwo legalizacji. Dalej GITD wskazał, że pojazd nienormatywny, który przekracza co najmniej masę całkowitą - 60 t, powinien być pilotowany przez jeden pojazd wykonujący pilotowanie (§ 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych). W trakcie kontroli stwierdzono, że przedmiotowy zespół pojazdów nie był pilotowany przez pojazd. A zatem, stosownie do art. 140ab ust. 3 pkt 1 p.r.d., karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1a, ustala się w wysokości 3000 zł, za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie. Zdaniem organu odwoławczego brak wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, czy przewóz pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny (który nawet przy posiadaniu zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego traktuje się jako wykonywany bez zezwolenia), nie mają żadnego wpływu na obowiązek pilotowania takiego przejazdu. O obowiązku pilotowania przejazdu decydują wyłącznie parametry pojazdu nienormatywnego: w tym masa całkowita powyżej 60 t. Oprócz obowiązku wynikającego z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych, podczas pilotowania pojazdu nienormatywnego pilot ma również inne obowiązki, niezwiązane z samym zezwoleniem, tj. sprawuje bezpośredni nadzór nad przejazdem pojazdów nienormatywnych w czasie przejazdu i postoju (§ 4 ust. 2 pkt 2), kieruje ruchem drogowym w niezbędnym zakresie określonym przepisami o ruchu drogowym (§ 4 ust. 2 pkt 3), a w razie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym podejmuje decyzję o wstrzymaniu pilotowania (§ 1 ust. 2 pkt 4). Zdaniem GITD o tym, że obowiązki związane z pilotowaniem pojazdów nienormatywnych są całkowicie niezależne od obowiązku uzyskania zezwolenia na przejazd, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., świadczą wprost przepisy tej ustawy. Organ odwoławczy dodał także, że nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d., a Strona nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia. Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka, zaskarżając ją w całości. Wyrokowi temu zarzucono naruszenie: 1) art. 7 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 4 i § 3 k.p.a. (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), poprzez niepodjęcie wszelkich czynności, niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, podczas gdy GITD zobligowany był do wyjaśnienia istotnych kwestii, po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego, kierując się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny, czy obowiązek pilotowania pojazdu nienormatywnego jest ściśle powiązany z obowiązkiem posiadania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego (§ 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych); 2) art. 140ab ust. 2 p.r.d. poprzez jego błędną wykładnię i błędne zaprezentowanie poglądu, że w przypadku naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, dopuszczalne jest także nałożenie kary za brak wymaganej liczby pojazdów, wykonujących pilotowanie. Mając na uwadze powyższe, Strona wniosła o stwierdzenie nieważności obydwu wydanych w sprawie decyzji, ewentualnie ich uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania na jej rzecz. W uzasadnieniu skargi Strona zawarła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Zdaniem Strony nie można się zgodzić z argumentacją organu odwoławczego, że obowiązki związane z pilotowaniem pojazdów nienormatywnych są niezależne od obowiązku uzyskania zezwolenia. W ocenie Spółki, wymagalność pojazdów wykonujących pilotowanie jest ściśle powiązana z posiadaniem stosownego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzenie niejawne w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Organ złożył wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (k. 6), a Strona skarżąca poinformowana o złożeniu ww. wniosku (k. 13-13v, k. 19) w ustawowym terminie nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem Sądu, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nakładającą na Spółkę karę pieniężną w wysokości 3 000 zł za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 140aa ust. 1a, ust. 3a pkt 1 p.r.d. (tj. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047). W sprawie ustalono, że w dniu [...] czerwca 2020 r. zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki [...] (nr rej. [...]), pięcioosiowej naczepy marki [...] (nr rej. [...]), w imieniu Spółki wykonywany był przewóz ładunku w postaci E. (w workach) w dwóch kontenerach dwudziestostopowych (ładunek podzielny). Zespół pojazdów został zważony przy pomocy wagi do ważenia pojazdów w ruchu Meteor-E-064 legitymującej się aktualną legalizacją. Świadectwo legalizacji wystawione dla tej wagi stwierdza, że spełnia ona wymagania określone prawem i może być użytkowana zgodnie z obowiązującym prawem w okresie ważności legalizacji. Waga używana była zgodnie z instrukcją. W wyniku pomiarów ustalono, że rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów wyniosła 62,05 t, a zatem przekroczyła wartość dopuszczalną o 26,35 t, czyli o 55,12%. Wartość dopuszczalna przedmiotowego zespołu pojazdów nie mogła przekraczać 40 t, stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów. W związku z powyższym stan faktyczny sprawy, w tym w zakresie pomierzonej rzeczywistej masy całkowitej zespołu pojazdu, Sąd uznał za ustalony prawidłowo. W sprawie nie ma sporu, że mimo wykonywania przewozu pojazdem nienormatywnym Strona nie posiadała stosownego zezwolenia. Stosownie do art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Zgodnie zaś z art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem: 1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, 2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1; 3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami; 4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym. Obowiązek pilotowania przejazdu pojazdem nienormatywnym na warunkach i w sposób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów, wynika z art. 64 ust. 1 pkt 3 p.r.d. Z kolei zgodnie z treścią art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I lub kategorii II (brzmienie przepisu w dacie wykonywania przejazdu). Podstawą do nałożenia na Skarżącego kary za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie były przepisy art. 140aa ust. 1a pkt 1 i ust. 3a pkt 1 p.r.d. Stosownie do art. 140aa ust. 1 p.r.d. "Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej." W przypadku braku: 1) wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie, 2) wymaganego wyposażenia lub oznakowania pojazdu wykonującego pilotowanie, 3) wymaganego szkolenia, o którym mowa w art. 6 ust. 3a, przez pilota, nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej (art. 140aa ust. 1a p.r.d.). Karę pieniężną o której mowa w ust. 1a pkt 1 nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3a pkt 1 p.r.d.). Wysokość kary za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie została określona w art. 140ab ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu "Karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1a, ustala się w wysokości: 3000 zł - za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie.". Podstawę faktyczną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowił brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie. W związku z tym, że rzeczywista masa całkowita pojazdu przekroczyła 60 t, a nie przekroczyła 80 t, GITD uznał, że przedmiotowy pojazd nienormatywny winien być pilotowany przez jeden pojazd wykonujący pilotowanie. Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 629) pojazd nienormatywny, który przekracza co najmniej jedną z następujących wielkości: 1) długość pojazdu - 23,00 m, 2) szerokość - 3,20 m, 3) wysokość - 4,50 m, 4) masa całkowita – 60 t - powinien być pilotowany przez jeden pojazd wykonujący pilotowanie. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że dla możliwości nałożenia kary administracyjnej za omawiane naruszenie nie ma znaczenia, czy Strona uzyskała zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego. Odmiennego zdania jest Spółka, która twierdzi, że brak zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego powoduje, że nie miała obowiązku zapewnienia pilotowania pojazdu. Odnosząc się do tak zarysowanego problemu wskazać należy, że w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarysowały się dwa poglądy odnośnie konieczności zapewnienia pilotowania pojazdu nienormatywnego, którego przynajmniej jedna z wielkości – długość pojazdu, szerokość, wysokość, masa całkowita – przekracza wartości wskazane w § 2 ust. 1 lub ust. 2 rozporządzenia w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych, w sytuacji gdy Strona nie uzyskała stosownego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Wedle stanowiska, na które powołuje się Strona, wyrażonego m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2022 r. VI SA/Wa 569/22 pilotowanie pojazdu w rozumieniu art. 64 ust. 1 pkt 3 p.r.d. możliwe jest tylko w przypadku dozwolonego ruchu pojazdu nienormatywnego, na podstawie wydanego zezwolenia, a nie przejazdu pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia. Skoro strona nie posiadała zezwolenia na ruch pojazdu nienormatywnego, to nie mogą mieć zastosowania w sprawie sankcje przewidziane w przypadku naruszenia zasad dozwolonego ruchu pojazdu nienormatywnego, o którym mowa w art. 64 ust. 1. Wskazano, że są to dwie wzajemnie wykluczające się sytuacje, tym bardziej, że art. 140ab p.r.d. jednoznacznie kwestię tę reguluje, nakazując, że w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia (por. także wyroki WSA w Warszawie: z 13.09.2023 r. VI SA/Wa 4117/23; z 9.04.2024 r. VI SA/Wa 6359/23). Natomiast wedle drugiego ze stanowisk, obowiązek pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego jest całkowicie niezależny od obowiązku uzyskania zezwolenia na ten przejazd. Obowiązki związane z pilotowaniem nie dotyczą wyłącznie przejazdów pojazdów nienormatywnych, które odbywają się na podstawie zezwolenia. Obydwa wymogi są od siebie całkowicie niezależne, ponieważ o obowiązku pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego decydują wyłącznie jego parametry: długość, szerokość, wysokość oraz masa całkowita (por. m.in. wyroki WSA w Warszawie: z 24.07.2024 r. VI SA/Wa 200/24; z 10.05.2024 r. VI SA/Wa 452/24; z 10.05.2024 r. VI SA/Wa 453/24; z 14.06.2024 r. VI SA/Wa 750/24). I to ostatnie stanowisko Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela. Zdaniem Sądu, celem normy nakładającej na przewoźnika obowiązek pilotowania pojazdów ponadnormatywnych jest zapewnienie rozpoznawalności przejazdu pojazdu nienormatywnego, co ma zapewnić bezpieczeństwo ruchu drogowego podczas takiego przejazdu. Przyjęcie poglądu, że pilotowanie pojazdu nienormatywnego jest wymagane tylko wówczas, jeżeli na jego przejazd zostało wydane zezwolenie, prowadziłoby w konsekwencji do obniżenia poziomu bezpieczeństwa w ruchu drogowym, co trafnie podniósł organ. Nadto brak wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, czy przewóz pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny (który nawet przy posiadaniu zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego traktuje się jako wykonywany bez zezwolenia), nie mają żadnego wpływu na obowiązek pilotowania takiego przejazdu. Warunki przewozu określa się bowiem w zezwoleniu kategorii VII (art. 64d ust. 1 p.r.d.), a przejazd pojazdem przekraczającym parametry określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych (a więc wymagającym pilotowania) możliwy jest także na podstawie innych kategorii zezwoleń, w których nie zawiera się warunków przewozu (art. 64c p.r.d.). Rozporządzenie w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych uzależnia konieczność prowadzenia pilotażu od przekroczenia konkretnych parametrów pojazdu. Obowiązek pilotowania jest więc niezależny od uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. O niezależności obowiązku pilotowania przejazdu od wymogu posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym świadczy również treść art. 64e ust. 1 p.r.d., zgodnie z którym niektóre przejazdy pojazdów nienormatywnych są zwolnione m.in. ze wskazanych w art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanej ustawy obowiązków, tj. uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii i przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu. Jednocześnie art. 64e ust. 1 nie zwalnia tych przejazdów z obowiązków określonych w art. 64 ust. 1 pkt 3, czyli pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2 p.r.d., w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami. O trafności przyjętego stanowiska przekonuje również redakcja przepisu art. 64 ust. 1 pkt 1-4 p.r.d. Pilotowanie pojazdu nienormatywnego nie stanowi warunku przejazdu, a naruszenie obowiązków związanych z pilotowaniem nie stanowi naruszenia warunków przejazdu. Dlatego ustawodawca rozdzielił nieprawidłowości związane z brakiem zezwolenia lub niezgodnością z warunkami zezwolenia, określając je w art. 140aa ust. 1 p.r.d., od nieprawidłowości związanych z pilotowaniem pojazdów nienormatywnych, które zawarł w art. 140aa ust. 1a p.r.d. Przepis ust. 1a art. 140aa został dodany do ustawy - Prawo o ruchu drogowym ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1481) i zaczął obowiązywać w dniu 3 września 2018 r. Zamierzeniem ustawodawcy było zatem rozdzielenie obydwu tych obszarów: braku zezwolenia lub niedotrzymania warunków określonych w zezwoleniu, oraz naruszenia przepisów o pilotowaniu pojazdów nienormatywnych. Poprzez dodanie ust. 1a do art. 140aa p.r.d. ustawodawca sankcjonuje nieprawidłowości związane z pilotowaniem pojazdów nienormatywnych odrębną decyzją administracyjną, posiadającą odrębną podstawę prawną. W tej sytuacji Sąd nie uznał za usprawiedliwiony zarzutu skargi naruszenia art. 140ab ust. 2 p.r.d., zgodnie z którym "W przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.". Jak już wyżej wyjaśniono, okoliczność że Spółka na sporny przejazd nie posiadała zezwolenia, gdyż przewożony pojazdem nienormatywnym ładunek był ładunkiem podzielnym, nie ma wpływu na możliwość nałożenia kary za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie, w sytuacji gdy ziściła się przesłanka do zapewnienia pilotowania przejazdu nienormatywnego, z uwagi na przekroczenie wielkości wskazanych w rozporządzeniu w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych. Sąd nie znalazł również podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ art. 140aa ust. 4 p.r.d. Stosownie do jego treści nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 i ust. 1a pkt 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że ten podmiot: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub 2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. Zdaniem Sądu, w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia by Spółka dochowała należytej staranności w przygotowaniu przejazdu bądź nie miała wpływu na naruszenie, co trafnie ocenił organ odwoławczy. W ocenie Sądu, jeśli z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynikają żadne okoliczności potwierdzające dochowanie przez Skarżącego należytej staranności, czy też brak wpływu na powstanie naruszenia, to sam Skarżący zobligowany jest takie okoliczności wykazać. Okoliczności tych, zdaniem Sądu, Spółka nie wykazała. W ocenie Sądu, organ nie naruszył także przepisów postępowania, a to art. 7, 8 § 1, 11, 77 § 1, 80 oraz 107 § 1 pkt 4 i § 3 k.p.a. powiązanych przez Stronę z niewyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy oraz z niewyjaśnieniem czy obowiązek pilotowania pojazdu nienormatywnego jest ściśle powiązany z obowiązkiem posiadania zezwolenia na przejazd. Stosownie do treści art. 7 k.p.a. "W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli". Z treści zasady prawdy obiektywnej wynika obowiązek organu administracji wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do prawidłowego zastosowania przepisu prawa. Z art. 7 i 77 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. "Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.". Wedle art. 77 § 1 k.p.a. organ jest zobowiązany: podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego oraz rozpatrzyć ten materiał. Przez materiał dowodowy należy rozumieć ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przy czym przedmiotem dowodu winny być fakty mające znaczenie dla sprawy, tj. dotyczące danej sprawy i mające znaczenie prawne. Przepis art. 80 k.p.a. zobowiązuje zaś organ do oceny, na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w dowolną, musi zostać dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł. Organ winien opierać się na materiale dowodowym przez siebie zebranym oraz powinien dokonać oceny znaczenia i wartości tych dowodów dla toczącej się sprawy. Nadto ocena o której mowa w art. 80 k.p.a. winna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego. Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy, istotny z punktu widzenia mającej w sprawie zastosowanie normy prawa materialnego, został ustalony prawidłowo. Bezspornie bowiem w dniu 5 czerwca 2020 r. doszło do dokonania przez Stronę przejazdu pojazdem nienormatywnym, którego masa całkowita przekraczała 60 t oraz iż przejazd ten nie był pilotowany przez jeden pojazd wykonujący pilotowanie, mimo istnienia takiego obowiązku. Bezspornym jest także, że Spółka nie legitymowała się zezwoleniem na przejazd przedmiotowego pojazdu nienormatywnego. Zdaniem Sądu, w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 11 k.p.a. dotyczącego zasady przekonywania oraz art. 8 § 1 k.p.a. dotyczącego zasady zaufania do władzy publicznej. Podstawowym celem zasady przekonywania wyrażonej w art. 11, jest wyjaśnienie stronom przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że zasadę tę narusza organ w szczególności wówczas, gdy w ogóle nie ustosunkowuje się do twierdzeń, które strona uważa za istotne dla sposobu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 6.08.1984 r. II SA 742/84). Zasada przekonywania łączy się ściśle z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 § 1 k.p.a.). Przy czym jedną z podstawowych form realizacji zasady przekonywania jest uzasadnienie decyzji. W sprawie, zdaniem Sądu, zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy, wyjaśniły Stronie jakie okoliczności faktyczne i prawne legły u podstaw rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy wyjaśnił także dlaczego nie podzielił stanowiska Strony co do tego, że obowiązek pilotowania nie jest warunkowany faktem wydania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii. Zaś okoliczność, że siła argumentów użytych przez organ nie przekonała Strony nie oznacza, że decyzja obiektywnie narusza art. 11 k.p.a. w powiązaniu z art. 8 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, uzasadnienie decyzji zawiera wszystkie elementy o których mowa w § 3 art. 107 k.p.a., tj. uzasadnienie faktyczne i prawne, w tym wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wskazano także ustalone fakty, istotne dla rozstrzygnięcia, oraz wyjaśniono, jak już wyżej wskazano, z jakich przyczyn stanowisko Spółki nie zostało podzielone. Organ powołał także prawidłowo podstawę prawną rozstrzygnięcia, a w uzasadnieniu decyzji przytoczył brzmienie mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa. A zatem decyzja zaskarżona nie narusza, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, także i przepisów art. 107 § 1 pkt 4 i § 3 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu zobowiązującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie Sąd nie stwierdził ww. naruszeń. Wbrew twierdzeniom Strony, brak jest także podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Z treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że uwzględniając skargę sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. W sprawie Sąd nie stwierdził przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło